Luận án: Cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc Campuchia giai đoạn 1993-2013

MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 7 1. Những tư liệu, tài liệu và công trình nghiên cứu của các tác giả liên quan đề tài luận án 7 1. Những vấn đề chưa được giải quyết 18 1. Những vấn đề luận án tập trung làm rõ 19 Chương 2: NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CÔNG CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ ĐỘC LẬP DÂN TỘC CỦA VƯƠNG QUỐC CAMPUCHIA TỪ NĂM 1993 ĐẾN NĂM 2013 20 2.

Nhân tố trong nước 20 2. Nhân tố quốc tế 45 Chương 3: THỰC TRẠNG QUÁ TRÌNH ĐẤU TRANH BẢO VỆ ĐỘC LẬP DÂN TỘC CỦA VƯƠNG QUỐC CAMPUCHIA TỪ NĂM 1993 ĐẾN NĂM 2013 61 3. Đường lối đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc của Vương quốc Campuchia từ năm 1993 đến năm 2013 61 3. Quá trình đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc của Vương quốc Campuchia từ năm 1993 đến năm 2013 71 Chương 4: ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH ĐẤU TRANH BẢO VỆ ĐỘC LẬP DÂN TỘC CỦA VƯƠNG QUỐC CAMPUCHIA TỪ NĂM 1993 ĐẾN NĂM 2013, VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ MỘT SỐ KINH 108 NGHIỆM 4.

Đánh giá quá trình đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc của Vương quốc Campuchia từ năm 1993 đến năm 2013, vấn đề đặt ra 108 4. Một số kinh nghiệm 141 KẾT LUẬN 163 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 167 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 168 PHỤ LỤC 183 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Chữ STT Nghĩa Tiếng Anh Nghĩa Tiếng Việt viết tắt ASEAN - China Free Trade Khu vực mậu dịch tự do 1 ACFTA Area ASEAN - Trung Quốc 2 AEC ASEAN Economic Community Cộng đồng Kinh tế ASEAN 3 ADB Asian Development Bank Ngân hàng phát triển Châu Á 4 AEM ASEAN Economic Minister Bộ trưởng kinh tế ASEAN Khu vực mậu dịch tự do 5 AFTA ASEAN Free Trade Area ASEAN 6 AIA ASEAN Investment Area Khu vực đầu tư ASEAN ASEAN Industrial 7 AICO Hợp tác Công nghiệp ASEAN Cooperation ASEAN Inter-Paliamentary Đại hội đồng Liên nghị viện 8 AIPA Assembly ASEAN ASEAN Inter - Liên minh Nghị viện ASEAN 9 AIPO Parlianmentarian Organization 10 AMM ASEAN Ministerial Meeting Hội nghị Bộ trưởng ASEAN Asia – Pacific Economic Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu 11 APEC Cooperation Á – Thái Bình Dương 12 APT ASEAN Plus Three ASEAN cộng ba 13 ARF ASEAN Regional Forum Diễn đàn khu vực ASEAN 14 ASC ASEAN Security Community Cộng đồng An ninh ASEAN ASEAN Socio - Cultural Cộng đồng Văn hóa - Xã hội 15 ASCC Community ASEAN Association of Southeast Hiệp hội các quốc gia Đông 16 ASEAN Asian Nations Nam Á ASEAN- ASEAN Institutes of Strategic Viện nghiên cứu quốc tế và 17 ISIS And International Studies chiến lược ASEAN 18 ASEM Asia – Europe Meeting Diễn đàn Hợp tác Á - Âu 19 ATF ASEAN Tourism Forum Diễn đàn Du lịch ASEAN Common Effective Hiệp định ưu đãi có hiệu lực 20 CEPT Preferential Tariff chung Cambodia Development Viện Nghiên cứu và Đào tạo 21 CDRI Resource Institute vì sự phát triển của Campuchia Cambodian Institute for Viện Hợp tác vì Hòa bình 22 CICP Cooperation and Peace Campuchia 23 COC Code of Conduct Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông 24 CPP Cambodian People’s Party Đảng Nhân dân Campuchia Tuyên bố về cách ứng xử của 25 DOC Declaration on the conduct các bên ở Biển Đông 26 EAC East Asian Community Cộng đồng Đông Á 27 EAS East Asia Summit Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á Economic and Social Hội đồng Kinh tế và Xã hội 28 ECOSOC Council Liện hợp quốc 29 EU European Union Liên minh Châu Âu Food and Agriculture Tổ chức Nông nghiệp và 30 FAO Organization Lương thực Liên hợp quốc 31 FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài 32 FTA Free Trade Agreement Hiệp định thương mại tự do Front Uni National pour un Mặt trận đoàn kết dân tộc vì một FUNCIN 33 Cambodge Indépendant, Neutre nước Campuchia độc lập, trung PEC Pacifique, et Coopératif lập, hòa bình và thống nhất International Labour 34 ILO Tổ chức Lao động Quốc tế Organization 35 IMF International Moneytary Fund Quỹ Tiền tệ Quốc tế 36 IT Information Technology Công nghệ Thông tin General Agreement on Tariffs Hiệp định chung về Thuế quan 37 GATT and Trade và Thương mại 38 GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội 39 GMS Greater Mekong Subregion Tiểu vùng Me kong mở rộng 40 MRC Mekong River Commission Ủy ban sông Me kong North America Free Khu vực Mậu dịch tự do 41 NAFTA Trade Agreement Bắc Mỹ 42 NIC National Intelligence Council Hội đồng tình báo quốc gia Official Development Hỗ trợ phát triển chính thức 43 ODA Assistance Southeast Asia Treaty Tổ chức Hiệp ước Đông Nam Á 44 SEATO Organization Southeast Asia Nuclear Hiệp ước khu vực Đông Nam 45 SEANWFZ Weapon Free Zone Á không có vụ khí hạt nhân The Shanghai Cooperation Tổ chức hợp tác Thượng Hải 46 SCO Organisation Stockholm International Viện nghiên cứu về Hòa bình 47 SIPRI Peace Research Institute Quốc tế Stockholm Senior Official’s Meeting Hội nghị chính thức của các 48 SOM quan chức cao cấp Treaty of Amity and Hiệp ước Thân thiện và hợp 49 TAC Cooperation tác Đông Nam Á 50 UN United Nations Liên hợp quốc (LHQ) United Nations Transitional Chính quyền chuyển tiếp của 51 UNTAC Authority in Cambodia LHQ tại Campuchia United Nations Development Chương trình phát triển của 52 UNDP Programme LHQ United Nations Educational Tổ chức Văn hóa, Khoa học 53 UNESCO Scientific and Cultural và Giáo dục LHQ Organization 54 WB World Bank Ngân hàng Thế giới 55 WEC West - East Corridor Hành lang Đông - Tây 56 WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới Zone of Peace, Free and Khu vực ASEAN hòa bình, tự 57 ZOPFAN Neutrality do và trung lập 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Lịch sử phát triển của xã hội loài người đã chứng minh rằng, mỗi dân tộc đều có quyền lựa chọn cho mình một mục tiêu, con đường phát triển, đó là quyền tự quyết thiêng liêng của mỗi dân tộc, không thể áp đặt. Tuy nhiên, việc lựa chọn mục tiêu, con đường phát triển của mỗi nước không thể nằm ngoài quy luật vận động, phát triển của nhân loại.

Nếu đi ngược lại xu thế phát triển, bất chấp quy luật thì sẽ mang lại hậu họa cho dân tộc, cho nhân dân. Song thực tiễn lịch sử cũng cho thấy nhiệm vụ này không hề đơn giản. Sự lựa chọn đúng hoặc sai con đường phát triển của dân tộc phụ thuộc vào trí tuệ, bản lĩnh, ý chí, thế giới quan của giai cấp, nhà nước cầm quyền và điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể. Trong thế kỷ XX, nhiều nước thuộc địa và nửa thuộc địa đã giành được độc lập, đó là tiền đề quan trọng dẫn đến sự ra đời của các nước đang phát triển trong đó có Campuchia.

Các nước đang phát triển ra đời đã khẳng định tinh thần đấu tranh kiên cường của các dân tộc bị áp bức chống lại sự áp bức, cường quyền của chủ nghĩa đế quốc, thực dân. Củng cố độc lập, lựa chọn con đường phát triển phù hợp là một vấn đề có ý nghĩa quan trọng, sống còn đối với các nước đang phát triển nói chung và Campuchia nói riêng. Nếu sự lựa chọn đúng hướng thì việc bảo vệ và củng cố nền độc lập cho dân tộc sẽ được thực hiện một cách tốt nhất. Hiện nay, với những xu thế phát triển mới của các mối quan hệ quốc tế, của bối cảnh thế giới và khu vực, đã xuất hiện nhận thức, quan niệm và cách tiếp cận mới về độc lập dân tộc và đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc.

Cùng với nhận thức đó, việc lựa chọn con đường phát triển theo hướng “độc lập, tự chủ” luôn là trọng tâm trong cương lĩnh chính trị và chiến lược phát triển quốc gia, có ý nghĩa cực kỳ quan trọng không chỉ riêng đối với Campuchia mà với cả các nước trong khu vực và thế giới. Với ý nghĩa này, độc lập dân tộc bao hàm hai nội dung cơ bản gắn bó chặt chẽ với nhau: quyền tối cao của quốc gia trong phạm vi chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của mình và quyền độc lập trong quan hệ quốc tế. Quyền tối cao trong nước thể hiện ở quyền lực đầy đủ để giải quyết mọi vấn đề chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. mà không có sự can thiệp từ phía các quốc gia khác và các tổ chức quốc tế.

Quyền độc lập của quốc gia trong quan hệ 2 quốc tế thể hiện ở chỗ tất cả các quốc gia tham gia quan hệ quốc tế đều là những chủ thể bình đẳng và hoàn toàn độc lập, tự quyết định các vấn đề đối nội và đối ngoại của mình. Trong khu vực Đông Nam Á, Campuchia tuy là một nước nhỏ về diện tích và dân số, nhưng có lịch sử lâu đời, với nguồn tài nguyên phong phú và đa dạng cùng với vị trí địa chính trị quan trọng trong khu vực, có những nét đặc trưng riêng trong quá trình phát triển kể từ khi giành được độc lập dân tộc vào năm 1953 (tuy nhiên sau đó từ năm 1970 đến năm 1975 phải kháng chiến chống Mỹ; từ năm 1975 đến năm 1979, Campuchia phải trải qua chế độ Diệt chủng Khmer Đỏ (từ năm 1975 đến cuối năm 1978), và nội chiến lật đổ Khmer Đỏ (từ tháng 12/1978 đến tháng 1/1979); giai đoạn từ năm 1979 đến năm 1991 là nội chiến (giữa các lực lượng của Đảng Nhân dân Campuchia với các phe phái, chủ yếu là với Khmer Đỏ). Nhưng tới tháng 10/1991, khi Campuchia đạt được Hiệp định Paris về việc giải quyết vấn đề Campuchia và từ sau khi Nhà nước và Chính phủ Hoàng gia Campuchia được thành lập năm 1993 (nhiệm kỳ I) đến nay (nhiệm kỳ V), Chính phủ luôn thường trực quan điểm lãnh đạo nhân dân đấu tranh bảo vệ nền độc lập dân tộc của đất nước. Những biến đổi to lớn về tình hình trong nước và quốc tế trong những thập niên cuối của thế kỷ XX đã đặt ra cho chính phủ Hoàng gia Campuchia nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn.

Thêm vào đó, trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, nền độc lập dân tộc và chủ quyền của mỗi quốc gia luôn đứng trước thách thức của hàng loạt những nguy cơ tiềm tàng và đa dạng. Những nguy cơ đó vừa mang tính truyền thống vừa phi truyền thống với những dạng thức mới, không chỉ xuất hiện từ những diễn biến của tình hình thế giới và khu vực, mà còn nảy sinh chính từ trong quá trình phát triển của mỗi quốc gia. Hiểm họa bên ngoài và nguy cơ bên trong luôn tương tác với nhau và trong nhiều trường hợp chuyển hóa lẫn nhau một cách rất phức tạp, nhạy cảm.