Luận án: Đổi mới công tác dân vận ở miền núi phía Bắc theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Công tác dân vận giữ vị trí then chốt trong hệ thống chính trị. Đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của Đảng Cộng sản Việt Nam. Thành công hay thất bại của cách mạng phụ thuộc vào chất lượng công tác dân vận. Hồ Chí Minh khẳng định: dân vận tốt thì việc gì cũng thành công. Công tác dân vận tạo mối liên hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân. Vai trò này càng quan trọng trong điều kiện kinh tế thị trường. Đảng cần củng cố niềm tin của nhân dân thông qua công tác dân vận hiệu quả.

Nội dung công tác dân vận bao gồm nhiều mặt quan trọng. Tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng cho nhân dân là nội dung hàng đầu. Tổ chức, vận động nhân dân thực hiện đường lối chính sách của Đảng. Chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân. Giải quyết kịp thời nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp dân cư. Xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng vững mạnh. Phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đấu tranh chống các thế lực thù địch chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Cán bộ làm công tác dân vận cần đáp ứng nhiều tiêu chuẩn nghiêm ngặt. Phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng, gương mẫu là yêu cầu hàng đầu. Bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định lập trường của Đảng. Năng lực chuyên môn nghiệp vụ về công tác dân vận vùng cao. Hiểu biết sâu sắc về phong tục, tập quán vùng dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc. Tác phong gần gũi, gắn bó mật thiết với nhân dân. Phương pháp làm việc khoa học, sáng tạo, phù hợp thực tiễn địa phương. Tinh thần trách nhiệm cao, kiên trì vượt qua mọi khó khăn.

Miền núi phía Bắc chiếm diện tích rộng lớn với địa hình phức tạp. Núi non trùng điệp, giao thông đi lại khó khăn quanh năm. Dân số phân bố thưa thớt, tập trung ở các thung lũng, bản làng. Cư dân chủ yếu là các dân tộc thiểu số như Thái, H'Mông, Dao, Tày. Mỗi dân tộc có ngôn ngữ, văn hóa, phong tục riêng biệt. Trình độ dân trí còn hạn chế, tỷ lệ mù chữ cao. Đời sống tinh thần còn chịu ảnh hưởng của tập quán lạc hậu. Điều kiện này đặt ra yêu cầu cao cho công tác dân vận vùng cao.

Kinh tế miền núi phía Bắc chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Sản xuất nông nghiệp còn mang tính tự cung, tự cấp. Năng suất lao động thấp, thu nhập bình quân đầu người thấp. Cơ sở hạ tầng kinh tế còn yếu kém, thiếu đồng bộ. Giao thông, thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế còn thiếu. Tình trạng đói nghèo vẫn diễn ra ở nhiều vùng sâu, vùng xa. Phát triển kinh tế vùng cao gặp nhiều khó khăn, trở ngại. Xóa đói giảm nghèo miền núi là nhiệm vụ cấp bách, lâu dài.

Công tác dân vận vùng cao đã đạt nhiều thành tựu quan trọng. Đường lối, chính sách của Đảng được tuyên truyền, phổ biến rộng rãi. Khối đại đoàn kết dân tộc được củng cố, tăng cường. Đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào từng bước được cải thiện. Tuy nhiên, công tác dân vận miền núi còn nhiều hạn chế. Phương pháp dân vận chưa sát với đặc điểm địa phương. Đội ngũ cán bộ làm dân vận còn thiếu về số lượng, yếu về chất lượng. Hiệu quả các mô hình dân vận khéo chưa cao, chưa bền vững.

Nội dung công tác dân vận cần gắn với nguyện vọng thực tế của nhân dân. Tập trung tuyên truyền đường lối, chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước. Giáo dục ý thức pháp luật, quyền và nghĩa vụ công dân. Vận động nhân dân tham gia xây dựng nông thôn mới vùng dân tộc thiểu số. Hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Tuyên truyền xóa bỏ tập quán lạc hậu, mê tín dị đoan. Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, rừng đầu nguồn. Giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần đại đoàn kết dân tộc.

Phương thức công tác dân vận vùng cao cần linh hoạt, sáng tạo. Sử dụng ngôn ngữ dân tộc trong tuyên truyền, vận động. Tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ gần gũi với đời sống. Kết hợp tuyên truyền miệng với phương tiện truyền thông hiện đại. Tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn tại chỗ cho bà con. Phát huy vai trò của già làng, trưởng bản trong vận động nhân dân. Xây dựng các mô hình điểm để nhân rộng kinh nghiệm. Tổ chức các phong trào thi đua thiết thực, hiệu quả.

Đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận miền núi cần được đào tạo bài bản. Tuyển chọn, bồi dưỡng cán bộ là người dân tộc thiểu số ưu tú. Đào tạo nghiệp vụ công tác dân vận vùng dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc. Nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng làm việc với cộng đồng. Rèn luyện phẩm chất đạo đức, tác phong gần gũi nhân dân. Tạo điều kiện về chế độ, chính sách để cán bộ yên tâm công tác. Xây dựng đội ngũ cán bộ vừa hồng vừa chuyên, tâm huyết với công tác dân vận vùng cao.

Các cấp ủy Đảng cần nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò công tác dân vận. Đưa công tác dân vận vào nghị quyết, chương trình hành động cụ thể. Kiện toàn tổ chức bộ máy làm công tác dân vận từ tỉnh đến cơ sở. Bố trí cán bộ có năng lực, tâm huyết phụ trách công tác dân vận. Tổ chức học tập, quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận cho cán bộ, đảng viên. Kiểm tra, giám sát việc thực hiện công tác dân vận của các tổ chức, cá nhân. Kịp thời biểu dương, khen thưởng tập thể, cá nhân làm tốt công tác dân vận.

Tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách dân tộc phù hợp thực tiễn. Chính sách phải hướng tới mục tiêu xóa đói giảm nghèo miền núi bền vững. Đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế xã hội vùng dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc. Hỗ trợ phát triển sản xuất, chuyển đổi cơ cấu kinh tế vùng cao. Chính sách giáo dục, y tế ưu tiên cho đồng bào dân tộc thiểu số. Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Tạo điều kiện để đồng bào tiếp cận các dịch vụ công bình đẳng.

Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cần đổi mới hoạt động. Tập hợp, đoàn kết các tầng lớp nhân dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số. Tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật. Giám sát hoạt động của chính quyền, phản ánh nguyện vọng nhân dân. Tổ chức các phong trào thi đua yêu nước thiết thực, hiệu quả. Chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho hội viên, đoàn viên. Xây dựng tổ chức Mặt trận, đoàn thể vững mạnh ở cơ sở vùng dân tộc thiểu số.

Dân vận khéo là vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận. Xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng chính đáng của nhân dân. Làm cho nhân dân hiểu rõ chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. Tạo sự đồng thuận, tin tưởng của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng. Huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị. Phát huy quyền làm chủ, vai trò chủ thể của nhân dân. Giải quyết kịp thời, hiệu quả những vấn đề bức xúc của dân. Kết quả là dân được lợi, Đảng được tin.

Nhiều mô hình dân vận khéo được triển khai hiệu quả ở miền núi phía Bắc. Mô hình cán bộ về bản, về làng ở Sơn La, Điện Biên. Mô hình xây dựng bản văn hóa, bản nông thôn mới ở Lào Cai. Mô hình người có uy tín vận động đồng bào chấp hành pháp luật. Mô hình hỗ trợ phát triển kinh tế hộ, giảm nghèo bền vững. Mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Các mô hình này mang lại hiệu quả thiết thực, được nhân dân đồng tình.

Nhân rộng mô hình dân vận khéo cần nhiều điều kiện cụ thể. Sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy Đảng các cấp. Nguồn lực đầu tư từ ngân sách nhà nước và huy động xã hội. Đội ngũ cán bộ có năng lực, tâm huyết với công tác dân vận vùng cao. Sự đồng thuận, tham gia tích cực của nhân dân địa phương. Cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển mô hình. Tổng kết, rút kinh nghiệm để hoàn thiện, nhân rộng mô hình hiệu quả. Kiên trì, bền bỉ trong triển khai, duy trì mô hình.

Mục tiêu tổng quát là củng cố, tăng cường niềm tin của nhân dân vào Đảng. Xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc vững mạnh ở vùng cao. Phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng quê hương. Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số. Giảm tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo ở vùng dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc. Xây dựng nông thôn mới vùng dân tộc thiểu số đạt kết quả cao. Giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vùng biên giới.

Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp công tác dân vận vùng cao. Tập trung tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng cho nhân dân. Vận động nhân dân thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước. Hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân. Xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh toàn diện. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận miền núi. Nhân rộng các mô hình dân vận khéo hiệu quả, bền vững.

Thực hiện đồng bộ các giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác dân vận. Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của chính quyền. Hoàn thiện thể chế, chính sách về công tác dân vận, chính sách dân tộc. Đầu tư nguồn lực cho phát triển kinh tế xã hội vùng dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận vùng cao. Đổi mới hoạt động của Mặt trận, đoàn thể ở cơ sở. Tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả công tác dân vận. Nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác dân vận.