Luận án quá trình tập hợp lực lượng trong phong trào cộng sản quốc tế từ năm 2001 đến năm 2014 - Học viện Chính trị Quốc gia

MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 7 1. Những vấn đề liên quan đến đề tài đã được nghiên cứu 7 1. Những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu 22 Chương 2: NHỮNG NHÂN TỐ CHỦ YẾU ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH TẬP HỢP LỰC LƯỢNG CỦA PHONG TRÀO CỘNG SẢN TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2014 24 2. Những nhân tố khách quan 24 2.

Những nhân tố chủ quan 38 Chương 3: THỰC TRẠNG TẬP HỢP LỰC LƯỢNG CỦA PHONG TRÀO CỘNG SẢN QUỐC TẾ TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2014 54 3. Quan điểm, mục tiêu, nội dung và phương thức tập hợp lực lượng của phong trào cộng sản quốc tế 54 3. Một số hình thức tập hợp lực lượng tiêu biểu của phong trào cộng sản quốc tế 72 Chương 4: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ SỰ THAM GIA, ĐÓNG GÓP CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH TẬP HỢP LỰC LƯỢNG TRONG PHONG TRÀO CỘNG SẢN QUỐC TẾ TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2014 109 4. Một số nhận xét 109 4.

Sự tham gia, đóng góp của Đảng cộng sản Việt Nam đối với quá trình tập hợp lực lượng của phong trào cộng sản quốc tế 124 KẾT LUẬN 148 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 152 PHỤ LỤC 164 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CMKHCN : Cách mạng khoa học công nghệ CNCS : Chủ nghĩa cộng sản CNĐQ : Chủ nghĩa đế quốc CNQT : Chủ nghĩa quốc tế CNTB : Chủ nghĩa tư bản CNTD : Chủ nghĩa tự do CNXH : Chủ nghĩa xã hội DĐĐPCĐ : Diễn đàn đa phương chính đảng ĐCS : Đảng Cộng sản ĐCS - CN : Đảng Cộng sản và công nhân ĐPT : Đang phát triển ĐQCN : Đế quốc chủ nghĩa GCCN : Giai cấp công nhân GCTS : Giai cấp tư sản GCVS : Giai cấp vô sản HNKTQT : Hội nhập kinh tế quốc tế ICS : Hội thảo quốc tế các ĐCS IMCWP : Cuộc gặp quốc tế các đảng cộng sản và công nhân KH - CN : Khoa học công nghệ KH - KT : Khoa học kỹ thuật NXB : Nhà xuất bản PTCN : Phong trào công nhân PTCNQT : Phong trào công nhân quốc tế PTCSQT : Phong trào cộng sản quốc tế PTCS-CNQT : Phong trào cộng sản và công nhân quốc tế SPF : Diễn đàn Sao Paulô TBCN : Tư bản chủ nghĩa TBPT : Tư bản phát triển TCH : Toàn cầu hoá XHCN : Xã hội chủ nghĩa XH- DC : Xã hội - dân chủ 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án Tập hợp lực lượng, đoàn kết quốc tế trên cơ sở chủ nghĩa quốc tế (CNQT) của giai cấp công nhân (GCCN) là một trong những vấn đề lý luận hết sức cơ bản trong nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin, đồng thời là nguyên tắc chỉ đạo tổ chức và hoạt động của các Đảng cộng sản (ĐCS) cũng như của toàn bộ phong trào cộng sản quốc tế (PTCSQT). Xét về bản chất, PTCSQT là một phong trào chính trị của những người theo con đường của chủ nghĩa xã hội (CNXH) khoa học do C.Ăngghen sáng lập - một lực lượng cách mạng mang tính quốc tế, phấn đấu không chỉ vì sự nghiệp giải phóng bản thân giai cấp công nhân (GCCN), mà còn tiến tới giải phóng toàn nhân loại khỏi mọi hình thức áp bức, bóc lột, xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa (XHCN) và xã hội cộng sản văn minh. Do đó, vấn đề đoàn kết quốc tế, tập hợp lực lượng, phối hợp hành động chung trong PTCSQT là một tất yếu khách quan, một nhân tố rất quan trọng tạo nên sức sống, động lực phát triển và bảo đảm sự thắng lợi của phong trào cũng như của cả tiến trình vận động cách mạng thế giới.

Lịch sử tồn tại và vận động của PTCSQT đã cho thấy, đoàn kết quốc tế là một nhân tố cực kỳ quan trọng tạo nên sức sống và động lực phát triển của phong trào, là nhân tố đảm bảo thắng lợi của cách mạng XHCN. Ý thức một cách sâu sắc về tầm quan trọng của tình đoàn kết quốc tế và phối hợp hành động giữa các lực lượng cộng sản ở các nước, ngay từ buổi bình minh của PTCSQT, C. Ăngghen đã đặc biệt quan tâm đến vấn đề xây dựng các tổ chức quốc tế đầu tiên của những người cộng sản: từ Đồng minh những người cộng sản (1847- 1852) đến Quốc tế I (1864 - 1876) và sau đó là Quốc tế II (1889 - 1914). Những tổ chức quốc tế này, về cơ bản, đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh đảm bảo sự thống nhất tư tưởng, tập hợp lực lượng, phối hợp hoạt động giữa các chính đảng của GCCN châu Âu trong suốt nửa sau thế kỷ XIX và thập niên đầu thế kỷ XX.

Kế tục sự nghiệp của Mác và Ăngghen, tháng 3/1919 Lênin sáng lập Quốc tế III (Quốc tế Cộng sản), đánh dấu giai đoạn phát triển mới của cuộc đấu tranh giai cấp của GCCN và lao động trên toàn thế giới, là bước phát triển mới về chất của tình đoàn kết quốc tế giữa các Đảng cộng sản - công nhân (ĐCS - CN) trên khắp thế giới. Sau khi Quốc tế III tự giải thể, chín ĐCS - CN châu Âu lập ra Cục Thông tin quốc tế (1947-1956) như một hình thức tổ chức phối hợp tự nguyện nhằm trao đổi kinh 2 nghiệm, điều phối hoạt động giữa các đảng tham gia. Trong điều kiện lịch sử của thời kỳ Chiến tranh lạnh khi không còn tồn tại một tổ chức quốc tế thống nhất, PTCSQT đã sáng tạo một hình thức phối hợp và tập hợp lực lượng mới thông qua việc tổ chức hội nghị đại biểu các ĐCS - CN. Điển hình cho hình thức hoạt động này là hội nghị quốc tế của đại biểu các ĐCS-CN được tổ chức ở Mátxcơva vào các năm 1957, 1960, 1969.

Những năm tiếp theo, các hội nghị khu vực và các hội nghị lý luận của PTCSQT liên tục được tiến hành: Hội nghị ĐCS các nước Mỹ Latinh - Caribê (La Habana -1975), Hội nghị của các ĐCS - CN châu Âu (Béclin-1976, Pari-1982), Hội nghị các ĐCS châu Á (Ulan Bato-1988), các hội thảo khoa học quốc tế (Xôphia-1978, Béclin-1983). Trước biến động vô cùng phức tạp của tình hình thế giới sau sự sụp đổ chế độ XHCN ở Liên xô và Đông Âu, PTCSQT bị lâm vào khủng hoảng trên mọi phương diện. Hoạt động quốc tế cũng như việc tập hợp lực lượng của phong trào gặp rất nhiều khó khăn, thậm chí có lúc bị bế tắc. Vào thời điểm này, một mặt, các lực lượng thù địch nhân cơ hội, chớp thời cơ đẩy tới việc chống CNXH một cách quyết liệt: Phủ nhận chủ nghĩa Mác-Lênin, phủ nhận vai trò lãnh đạo của ĐCS và cho rằng CNQT của GCCN giờ đây chỉ còn là hoài niệm.

Mặt khác, trong một số ĐCS - CN đã xuất hiện những biểu hiện coi nhẹ, thậm chí xa rời nguyên tắc tập hợp lực lượng, đoàn kết quốc tế của GCCN. Chủ nghĩa quốc tế của GCCN đứng trước những thử thách nghiêm trọng. Điều đó đã ảnh hưởng và cản trở lớn đến tiến trình phục hồi, củng cố và phát triển của phong trào. Tuy nhiên, cũng có không ít ĐCS - CN đã nỗ lực, cố gắng tìm ra nhiều hình thức mới để tập hợp lực lượng, thống nhất quan điểm, phối hợp hành động, tăng cường sự hợp tác quốc tế giữa các ĐCS - CN, tiêu biểu cho những hình thức tập hợp lực lượng mới ấy phải kể đến cuộc gặp mặt quốc tế thường niên giữa đại biểu các ĐCS - CN ở Aten (Hy Lạp), Diễn đàn Paulô, ngoài ra còn có Hội nghị các ĐCS - CN được tổ chức ở Béclin (Đức), Nicôsia (Síp), Nêpan.các hội thảo khoa học giữa đại biểu các ĐCS cầm quyền ở các nước XHCN và hàng loạt các cuộc tiếp xúc trong khuôn khổ quan hệ song phương giữa các ĐCS - CN và cánh tả.

Hơn hai thập niên qua, PTCSQT với sự nỗ lực chung của các ĐS - CN đã vượt qua giai đoạn gian khó nhất của cuộc khủng hoảng, tiếp tục trụ lại, từng bước phục hồi và củng cố. Thành tựu đạt được của PTCSQT thời kỳ sau Chiến tranh lạnh có sự đóng góp quan trọng của các hình thức liên hệ, phối hợp hoạt động và tập hợp lực lượng mới giữa các ĐCS - CN. Là một bộ phận cấu thành hữu cơ của PTCSQT, 3 ĐCS Việt Nam luôn trung thành với CNQT của GCCN, đã và đang tham gia tích cực các hoạt động chung của phong trào. Bằng thực tiễn sinh động của công cuộc đổi mới, ĐCS Việt Nam góp phần vào quá trình phục hồi, củng cố PTCSQT hiện nay.

Việc nghiên cứu một cách thấu đáo, hệ thống nội dung, kết quả cũng như vấn đề đặt ra trong sự phối hợp hoạt động của PTCSQT những năm qua sẽ góp phần không chỉ làm rõ hơn thực chất bức tranh toàn cảnh của phong trào và triển vọng của nó, mà còn lý giải nhiều vấn đề cấp thiết trên cả phương diện lý luận cũng như thực tiễn đặt ra trước phong trào trong khúc quanh đầy biến cố phức tạp sau Chiến tranh lạnh. Từ đây, có cơ sở hiểu sâu sắc hơn về đường lối quốc tế đúng đắn, sáng tạo của ĐCS Việt Nam - một yếu tố rất quan trọng đảm bảo thắng lợi của sự nghiệp cách mạng Việt Nam, góp phần xứng đáng vào cuộc đấu tranh chung của GCCN quốc tế trên hành trình tự giải phóng và phát triển. Từ những lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài “Quá trình tập hợp lực lượng trong phong trào cộng sản quốc tế từ năm 2001 đến năm 2014” để viết luận án tiến sĩ lịch sử, chuyên ngành Lịch sử phong trào cộng sản, công nhân quốc tế và giải phóng dân tộc. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.

Mục đích nghiên cứu Mục đích của luận án là làm rõ thực trạng quá trình tập hợp lực lượng của PTCSQT từ năm 2001 đến năm 2014, những vấn đề đặt ra và sự tham gia, đóng góp của ĐCS Việt Nam đối với quá trình này 2.