Luận án tiến sĩ: Phong trào Đồng khởi nông thôn các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên (1964-1965) - Phan Thanh Nhất, ĐH Sư phạm Huế

ĐẠI HỌC HUẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM PHAN THANH NHẤT PHONG TRÀO ĐỒNG KHỞI Ở NÔNG THÔN ĐỒNG BẰNG CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PHÚ YÊN TRONG NH NG N 64 -1965 LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC Huế, 2020 luan an ĐẠI HỌC HUẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM PHAN THANH NHẤT PHONG TRÀO ĐỒNG KHỞI Ở NÔNG THÔN ĐỒNG BẰNG CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PHÚ YÊN TRONG NH NG N 64 -1965 Ngành: LỊCH SỬ VIỆT NAM Mã số: 9229013 LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRẦN NGỌC LONG 2. TRƢƠNG CÔNG HUỲNH KỲ Huế, 2020 luan an LỜI CA ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Nh ng kết quả, nhận xét và kết luận nêu trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc công bố trong một công trình nào khác.

Tác giả luận án Phan Thanh Nhất luan an LỜI CẢ ƠN Tôi xin bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đến PGS. TS Trần Ngọc Long và PGS. TS Trƣơng Công Huỳnh Kỳ đã tận tình hƣớng dẫn tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài luận án. Tôi xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn đến quý thầy cô giáo Khoa Lịch sử, Phòng Đào tạo Sau Đại học, Trƣờng Đại hoc Sƣ phạm, Đại học Huế và quý thầy cô ở Ban Đào tạo, Đại học Huế đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận án.

Tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn chân thành của mình đến lãnh đạo Ban và toàn thể cán bộ, công chức Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bình Định đã luôn giúp đỡ, tạo điều iện, động viên tôi trong suốt quá trình học tập. Xin chân thành cảm ơn quý thƣ viện Tổng hợp tỉnh Bình Định, Trung tâm Lƣu tr Quốc gia II, TP. HCM, Trung tâm Lƣu tr Bộ Tƣ lệnh Quân Khu V, các vị lão thành cách mạng đã hỗ trợ và cung cấp nhiều tƣ liệu quý báu trong quá trình thực hiện luận án. Xin cảm ơn gia đình, bạn bè đã luôn ở bên cạnh giúp đỡ và động viên để tôi có thể hoàn thành tốt chặng đƣờng học tập của mình.

Nghiên cứu sinh Phan Thanh Nhất iv luan an ỤC LỤC Trang LỜI CA ĐOAN. III LỜI CẢ ƠN. IV MỤC LỤC. V DANH ỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT.

IX MỞ ĐẦU. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.

NGUỒN TÀI LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. NGUỒN TÀI LIỆU. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN.

KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN. 6 CHƢƠNG TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Nhóm các công trình nghiên cứu về phong trào đồng hởi trong háng chiến chống Mỹ ở miền Nam.

Nhóm các công trình nghiên cứu về phong trào đồng hởi trong háng chiến chống Mỹ ở Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên. NHẬN T VỀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ NH NG VẤN ĐỀ Đ T RA CHO LUẬN ÁN TIẾP TỤC GIẢI QU ẾT. Nhận x t về ết quả nghiên cứu. Nh ng vấn đề đặt ra cho luận án cần tập trung giải quyết.

20 TIỂU KẾT CHƢƠNG. 21 CHƢƠNG 2 PHONG TRÀO ĐỒNG KHỞI Ở NÔNG THÔN ĐỒNG BẰNG CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PHÚ YÊN TRONG NỬA SAU N 64. NH NG ẾU TỐ TÁC Đ NG T I ĐỒNG KH I QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PHÚ YÊN. Khái quát đặc điểm tự nhiên, ch nh trị, inh tế, v n h a, xã hội.

Truyền thống yêu nƣớc và đấu tranh cách mạng. Chính sách của Mỹ - chính quyền Sài Gòn đối với các tỉnh Nam - Ngãi - Bình - Phú trong Chiến tranh đặc biệt”. Khái quát tình hình nam - ngãi - bình - phú đến gi a n m 1964. Chủ trƣơng làm chủ v ng nông thôn đồng b ng của Đảng.

DIỄN BIẾN ĐỒNG KH I CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PH ÊN N A SAU N M 1964. Đồng khởi ở Quảng Nam. Đồng khởi ở Quảng Ngãi. Đồng khởi ở Bình Định.

Đồng khởi ở Phú Yên. 76 TIỂU KẾT CHƢƠNG 2. 80 CHƢƠNG 3 PHONG TRÀO ĐỒNG KHỞI Ở NÔNG THÔN ĐỒNG BẰNG CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PHÚ YÊN TRONG NỬA ĐẦU N 65. TÌNH HÌNH M I CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PH ÊN TRONG N A ĐẦU N M 1965.

Âm mƣu, thủ đoạn mới của Mỹ và chính quyền Sài Gòn. Chủ trƣơng đối ph với tình hình mới của Đảng. 84 vi luan an 3. DIỄN BIẾN ĐỒNG KH I N NG TH N ĐỒNG B NG CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PH ÊN TRONG N A ĐẦU N M 1965.

Đồng khởi ở Quảng Nam. Đồng khởi ở Quảng Ngãi. Đồng khởi ở Bình Định. Đồng khởi ở Phú Yên.

104 TIỂU KẾT CHƢƠNG 3. 108 CHƢƠNG 4 NHẬN T VÀ BÀI HỌC INH NGHIỆ .Về quy mô. Về lực lƣợng. Về hình thức đấu tranh.

Về vai trò của c n cứ địa. Vai trò của phụ n trong Đồng khởi. KẾT QUẢ VÀ NGH A. Đồng hởi diễn ra chƣa đều ở các địa phƣơng.

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo c lúc chƣa tập trung đúng mức. Nhận thức của cán bộ xã thôn và quần chúng về đấu tranh ch nh trị chƣa đầy đủ, sâu sắc. M T SỐ KINH NGHIỆM. Chọn địa bàn để mở đầu phong trào cách mạng c ý ngh a hết sức quan trọng.

Phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lƣợng, trong đ coi trọng lực lƣợng quần chúng tự vũ trang là biện pháp hiệu quả để giành thắng lợi 129 vii luan an 4. Phát huy thế mạnh của từng v ng và ết hợp chặt ch gi a ba v ng chiến lƣợc, bổ sung hỗ trợ cho nhau, tạo thành thế mạnh để chủ động tiến công giành thắng lợi. Dựa chắc vào nhân dân, iên trì t ch cực xây dựng cơ sở ch nh trị ở địa bàn nông thôn đồng b ng là tiền đề quan trọng để giành thắng lợi. 133 TIỂU KẾT CHƢƠNG 4.

137 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 143 viii luan an DANH ỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Việt Nam Cộng hòa VNCH Nhà xuất bản Nxb Lực lƣợng vũ trang LLVT Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú ên Nam - Ngãi - Bình - Phú ix luan an Ở ĐẦU. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Ch nh sách thống trị nhân dân miền Nam b ng ch nh quyền độc tài phát x t của Ngô Đình Diệm thông qua biện pháp chiến lƣợc tố Cộng, diệt Cộng” bị thất bại, đế quốc Mỹ buộc phải bị động chuyển sang thực hiện chiến lƣợc Chiến tranh đặc biệt” để đối ph với phong trào cách mạng miền Nam đang phát triển mạnh m từ hởi ngh a từng phần thành chiến tranh cách mạng, và để cứu vãn chính quyền Sài Gòn hỏi nguy cơ sụp đổ hoàn toàn. Trƣớc tình thế mới, Đảng Lao động Việt Nam chủ trƣơng phát động một cuộc chiến tranh cách mạng để chống lại chiến lƣợc Chiến tranh đặc biệt” (1961-1965), từng bƣớc làm thất bại Kế hoạch Staley - Taylor,.

giáng thêm đòn nặng nề vào chính sách thực dân mới của Mỹ. Kế hoạch bình định miền Nam trong vòng 18 tháng sụp đổ, để cứu vãn tình thế, Mỹ đã triển khai kế hoạch Johnson - McNamara, t ng cƣờng viện trợ quân sự, nh m ổn định chính quyền Sài Gòn, bình định miền Nam có trọng điểm trong 2 n m (1964 - 1965). Với kế hoạch này, Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã đẩy cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam bƣớc vào giai đoạn gay go, quyết liệt. Dƣới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân miền Nam nói chung và nhân dân các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên nói riêng, một lần n a đã v ng lên tiến hành Đồng khởi, giải phóng một v ng rộng lớn nông thôn đồng b ng.

Phong trào Đồng hởi tại các địa phƣơng này b ng lên mạnh m từ gi a n m 1964 đến gi a n m 1965, đã giành đƣợc thắng lợi ở nhiều vùng nông thôn và đồng b ng, tạo ra thế và lực mới cho cách mạng ở các tỉnh Nam - Ngãi - Bình - Phú để bƣớc vào giai đoạn mới chống chiến lƣợc Chiến tranh cục bộ” (1965- 1968). Đồng khởi ở nông thôn đồng b ng các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên trong nh ng n m 1964 -1965, ngoài việc thể hiện nh ng sắc thái của Đồng hởi ở các địa phƣơng miền Nam n i chung, còn có nhiều n t đặc 1 luan an th. Một số khía cạnh của vấn đề này lâu nay đã đƣợc thể hiện trong một số bài báo khoa học đ ng trên các tạp chí, hoặc trong một số công trình chuyên khảo về phong trào Đồng khởi ở miền Nam nói chung, trong các công trình lịch sử địa phƣơng, Mặc d vậy, nhiều vấn đề nghiên cứu liên quan đến phong trào Đồng hởi ở các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú ên từ gi a n m 1964 đến gi a n m 1965 chƣa đƣợc làm sáng tỏ nhƣ: điều kiện bùng nổ phong trào, phƣơng thức tiến hành đồng hởi, sắc thái thể hiện, tác động của phong trào. Vì vậy, việc nghiên cứu một cách toàn diện và c hệ thống phong trào Đồng khởi ở nông thôn đồng b ng các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú ên trong nh ng n m 1964 - 1965 là việc làm c ý ngh a hoa học và đáp ứng đƣợc yêu cầu thực tiễn.

Về mặt khoa học, nghiên cứu vấn đề này, trƣớc hết s góp phần làm sáng tỏ sự n ng động sáng tạo của các cấp bộ Đảng trong việc vận dụng đƣờng lối háng chiến đúng đắn của Đảng; đồng thời tái hiện đầy đủ về bức tranh Đồng khởi” ở nông thôn đồng b ng Khu V trong nh ng n m 1964 -1965 của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Qua đ , đánh giá một cách hách quan, hoa học vai trò và tác động của phong trào Đồng hởi đối với cuộc háng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc trên địa bàn. Đồng thời, đánh giá nh ng hạn chế, đúc rút inh nghiệm c thể phục vụ công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trƣớc mắt cũng nhƣ lâu dài.