Luận án bảo đảm an ninh chính trị biên giới Việt-Campuchia Đông Nam Bộ

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH ĐẶNG THỊ THẢO BẢO ĐẢM AN NINH CHÍNH TRỊ KHU VỰC BIÊN GIỚI VIỆT NAM - CAMPUCHIA Ở ĐÔNG NAM BỘ HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: CHÍNH TRỊ HỌC HÀ NỘI, 2025 ĐẶNG THỊ THẢO DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT LLVT : Lực lượng vũ trang MTTQ : Mặt trận Tổ quốc UBND : Uỷ ban nhân dân XHCN : Xã hội chủ nghĩa MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Tổng quan các công trình nghiên cứu. Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu và hướng nghiên cứu của đề tài luận án.

43 Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM AN NINH CHÍNH TRỊ KHU VỰC BIÊN GIỚI ĐẤT LIỀN. Một số khái niệm cơ bản. Nội dung và chủ thể thực hiện bảo đảm an ninh chính trị biên giới trên đất liền. Những yếu tố tác động đến bảo đảm an ninh chính trị khu vực biên giới đất liền.

Ý nghĩa của bảo đảm an ninh chính trị biên giới trên đất liền.81 Chương 3: THỰC TRẠNG BẢO ĐẢM AN NINH CHÍNH TRỊ KHU VỰC BIÊN GIỚI VIỆT NAM - CAMPUCHIA Ở ĐÔNG NAM BỘ HIỆN NAY. Những yếu tố tác động đến bảo đảm an ninh chính trị khu vực biên giới đất liền Việt Nam - Campuchia ở Đông Nam Bộ. Tình hình bảo đảm an ninh chính trị khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia ở Đông Nam Bộ từ 2016 đến 2024. Đánh giá hoạt động bảo đảm an ninh chính trị khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia ở Đông Nam Bộ từ 2016 đến 2024.

137 Chương 4: DỰ BÁO TÌNH HÌNH VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM AN NINH CHÍNH TRỊ KHU VỰC BIÊN GIỚI VIỆT NAM - CAMPUCHIA Ở ĐÔNG NAM BỘ TRONG THỜI GIAN TỚI. Dự báo những yếu tố tác động và tình hình bảo đảm an ninh chính trị khu vực biên giới Đông Nam Bộ thời gian tới. Giải pháp bảo đảm an ninh chính trị khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia ở Đông Nam Bộ thời gian tới. 186 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN LUẬN ÁN 189 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Tính cấp thiết của đề tài luận án Trong Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XII trình Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Đảng Cộng sản Việt Nam nêu rõ: “Giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng; sự quản lý tập trung thống nhất của nhà nước… kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, lợi ích quốc gia - dân tộc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; đảm bảo an ninh, trật tự, an toàn xã hội, giữ vững môi trường hoà bình, ổn định để phát triển đất nước”[37; 67-68]. Đây không chỉ là mục tiêu, động lực của toàn Đảng, toàn Quân, toàn Dân trong quá trình xây dựng và bảo vệ tổ quốc, mà còn là nhiệm vụ then chốt của công tác bảo đảm an ninh quốc gia, đặc biệt là an ninh chính trị trong tình hình mới. Tuy nhiên để bảo đảm an ninh chính trị trong bối cảnh hiện nay, khi tình hình kinh tế, an ninh, chính trị thế giới có nhiều thay đổi nhanh chóng, phức tạp, khó lường. Trong nước, bên cạnh những thuận lợi hết sức cơ bản trên các lĩnh vực thì kinh tế Việt Nam những năm qua đang đứng trước nhiều thách thức lớn.

Ở lĩnh vực chính trị, bốn nguy cơ mà Đảng chỉ ra vẫn còn tồn tại, trong đó có nguy cơ “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch nhằm chống phá Việt Nam; tình trạng suy thoái về đạo đức, tư tưởng, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến, tự chuyển hóa” trong một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức vẫn hiện hữu; an ninh biển đảo đang đứng trước những thách thức to lớn; khu vực biên giới giữa Việt Nam và các nước láng giềng trong đó có Campuchia còn tồn tại nhiều vấn đề liên quan đến an ninh chính trị cần phải được quan tâm giải quyết… Tình hình đó đặt ra những trách nhiệm nặng nề cho công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc, giữ vững an ninh quốc gia trong đó có bảo đảm an ninh chính trị. Trong quá trình phát triển, những năm qua Đông Nam Bộ luôn được xem là đầu tàu kinh tế, trung tâm văn hoá – xã hội nhưng cũng là khu vực có tầm 2 quan trọng to lớn về an ninh, quốc phòng của cả nước và phía Nam. Bởi trên thực tế, Đông Nam Bộ không chỉ là khu vực kết nối giữa duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên với Tây Nam Bộ mà còn có các tỉnh biên giới tiếp giáp với Campuchia. Địa hình, địa thế này cùng với nhiều thách thức trên các lĩnh vực đã đặt ra nhiệm vụ lớn lao cho Đông Nam Bộ trong phát triển kinh tế, ổn định chính trị, xã hội và bảo đảm an ninh, quốc phòng nhất là tại các khu vực biên giới.

Ý thức được tình hình và trách nhiệm, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên tuyến biên giới các tỉnh Đông Nam Bộ thời gian qua có nhiều chuyển biến tích cực và đạt được những thành tựu quan trọng như: hệ thống chính trị các cấp, đặc biệt là ở các xã, huyện vùng sâu, vùng xa, giáp biên được tăng cường. Vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, chính quyền từng bước được củng cố vững chắc, an ninh chính trị nội bộ cơ bản ổn định. Các vấn đề về đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội, trong đó công tác xóa đói, giảm nghèo tại các xã, huyện có đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào tôn giáo sinh sống được cấp ủy, chính quyền quan tâm giải quyết và đạt được nhiều kết quả tích cực. Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ổn định; nền quốc phòng toàn dân, an ninh Nhân dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận biên phòng toàn dân và an ninh Nhân dân được tăng cường.

Khối đại đoàn kết toàn dân được củng cố vững mạnh; Quan hệ giữa chính quyền, Nhân dân địa phương, Bộ đội biên phòng của Việt Nam và Campuchia ngày càng được cải thiện, góp phần giữ vững an toàn, an ninh trên dọc tuyến biên giới. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở những xã, huyện vùng sâu, vùng xa, biên giới của khu vực Đông Nam Bộ vẫn còn phức tạp. Đời sống của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo còn cao. Ở một số nơi do sự yếu kém của hệ thống chính trị cơ sở vẫn còn tệ quan liêu, xa dân, thậm chí còn vi phạm chính sách an sinh xã hội gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân 3 tộc, chia rẽ giữa Đảng, Nhà nước, quân đội, công an với Nhân dân, chia rẽ giữa người Kinh với đồng bào tôn giáo và đồng bào dân tộc thiểu số.

Thêm vào đó, các thế lực thù địch, phản động lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo, “dân chủ”, “nhân quyền”, lợi dụng đời sống của đồng bào còn khó khăn, sự suy thoái, biến chất, quan liêu, tham nhũng của một bộ phận cán bộ để tuyên truyền, xuyên tạc đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Các đảng đối lập bên phía Campuchia luôn có những hành động tuyên truyền sai sự thật về mối quan hệ Việt Nam - Campuchia, kích động người dân, đưa người đến khu vực biên giới gây rối làm bất ổn về an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội tại các khu vực này nhất là vào mỗi dịp bầu cử tại Campuchia làm ảnh hưởng không nhỏ đến quan hệ giữa chính quyền và Nhân dân hai nước. Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn đang đặt ra trong việc đảm bảo ninh chính trị khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia nhất là an ninh lãnh thổ, an ninh tư tưởng và an ninh thể chế tại Đông Nam Bộ, nghiên cứu sinh lựa chọn nội dung: “Bảo đảm an ninh chính trị khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia ở Đông Nam Bộ hiện nay” làm đề tài luận án tiến sĩ chuyên ngành Chính trị học của mình. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2.

Mục tiêu nghiên cứu Đề tài hướng đến mục tiêu bổ sung rõ hơn, hoàn thiện hơn một số vấn đề lý luận chung nhất về bảo đảm an ninh chính trị ở khu vực biên giới. Đánh giá được thực trạng bảo đảm an ninh chính trị ở khu vực biên giới Đông Nam Bộ và đề xuất được những giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng bảo đảm an ninh chính trị ở khu vực này cho giai đoạn tiếp theo. Nhiệm vụ nghiên cứu - Làm rõ những vấn đề lý luận về bảo đảm an ninh chính trị khu vực biên giới như: một số khái niệm, chủ thể, nội dung, các yếu tố tác động và ý nghĩa 4 của bảo đảm an ninh chính trị. - Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động bảo đảm an ninh chính trị (an ninh lãnh thổ, an ninh tư tưởng, an ninh thể chế) tại khu vực Đông Nam Bộ, chỉ ra những thành công, hạn chế trong các hoạt động này.

- Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng bảo đảm an ninh chính trị tại khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia ở Đông Nam Bộ trong thời gian tới. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Bảo đảm an ninh chính trị khu vực biên giới trên đất liền Việt Nam - Campuchia ở Đông Nam Bộ. Phạm vi nghiên cứu - Nội dung: Bảo đảm an ninh chính trị khu vực biên giới có nội hàm rộng, diễn ra trên nhiều khía cạnh nhưng đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu hoạt động bảo đảm an ninh chính trị trên ba nội dung (an ninh lãnh thổ, an ninh tư tưởng và an ninh thể chế) tại khu vực biên giới đất liền Việt Nam - - Không gian: Tại hai tỉnh Tây Ninh và tỉnh Bình Phước, gồm có 8 huyện và 35 xã biên giới.

Trong đó, tỉnh Tây Ninh có 5 huyện, thị xã và 20 xã; Bình Phước có 3 huyện và 15 xã). - Thời gian: Từ năm 2016 đến 2024. Dự báo cho giai đoạn 2025 - 2035 Lý do lấy mốc 2016 bởi vì sau những biến động chính trị ở Campuchia đặc biệt là cuộc bầu cử Quốc hội khoá V, năm 2013.