Luận án phong trào công nhân Tây Âu giai đoạn 1991-2011 - Đại học X

MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐỀ TÀI 5 1. Những vấn đề liên quan đến đề tài đã được nghiên cứu 5 1. Những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu 16 Chương 2: NHỮNG NHÂN TỐ CHỦ YẾU TÁC ĐỘNG ĐẾN PHONG TRÀO CÔNG NHÂN Ở CÁC NƯỚC TÂY ÂU TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2011 18 2. Một số vấn đề lý luận về giai cấp công nhân 18 2.

Những nhân tố tác động đến hoạt động của phong trào công nhân ở các nước Tây Âu sau chiến tranh lạnh 25 Chương 3: THỰC TRẠNG PHONG TRÀO CÔNG NHÂN Ở CÁC NƯỚC TÂY ÂU TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2011 57 3. Sự biến động về cơ cấu, số lượng và chất lượng giai cấp công nhân ở các nước Tây Âu 57 3. Sự vận động của phong trào công nhân ở các nước Tây Âu 73 Chương 4: NHẬN XÉT VỀ PHONG TRÀO CÔNG NHÂN Ở CÁC NƯỚC TÂY ÂU TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2011 VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ RÚT RA ĐỐI VỚI VIỆC XÂY DỰNG GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM HIỆN NAY 112 4. Nhận xét, đánh giá về phong trào công nhân ở các nước Tây Âu từ năm 1991 đến năm 2011 112 4.

Một số vấn đề rút ra từ sự vận động của phong trào công nhân ở các nước Tây Âu đối với việc xây dựng giai cấp công nhân việt nam hiện nay 138 KẾT LUẬN 147 NHỮNG CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 152 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CMKHCN Cách mạng khoa học công nghệ CNĐQ Chủ nghĩa đế quốc CNQT Chủ nghĩa quốc tế CNTB Chủ nghĩa tư bản CNXH Chủ nghĩa xã hội CNH Công nghiệp hoá CNQT Công nhân quốc tế CSCN Cộng sản chủ nghĩa ĐCS Đảng cộng sản ĐCS - CN Đảng cộng sản - Công nhân ĐCSCNQT Đảng cộng sản công nhân quốc tế GCCN Giai cấp công nhân GCTS Giai cấp tư sản GCVS Giai cấp vô sản HĐH Hiện đại hoá KHCN Khoa học công nghệ KHKT Khoa học kỹ thuật LLSX Lực lượng sản xuất PTCN Phong trào công nhân PTCS Phong trào cộng sản PTCNQT Phong trào công nhân quốc tế PTCSCN Phong trào cộng sản công nhân PTCSCNQT Phong trào cộng sản công nhân quốc tế PTSX Phương thức sản xuất QHSX Quan hệ sản xuất TBCN Tư bản chủ nghĩa TBPT Tư bản phát triển TLSX Tư liệu sản xuất TCH Toàn cầu hóa XHCN Xã hội chủ nghĩa DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 3.1: Cơ cấu lực lượng lao động theo lĩnh vực ngành nghề 59 Bảng 3.2: Cơ cấu Tổng sản phẩm quốc nội 60 Bảng 3.3: Tỷ trọng lao động trong các ngành nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ (trong tổng số toàn bộ lực lượng lao động của mỗi khu vực) 60 Bảng 3.4: Tỷ trọng lao động trong các ngành nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ ở các nước G7 (2011) 61 Bảng 3.5: Sự phân bổ các ngành nghề ở Pháp 62 Bảng 3.6: Số lượng lao động (nghìn người) theo cơ cấu ngành nghề ở Đức 63 Bảng 3.7: Cơ cấu nghề nghiệp (tính theo %) của 6 nước G7 68 Bảng 3.8: Tỷ lệ người lao động tham gia các thỏa thuận tập thể 77 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án Thế kỷ XXI, loài người đang được chứng kiến những diễn biến quốc tế phức tạp, khó lường đã và đang tác động mạnh mẽ đến sự nghiệp đổi mới của nước ta. Đảng ta nhận định: Thế kỷ XXI sẽ tiếp tục có nhiều biến đổi. Khoa học công nghệ sẽ có bước tiến nhảy vọt.

Kinh tế tri thức có vai trò ngày càng nổi bật trong quá trình phát triển lực lượng sản xuất. Toàn cầu hóa kinh tế là một xu thế khách quan, lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia; xu thế này đang bị một số nước phát triển và các tập đoàn kinh tế tư bản xuyên quốc gia chi phối, chứa đựng nhiều mâu thuẫn, vừa có mặt tích cực vừa có mặt tiêu cực, vừa hợp tác, vừa có đấu tranh [34, tr. Đặc biệt là sự phát triển vượt bậc của cách mạng khoa học công nghệ (CMKHCN) trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất làm cho lược lượng sản xuất biến đổi cả bề rộng lẫn chiều sâu trên phạm vi toàn thế giới. Cách mạng khoa học công nghệ tạo ra nhiều biến đổi sâu sắc trong đời sống xã hội đặc biệt là trong phương thức sản xuất của các nước phát triển Tây Âu.

Điều đó tác động trực tiếp tới phong trào công nhân ở từng nước, từng khu vực và trên phạm vi toàn thế giới. Trong lịch sử phát triển của phong trào công nhân (PTCN) châu Âu, PTCN ở các nước Tây Âu, luôn chiếm giữ vị trí quan trọng nổi bật. Đây chính là nơi khởi phát phong trào công nhân đầu tiên của lịch sử cận - hiện đại. Kể từ khi ra đời đến nay, phong trào công nhân Tây Âu đã trải qua bao thăng trầm, biến động.

Là một phong trào chính trị - xã hội chống áp bức, bóc lột, sự vận động của phong trào công nhân Tây Âu diễn ra không phải bao giờ cũng thuận lợi. Từ cuối thập niên 80 và đầu thập niên 90 của thế kỷ XX, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô, Đông Âu sụp đổ đã tác động tiêu cực tới toàn bộ phong trào công nhân, phong trào giải phóng dân tộc, làm cho phong trào lâm vào một thời kỳ khó khăn nghiêm trọng. Nhiều học giả tư sản và những phần tử cơ hội đã tìm mọi cách bóp méo, xuyên tạc và phủ nhận vai trò, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, của phong trào công nhân đối với sự phát triển của lịch sử. Thực tế đó đang là một khảo nghiệm khắt khe đối với 2 lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về phong trào công nhân nơi đây trong gần 200 năm qua.

Không thể phủ nhận một sự thật là các nước Tây Âu chính là cái nôi mà giai cấp công nhân (GCCN) đã ra đời và phát triển. PTCN và công đoàn ở các nước này có truyền thống lâu đời nhất, tích lũy được nhiều kinh nghiệm thực tế phong phú trong đấu tranh để tồn tại, phát triển và hướng tới một xã hội tương lai tốt đẹp - xã hội cộng sản chủ nghĩa. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng PTCN ở các nước Tây Âu từ những nhân tố tác động đến PTCN, sự vận động của phong trào đến những thay đổi trong nội dung, hình thức đấu tranh với giới chủ tư sản là những vấn đề rất cần thiết và cấp bách cả về lý luận lẫn thực tiễn đối với các đảng cộng sản (ĐCS), trong đó có Đảng ta. Việc phân tích những biến động của GCCN ở các nước Tây Âu sẽ góp phần làm rõ và kiểm chứng tính khoa học và thực tiễn trong các nhận định đánh giá và các giải pháp được Đảng ta đưa ra nhằm xây dựng GCCN Việt Nam tại Nghị quyết Trung ương 6 - khóa X.

Trong bối cảnh phong trào công nhân ở các nước Tây Âu đang lâm vào một thời kỳ khó khăn, khủng hoảng, Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn trung thành với chủ nghĩa quốc tế của GCCN và luôn coi việc duy trì, củng cố, phát triển quan hệ với các đảng cộng sản (ĐCS), trong đó có các ĐCS ở Tây Âu là một sứ mệnh quốc tế cao cả và thiêng liêng. Vì thế, việc nghiên cứu sự vận động, những biến chuyển và triển vọng của PTCN ở Tây Âu hai thập niên sau Chiến tranh lạnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, cấp bách cả về mặt lý luận và thực tiễn đối với sự nghiệp cách mạng ở nước ta, đồng thời đây cũng là một đóng góp nhất định đối với việc nghiên cứu về phong trào cộng sản, công nhân quốc tế hiện nay. Từ những lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài “Phong trào công nhân ở các nước Tây Âu từ năm 1991 đến năm 2011” để viết luận án tiến sĩ lịch sử, chuyên ngành Lịch sử phong trào cộng sản, công nhân quốc tế và giải phóng dân tộc. Mục đích và nhiệm vụ của luận án 2.

Mục đích của luận án Luận án làm rõ thực trạng PTCN ở các nước Tây Âu (tiêu biểu là Anh, Pháp, Đức) từ năm 1991 đến năm 2011. Qua đó nhận xét, đánh giá về phong trào này và một số vấn đề rút ra đối với việc xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay 3 2. Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án - Phân tích những nhân tố chủ yếu tác động đến PTCN ở các nước Tây Âu (tiêu biểu là Anh, Pháp, Đức) từ năm 1991 đến năm 2011. - Phân tích thực trạng của PTCN ở các nước Tây Âu từ năm 1991 đến năm 2011.

- Nhận xét và đánh giá về PTCN các nước Tây Âu thời kỳ sau chiến tranh lạnh và một số vấn đề rút ra đối với việc xây dựng GCCN Việt Nam hiện nay. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3. Đối tượng nghiên cứu Luận án tập trung nghiên cứu đối tượng chính là phong trào công nhân ở 3 nước Tây Âu: Anh, Pháp, Đức. Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Luận án được giới hạn nghiên cứu về thực trạng phong trào công nhân ở 3 nước Tây Âu (Anh, Pháp, Đức) qua sự biến động cơ cấu, số lượng và chất lượng GCCN trong điều kiện kinh tế tri thức và toàn cầu hoá.

Sự điều chỉnh về mục tiêu, nội dung, hình thức tập hợp lực lượng, phương pháp đấu tranh của PTCN ở các nước này. - Về không gian: Luận án nghiên cứu thực trạng của PTCN ở một số nước tư bản phát triển nhất ở Tây Âu, trong đó tập trung vào các nước Đức, Pháp, Anh. - Về thời gian: Luận án giới hạn sự nghiên cứu từ sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc (1991) đến năm 2011 (năm tác giả dùng để kết thúc giới hạn nghiên cứu của mình). Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu - Cơ sở lý luận của luận án là hệ thống quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐCS, về PTCN và những nhận định, đánh giá của Đảng ta, nhất là từ Đại hội VI đến Đại hội XI về phong trào cộng sản, công nhân quốc tế hiện nay.

Ngoài ra, luận án còn sử dụng một cách chọn lọc những văn kiện của các ĐCS ở các nước Tây Âu nhất là 3 nước Anh, Pháp, Đức được công bố từ đầu những năm 90 đến nay có liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài luận án. Mọi nhận định, đánh giá, khái quát trong luận án đều có tính đến cơ sở dữ kiện thực tế, các văn kiện 4 chính thức của các ĐCS ở Tây Âu.