Quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam và tỉnh Sê Kông (1997-2015) - Luận án Tiến sĩ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ MINH ĐỨC QUAN HỆ HỢP TÁC GIỮA TỈNH QUẢNG NAM (CHXHCN VIỆT NAM) VỚI TỈNH SÊ KÔNG (CHDCND LÀO) TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2015 LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC HÀ NỘI - 2022 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ MINH ĐỨC QUAN HỆ HỢP TÁC GIỮA TỈNH QUẢNG NAM (CHXHCN VIỆT NAM) VỚI TỈNH SÊ KÔNG (CHDCND LÀO) TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2015 Ngành: Lịch sử Việt Nam Mã số: 9229013 LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. TRẦN THỊ THU HƯƠNG. HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trần Thị Thu Hương và TS Phạm Văn Hồ. Kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực, các quan điểm và dữ liệu mà luân án kế thừa của các tác giả đi trước đều có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn theo đúng quy định.

Kết quả nghiên cứu của luận án chưa công bố trong các công trình khác. Nghiên cứu sinh Lê Minh Đức MỤC LỤC MỞ ĐẦU.1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án.Các công trình nghiên cứu về mối quan hệ hợp tác toàn diện Việt Nam – Lào, Lào - Việt Nam. Các công trình nghiên cứu đề cập đến quan hệ Việt Nam - Lào trên một số lĩnh vực cụ thể và hợp tác tại một số địa phương.

Các công trình nghiên cứu liên quan trực tiếp đến quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông. Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án và những nội dung luận án tập trung giải quyết.Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án.Những nội dung luận án tập trung giải quyết.27 Tiểu kết chương 1.28 Chương 2: QUAN HỆ HỢP TÁC GIỮA TỈNH QUẢNG NAM VỚI TỈNH SÊ KÔNG TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2005. Những yếu tố tác động tới quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông từ năm 1997 đến năm 2005. Điều kiện địa lý tự nhiên, đặc điểm kinh tế và truyền lịch sử thống văn hóa - xã hội…………….

Bối cảnh thế giới và trong nước tác động đến quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông những năm cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI.Quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông trước năm 1997. Liên minh đoàn kết chiến đấu trong lịch sử và 30 năm chiến tranh cách mạng (1945-1975).Mối quan hệ Quảng Nam - Sê Kông trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc từ năm 1975 đến năm 1996. Quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông từ năm 1997 đến năm 2005……….Trên lĩnh vực chính trị, ngoại giao. Trên lĩnh vực quốc phòng, an ninh và công tác biên giới.

Trên lĩnh vực kinh tế.56 Tiểu kết chương 2.61 Chương 3: BƯỚC PHÁT TRIỂN MỚI TRONG QUAN HỆ HỢP TÁC GIỮA TỈNH QUẢNG NAM VỚI TỈNH SÊ KÔNG TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2015. Những yếu tố tác động đến quan hệ hợp tác giữa hai nước trong tình hình mới63 3. Bối cảnh thế giới, khu vực. Quan hệ hợp tác giữa hai nước Việt Nam, Lào trong thời kỳ mới.

Yêu cầu thực tiễn đẩy mạnh quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông…………. Quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông từ năm 2006 đến năm 2015. Trên lĩnh vực chính trị, đối ngoại. Trên lĩnh vực quốc phòng, an ninh, công tác biên giới.

Trên lĩnh vực kinh tế. Trên lĩnh vực giáo dục - đào tạo. Trên lĩnh vực văn hóa, thông tin, y tế và một số hoạt động hợp tác khác. Công tác kết nghĩa giữa các địa phương của tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông.

102 Tiểu kết chương 3.115 Chương 4: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM. Những thành tựu, hạn chế. Những thành tựu nổi bật. Một số hạn chế.

Một số đặc điểm quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông. Một số kinh nghiệm. 140 Tiểu kết chương 4.146 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.151 TÀI LIỆU THAM KHẢO.171 CỤM TỪ VIẾT TẮT BCH: Ban Chấp hành. CHXHCN: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa.

CHDCND: Cộng hòa Dân chủ nhân dân. CNXH: Chủ nghĩa xã hội. KT - XH: Kinh tế - xã hội. UBND: Ủy ban nhân dân.

Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam và Lào là hai nước láng giềng trên bán đảo Đông Dương, có hơn 2.000 km đường biên giới tiếp giáp với nhau. Trải qua quá trình đấu tranh lâu dài, gian khổ, hai dân tộc đã luôn đoàn kết, kề vai sát cánh bên nhau trong đấu tranh giành độc lập tự do, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Từ khi có Đảng Cộng sản lãnh đạo, mối quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa hai nước do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Cayxỏn Phômvihản cùng các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp đã không ngừng được củng cố, phát triển và nâng lên tầm cao mới. Mối quan hệ thủy chung, trong sáng hiếm có này đã đi suốt chặng đường lịch sử vẻ vang, trở thành tài sản vô giá, qúy báu của hai dân tộc và nhân dân hai nước; là biểu hiện sinh động của sự kết hợp nhuần nhuyễn chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế vô sản, là mẫu mực về chính sách láng giềng hợp tác, hữu nghị giữa hai nước.

Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn luôn thực hiện nghĩa vụ quốc tế đối với cách mạng Lào theo quan điểm giúp nhân dân nước bạn là “mình tự giúp mình" của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Mối quan hệ ấy ngày càng thể hiện rõ nét, sinh động, hiệu quả giữa các tỉnh của hai nước có chung đường biên giới, cùng nhau đấu tranh chống lại âm mưu phá hoại của các thế lực thù địch, để cùng tồn tại và phát triển, trong đó có tỉnh Quảng Nam và tỉnh Sê Kông. Tỉnh Quảng Nam giáp với tỉnh Sê Kông về địa lý, hai tỉnh có chung đường biên giới dài 157,422 km, có nhiều điểm tương đồng về lịch sử, văn hóa, truyền thống, điều kiện kinh tế - xã hội. Đây là cơ sở khách quan, tiền đề bền vững của mối quan hệ hữu nghị đoàn kết gắn bó keo sơn giữa nhân dân hai tỉnh trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và công cuộc xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ đi lên CNXH.

Mối quan hệ hữu nghị truyền thống hiếm có ấy càng có ý nghĩa đặc biệt đối với nhân dân hai nước nói chung và hai tỉnh Quảng Nam, Sê Kông nói riêng trong sự nghiệp đổi mới, trước nhiều vận hội mới nhưng không ít thách thức trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Xét trong tổng thể mối quan hệ hợp tác giữa hai nước Việt Nam - Lào, mối quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông là sự biểu hiện sinh động, cụ thể của quan hệ hợp tác địa phương. Trên cơ sở quan 1 hệ hợp tác đặc biệt giữa hai nước, quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông ngày càng được củng cố và không ngừng phát triển. Từ sau năm 1975, quan hệ hai nước Việt Nam - Lào nói chung, tỉnh Quảng Nam và tỉnh Sê Kông nói riêng có những chuyển biến mới.

Từ quan hệ chủ yếu về chính trị, đối ngoại, quân sự, chuyển sang quan hệ hợp tác toàn diện trên tất cả các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, giáo dục – đào tạo. Đặc biệt từ năm 1997, khi tỉnh Quảng Nam được tái lập, quan hệ hợp tác với tỉnh Sê Kông có những bước phát triển mới, đạt được những thành tựu quan trọng trên nhiều lĩnh vực. Hiện nay, trong bối cảnh hai nước Việt Nam và Lào tiếp tục thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hợp tác toàn diện và phát triển, đa phương hóa và đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; tích cực và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế; đặc biệt là việc thực hiện Hiệp ước hữu nghị và hợp tác, các nội dung hợp tác mang tính chiến lược Việt Nam - Lào đang đi vào chiều sâu, nhiệm vụ xây dựng mối quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông càng được tích cực đẩy mạnh. Do đó, nghiên cứu quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông từ năm 1997 đến năm 2015 nhằm tổng kết, đánh giá những thành tựu đạt được, những hạn chế trong quá trình thực hiện quan hệ hợp tác, nhằm góp phần thúc đẩy hơn nữa mối quan hệ hợp tác với tỉnh Sê Kông, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển KT - XH, bảo đảm quốc phòng, an ninh giữa hai tỉnh.

Đồng thời, nghiên cứu mối quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông trong thời kỳ đổi mới cũng góp phần tổng kết thực tiễn quá trình thực hiện chính sách đối ngoại giữa hai nước Việt Nam – Lào trên một địa phương cụ thể, có nhiều đặc thù cả về điều kiện tự nhiên và lịch sử, truyền thống. Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn vấn đề: “Quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam (CHXHCN Việt Nam) với tỉnh Sê Kông (CHDCND Lào) từ năm 1997 đến năm 2015” làm đề tài luận án tiến sĩ, chuyên ngành Lịch sử Việt Nam. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu quá trình thực hiện quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông từ năm 1997 đến năm 2015, góp phần tổng kết thực tiễn quan hệ đối ngoại giữa hai nước Việt Nam – Lào ở một địa bàn cụ thể, từ đó, cung cấp những cơ sở 2 khoa học cho việc đẩy mạnh quan hệ hợp tác giữa các địa phương của hai nước ngày càng hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Nhiệm vụ nghiên cứu - Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. - Làm rõ những yếu tố tác động tới quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông từ khi tái lập tỉnh đến năm 2015. - Tái hiện quá trình thực hiện quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông từ năm 1997 đến năm 2015. - Đánh giá những thành tựu nổi bật, những hạn chế trong quá trình triển khai thực hiện quan hệ hợp tác giữa hai tỉnh từ năm 1997 đến năm 2015.

- Rút ra một số đặc điểm, kinh nghiệm từ thực tiễn quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam với tỉnh Sê Kông. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu luận án 3.