Luận án Tiến sĩ: Hệ thống chính trị cấp xã ngoại thành Hà Nội - Thực trạng, giải pháp đổi mới

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Nguyễn Quỳnh Nga HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP XÃ CÁC HUYỆN NGOẠI THÀNH HÀ NỘI HIỆN NAY: THỰC TRẠNG, VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Hà Nội - 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Nguyễn Quỳnh Nga HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP XÃ CÁC HUYỆN NGOẠI THÀNH HÀ NỘI HIỆN NAY: THỰC TRẠNG, VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI Chuyên ngành: Chính trị học Mã số: 9310201.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Phạm Quốc Thành XÁC NHẬN NCS ĐÃ CHỈNH SỬA THEO NGHỊ QUYẾT CỦA HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN ÁN Chủ tịch hội đồng đánh giá Người hướng dẫn khoa học Luận án Tiến sĩ GS. Nguyễn Văn Tài PGS. Phạm Quốc Thành Hà Nội - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.

Phạm Quốc Thành. Các số liệu và những trích dẫn trong Luận án đảm bảo tính trung thực, chính xác, có nguồn gốc rõ ràng. Nội dung, kết quả nghiên cứu trong luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu độc lập nào. Tác giả luận án Nguyễn Quỳnh Nga LỜI CẢM ƠN Tác giả luận án xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, các phòng thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội; các thầy, cô khoa Khoa học Chính trị đã nhiệt tình giảng dạy và tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và làm luận án.

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn và lời cảm ơn sâu sắc tới PGS. Phạm Quốc Thành - người thầy đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Do điều kiện về năng lực bản thân còn hạn chế, luận án chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo trong hội đồng khoa học, bạn bè và đồng nghiệp để luận án được hoàn thiện hơn.

Trân trọng cảm ơn! Tác giả luận án Nguyễn Quỳnh Nga MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC .1 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT .4 DANH MỤC CÁC BẢNG.5 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ. Lý do chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án. Kết cấu của luận án.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP XÃ CÁC HUYỆN NGOẠI THÀNH HÀ NỘI. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Nghiên cứu lý luận về hệ thống chính trị cấp xã. Nghiên cứu thực trạng hệ thống chính trị cấp xã.

Nghiên cứu quan điểm và giải pháp cho hệ thống chính trị cấp xã. Kết quả tình hình nghiên cứu và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu. Kết quả tình hình nghiên cứu. Những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP XÃ 45 2. Khái niệm hệ thống chính trị cấp xã. Đặc điểm hệ thống chính trị cấp xã. Vai trò của hệ thống chính trị cấp xã.

Yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống chính trị cấp xã. Nhóm yếu tố khách quan. Nhóm yếu tố chủ quan. Khung phân tích hệ thống chính trị cấp xã.

Cấu trúc, chức năng của hệ thống chính trị cấp xã. Hoạt động của hệ thống chính trị cấp xã. Cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách của hệ thống chính trị cấp xã. HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP XÃ CÁC HUYỆN NGOẠI THÀNH HÀ NỘI HIỆN NAY: THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA.

Khái quát các xã thuộc các huyện ngoại thành Hà Nội. Thực trạng hệ thống chính trị cấp xã các huyện ngoại thành Hà Nội hiện nay và nguyên nhân. Cấu trúc, chức năng của hệ thống chính trị cấp xã các huyện ngoại thành Hà Nội. Hoạt động của hệ thống chính trị cấp xã các huyện ngoại thành Hà Nội.

Cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách của hệ thống chính trị cấp xã các huyện ngoại thành Hà Nội. Thành tựu, hạn chế của hệ thống chính trị cấp xã các huyện ngoại thành Hà Nội và nguyên nhân. Một số vấn đề đặt ra đối với hệ thống chính trị cấp xã các huyện ngoại thành Hà Nội. Cần phân định rõ, tránh chồng chéo trong việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ chính trị và trong việc nhận trách nhiệm về thực hiện các nhiệm vụ đó trong sự phối hợp giữa các tổ chức với nhau và giữa các cá nhân, tổ chức trong hệ thống chính trị.

Cần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cấp xã phù hợp với bối cảnh tình hình mới. Cần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã đáp ứng và phát huy những tiềm năng, lợi thế của địa phương. Cần nâng cao năng lực hệ thống chính trị cấp xã đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền đô thị trong giai đoạn 2021 - 2030. QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP XÃ CÁC HUYỆN NGOẠI THÀNH HÀ NỘI TRONG THỜI GIAN TỚI.

Hệ thống chính trị cấp xã ở các huyện ngoại thành Hà Nội trước yêu cầu đổi mới. Sự cần thiết đổi mới hệ thống chính trị cấp xã các huyện ngoại thành Hà Nội. Các yếu tố tác động đến hệ thống chính trị cấp xã các huyện ngoại thành Hà Nội trước yêu cầu đổi mới. Quan điểm đổi mới hệ thống chính trị cấp xã các huyện ngoại thành Hà Nội.

Đổi mới phải ổn định, đồng bộ, bảo đảm phát triển bền vững. Đổi mới phải đảm bảo sự tinh gọn, hoạt động hiệu lực hiệu quả của hệ thống chính trị cấp xã. Đổi mới hệ thống chính trị cấp xã gắn với đổi mới hệ thống chính trị của thành phố Hà Nội. Đổi mới hệ thống chính trị cấp xã phải phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương.

Đổi mới phải tạo điều kiện thuận lợi phát huy năng lực đội ngũ cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách cấp xã. Đổi mới phải đảm bảo phát huy quyền làm chủ và thụ hưởng của Nhân dân. Giải pháp đổi mới hệ thống chính trị cấp xã các huyện ngoại thành Hà Nội trong thời gian tới. Nhóm giải pháp nhận thức về tầm quan trọng và sự cần thiết phải đổi mới hệ thống chính trị cấp xã các huyện ngoại thành Hà Nội.

Nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách đổi mới hệ thống chính trị cấp xã các huyện ngoại thành Hà Nội. Nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện đổi mới hệ thống chính trị cấp xã các huyện ngoại thành Hà Nội.204 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .208 TÀI LIỆU THAM KHẢO .209 PHỤ LỤC 3 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT CB, CC Cán bộ, công chức CT-XH Chính trị - xã hội CQĐP Chính quyền địa phương HĐND Hội đồng nhân dân HTCT Hệ thống chính trị NXB Nhà xuất bản MTTQ Mặt trận Tổ quốc TCCSĐ Tổ chức cơ sở Đảng UBND Uỷ ban nhân dân 4 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Số lượng cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã. Số lượng Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã.

Chức vụ cán bộ, chức danh công chức cấp xã. Dân số trung bình phân theo địa phương tại Hà Nội. Định mức chi thường xuyên khác ngân sách của các xã thuộc các huyện ngoại thành Hà Nội. Sự hài lòng của người dân đối với tổ chức đảng ở xã/ phường ở Hà Nội 108 Bảng 3.

Sự hài lòng của người dân đối với chính quyền xã/ phường ở Hà Nội. Sự hài lòng của người dân đối với Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc xã/phường ở Hà Nội. Kết quả khảo sát ý kiến đánh giá của đội ngũ cán bộ, công chức, đảng viên về thực hiện nhiệm vụ của các tổ chức chính trị - xã hội. Số lượng cán bộ, công chức người hoạt động không chuyên trách tại các xã được bố trí theo phân loại đơn vị hành chính .131 5 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Sơ đồ 3.

Phương án sắp xếp đơn vị hành chính các xã thuộc các huyện ngoại thành Hà Nội. Kết quả sắp xếp đơn vị hành chính các xã thuộc huyện Phúc Thọ, Hà Nội. Kết quả sắp xếp đơn vị hành chính các xã thuộc huyện Phú Xuyên, Hà Nội. Hệ thống chính trị cấp xã ở các xã thuộc các huyện ngoại thành Hà Nội.

Kết quả thực hiện Đề án 21-ĐA/TU ở xã và thôn thuộc một số huyện ngoại thành Hà Nội. Lý do chọn đề tài HTCT cấp xã (xã, phường, thị trấn) có vai trò quan trọng trong quản lý nhà nước, quản lý xã hội tại địa phương. Vai trò HTCT cấp xã được thể hiện qua việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước; xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân; xây dựng và thực hiện dân chủ hóa đời sống xã hội; thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, cụ thể: ban hành chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội hằng năm gắn với điều kiện cụ thể của địa phương, hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân tiếp cận được các nguồn vốn tín dụng, thí điểm và nhân rộng mô hình phát triển kinh tế có hiệu quả tại địa phương; duy trì trật tự an toàn xã hội, an ninh quốc phòng tại địa phương với nòng cốt là lực lượng công an xã và dân quân tự vệ. Với vai trò đặc biệt quan trọng như vậy, Đảng Cộng sản Việt Nam đã đưa ra nhiều chủ trương, biện pháp hướng mạnh về cấp xã, nhằm tăng cường xây dựng, đổi mới hệ thống chính trị cấp xã đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn mới là: “Xây dựng tổ chức bộ máy của HTCT tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả” [98; 200].