Luận án sự nghiệp củng cố độc lập dân tộc của Cộng hòa Ấn Độ (1950-1964) - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 6 1. Các kết quả nghiên cứu đã công bố 6 1. Những vấn đề chưa được giải quyết nhìn từ phía Việt Nam 21 1. Những vấn đề luận án tập trung làm rõ 22 Chương 2: NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ NGHIỆP CỦNG CỐ ĐỘC LẬP DÂN TỘC CỦA CỘNG HÒA ẤN ĐỘ TRONG GIAI ĐOẠN 1950 - 1964 24 2.

Tình hình thế giới và khu vực Nam Á sau Chiến tranh thế giới thứ hai 24 2. Tình hình Ấn Độ sau khi được tự trị 31 Chương 3: NỘI DUNG CỦNG CỐ ĐỘC LẬP DÂN TỘC CỦA CỘNG HÒA ẤN ĐỘ TRONG GIAI ĐOẠN 1950 - 1964 51 3. Trên lĩnh vực kinh tế 51 3. Trên lĩnh vực chính trị 61 3.

Trên lĩnh vực ngoại giao 75 3. Trên lĩnh vực quốc phòng - an ninh 99 3. Trên lĩnh vực văn hóa - xã hội 110 Chương 4: NHẬN XÉT VỀ SỰ NGHIỆP CỦNG CỐ ĐỘC LẬP DÂN TỘC CỦA CỘNG HÒA ẤN ĐỘ TRONG GIAI ĐOẠN 1950 - 1964 VÀ KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN 117 4. Đánh giá chung 117 4.

Kinh nghiệm từ sự nghiệp củng cố độc lập dân tộc của Cộng hòa Ấn Độ đối với các nước đang phát triển 143 KẾT LUẬN 149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 152 CHÚ GIẢI 161 PHỤ LỤC 164 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TT Từ viết tắt Tên tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt 1 AAPSO Afro-Asian People’s Tổ chức đoàn kết nhân dân Á - Phi Solodarity Organization 2 ASEAN Association of Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Southeast Asia nations 3 BRDB Border Roads Ủy ban Phát triển đường biên giới Development Board Ấn Độ 4 CENTO Central Treaty Khối Hiệp ước Trung Tâm Organization 5 CPI Communist Party of India Đảng Cộng sản Ấn Độ 6 NATO North Atlantic Treaty Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương Organization 7 NEFA North East Frontier Cơ quan Biên giới vùng Đông Bắc Agency của Ấn Độ 8 NICs Newly Industrilizing Các nước công nghiệp mới Coutries 9 NNRC Neutral Nations Hội đồng hồi hương các quốc gia Repatriation trung lập Commission 10 Rs Rupees Đồng rupee (Đơn vị tiền tệ Ấn Độ) 11 SEATO The South East Asia Tổ chức Hiệp ước Đông Nam Á Treaty Organization 12 SEV Council of Mutual Hội đồng Tương trợ Kinh tế Economic Assistance 13 SRC States Reorganisation Ủy ban Cải cách Hành chính Nhà nước Commission 14 USD United States dollar Đồng đô-la (Đơn vị tiền tệ Hoa Kỳ) 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh nhiều mối quan hệ quốc tế mới đan xen, phức tạp của xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa hiện nay, để tồn tại và phát triển theo hướng độc lập tự chủ, đòi hỏi mỗi quốc gia phải tìm cho mình một hướng đi thích hợp. Hướng đi đó cần hợp với xu thế của thời đại, với những đặc thù của quốc gia dân tộc thì việc bảo vệ và củng cố nền độc lập cho dân tộc sẽ được thực hiện một cách thuận lợi. Vì vậy, việc nghiên cứu, tìm hiểu những con đường đấu tranh bảo vệ, củng cố độc lập và phát triển quốc gia dân tộc của các nước trên thế giới có một ý nghĩa quan trọng cả về lý luận lẫn thực tiễn.

Nằm ở khu vực Nam Á, Ấn Độ không chỉ được biết đến như một trong những quốc gia rộng lớn và đông dân, mà thế kỷ XX, Ấn Độ từ một nước thuộc địa, vươn lên trở thành một cường quốc, đã và đang tham gia vào các vấn đề chung của khu vực và quốc tế. Thật vậy, trong lịch sử, Ấn Độ còn được biết đến như là một trong những cái nôi của nền văn minh nhân loại, một trong những thuộc địa vô cùng quan trọng, là “xương sống” của đế quốc Anh, một “viên kim cương trên vương miện Nữ hoàng Anh”, một quá trình đấu tranh kiên trì và bền bỉ để được tự trị (1947) và độc lập hoàn toàn (1950), một thành viên sáng lập “Phong trào không liên kết”. Ấn Độ cũng là một quốc gia có vai trò quan trọng và những đóng góp tích cực cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, giữ gìn bảo vệ hòa bình trên thế giới cũng như sự ổn định và phát triển của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Sau khi giành được độc lập và bắt đầu bước vào kỷ nguyên mới xây dựng nền Cộng hòa, nhiệm vụ lịch sử đặt ra cho dân tộc Ấn Độ hết sức to lớn: đó là lựa chọn con đường đi đến tương lai, tiến theo kịp sự phát triển của thế giới văn minh.

Đây không phải là một công việc đơn giản, bởi vì với phương châm “đi mà ở” của thực dân Anh, Ấn Độ phải giải quyết những hậu quả hết sức nặng nề: một nền kinh tế khủng hoảng với những tàn dư dai dẳng mang tính chất thuộc địa; một chế độ chính trị xã hội phức tạp với những mâu thuẫn về dân tộc, những bất hòa về tín ngưỡng; sự bỏ dở vấn đề Kashmir trong quan hệ Ấn Độ - Pakistan. Tuy nhiên, các 2 vấn đề này được giải quyết một cách khá hiệu quả dưới thời Chính phủ Thủ tướng J. Nehru, từ năm 1950 đến năm 1964. Với những biện pháp nhằm ổn định tình hình và phát triển đất nước trong hơn một thập niên đầu nền Cộng hòa, chính phủ của Thủ tướng J.

Nehru từng bước giải quyết đồng bộ, có kế hoạch các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, sự mềm dẻo, tích cực trong đường lối đối ngoại, sự kiên quyết đấu tranh trong việc thu hồi lãnh thổ… nền độc lập được củng cố, uy tín và vị thế của Ấn Độ được khẳng định trên trường quốc tế. Đây cũng là nền tảng để các chính phủ tiếp theo tiếp tục lãnh đạo đất nước đạt nhiều thành tựu về sau. Đúng như lời phát biểu ngày 15/8/1947 của Thủ tướng J. Nehru tại Nghị viện Ấn Độ: Từ bao năm qua chúng ta đã ước hẹn với số phận, và nay là lúc chúng ta thực hiện lời hứa, không phải một cách đầy đủ hay trọn vẹn mà là một cách cơ bản.

Ngay vào thời khắc lúc nửa đêm, khi cả thế giới đang chìm trong giấc ngủ thì Ấn Độ sẽ thức giấc để được sống và hưởng tự do. Thời khắc lịch sử hiếm hoi đang đến, khi chúng ta bước ra khỏi quá khứ để đến với tương lai, khi một thời đại sẽ kết thúc, khi hồn thiêng dân tộc, vốn bị áp bức bao lâu nay, sẽ bắt đầu cất tiếng [146]. Chính vì thế, việc nghiên cứu sự nghiệp củng cố nền độc lập dân tộc của Cộng hòa Ấn Độ trong giai đoạn 1950 - 1964, phân tích quá trình bền bỉ và gian khổ của nhân dân Ấn Độ, từng bước củng cố nền Cộng hòa, đánh giá được những thành tựu, hạn chế, rút ra đặc điểm con đường xây dựng và bảo vệ đất nước theo đường lối J. Nehru có giá trị cao về lý luận lẫn thực tiễn.

Hơn nữa, Ấn Độ là một nước lớn ở châu Á, có mối quan hệ lâu đời và chặt chẽ với khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Mối quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam và Ấn Độ trong thời kỳ cận - hiện đại được các lãnh tụ của hai dân tộc, Hồ Chí Minh và J. Nehru, đặt nền móng và luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm, vun đắp. Từ thực tế trên đặt ra yêu cầu cần tìm hiểu về lịch sử và văn hóa Ấn Độ để hiểu rõ, phát huy tình đoàn kết và quan hệ giữa hai nước trong giai đoạn cách mạng mới.

3 Xuất phát từ tầm quan trọng của những vấn đề nêu trên, tác giả quyết định chọn đề tài “Sự nghiệp củng cố độc lập dân tộc của Cộng hòa Ấn Độ trong giai đoạn 1950 - 1964” để nghiên cứu viết luận án Tiến sĩ Lịch sử. Mục đích và nhiệm vụ của luận án 2. Mục đích Mục đích của luận án là nghiên cứu có hệ thống về sự nghiệp củng cố độc lập dân tộc của Cộng hòa Ấn Độ từ góc độ của nhà nghiên cứu Việt Nam trên các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, ngoại giao, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh trong giai đoạn 1950 - 1964. Từ đó rút ra bài học kinh nghiệm đối với các nước đang phát triển.

Nhiệm vụ Để thực hiện mục đích trên, luận án tập trung giải quyết những nhiệm vụ chủ yếu sau đây: - Phân tích những nhân tố tác động đến quá trình củng cố nền độc lập dân tộc của Cộng hòa Ấn Độ trong giai đoạn 1950 - 1964. - Phân tích việc thực thi các chính sách kinh tế, chính trị, văn hóa, ngoại giao, quốc phòng - an ninh trong việc bảo vệ và củng cố nền Cộng hòa Ấn Độ trong giai đoạn 1950 - 1964. Qua đây làm rõ sự thành công và hạn chế từ sự nghiệp củng cố độc lập dân tộc của Cộng hòa Ấn Độ trong giai đoạn 1950 - 1964. - Bước đầu rút ra đặc điểm về sự nghiệp củng cố độc lập dân tộc của Cộng hòa Ấn Độ và một số kinh nghiệm đối với các nước đang phát triển.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Luận án tập trung nghiên cứu về sự nghiệp củng cố độc lập dân tộc của Cộng hòa Ấn Độ. Phạm vi nghiên cứu Tìm hiểu về đề tài sự nghiệp củng cố độc lập dân tộc của Cộng hòa Ấn Độ là một công việc khó khăn, đòi hỏi nghiên cứu công phu trong một thời gian dài. Căn cứ vào nguồn tư liệu hiện có và khả năng của mình, luận án tiến hành nghiên cứu trong phạm vi các giới hạn sau đây: 4 - Về không gian, luận án nghiên cứu quốc gia Ấn Độ kể từ khi thiết lập nền Cộng hòa.

- Về thời gian, luận án nghiên cứu sự nghiệp củng cố độc lập dân tộc của Cộng hòa Ấn Độ từ năm 1950 đến năm 1964. Tuy nhiên, để có một cái nhìn tổng thể trong tiến trình lịch sử, nhằm rút ra những đánh giá, kết luận xác đáng, tác giả cũng đề cập đến một số nội dung liên quan đến giai đoạn trước và sau thời gian nêu trên. Mốc thời gian năm 1950, mà cụ thể là ngày 26/1/1950 là mốc thời gian Hiến pháp Ấn Độ - văn bản có tính pháp lý cao nhất của quốc gia - có hiệu lực trên thực tế, khẳng định nền Cộng hòa Ấn Độ sau hơn 2 thế kỷ dưới sự thống trị của thực dân Anh. Từ đây, Ấn Độ bước vào thời kỳ xây dựng, bảo vệ và củng cố nền Cộng hòa, gắn liền với sự lãnh đạo của Chính phủ Ấn Độ, đứng đầu là Thủ tướng Jawaharlal Nehru.