Luận án: Đảng bộ Thành phố Hà Nội lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành (1991-2008)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --------------------------------- LÊ TIẾN DŨNG ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HÀ NỘI LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ NGOẠI THÀNH TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2008 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Hà Nội, 2016 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --------------------------------- LÊ TIẾN DŨNG ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HÀ NỘI LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ NGOẠI THÀNH TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2008 CHUYÊN NGÀNH LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM MÃ SỐ: 62225601 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TRẦN KIM ĐỈNH XÁC NHẬN NCS ĐÃ CHỈNH SỬA THEO QUYẾT NGHỊ CỦA HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN ÁN Người hướng dẫn khoa học Chủ tịch hội đồng đánh giá Luận án Tiến sĩ PGS. Trần Kim Đỉnh PGS. Ngô Đăng Tri Hà Nội, 2016 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Tên đề tài luận án không trùng với bất cứ nghiên cứu nào đã được công bố. Các tài liệu, số liệu, trích dẫn trong luận án là trung thực, khách quan và có nguồn gốc rõ ràng. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án Lê Tiến Dũng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên xin được trân trọng cảm ơn PGS. Trần Kim Đỉnh, người thầy không chỉ hướng dẫn khoa học mà còn luôn động viên, khuyến khích tôi trong quá trình hoàn thành luận án.

Xin gửi lời cảm ơn tới các thầy, cô giáo tại Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, nơi tôi đã học tập từ khi còn là sinh viên đại học cho đến khi là học viên cao học và nghiên cứu sinh. Luận án cũng không thể hoàn thành nếu thiếu sự giúp đỡ của các đơn vị: Thư viện Quốc gia Việt Nam, Phòng Lưu trữ Thành ủy Hà Nội, Chi cục Lưu trữ Thành phố Hà Nội, Ban Tuyên giáo các huyện Sóc Sơn, Đông Anh, Gia Lâm, Thanh Trì và quận Nam Từ Liêm đã cung cấp tư liệu, giúp đỡ tôi khi đến liên hệ làm việc và tra cứu tài liệu. Xin được cảm ơn các anh chị đồng nghiệp trong Bộ môn Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, Khoa Lý luận chính trị, trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã chia sẻ công việc và giúp đỡ tôi trong thời gian học tập. Cuối cùng, xin được tri ân tới gia đình, bè bạn, những người luôn bên cạnh động viên, thấu hiểu và khích lệ để tôi có thể hoàn thành nhiệm vụ khoa học của mình.

Xin trân trọng cảm ơn! Tác giả luận án Lê Tiến Dũng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án. Bố cục của luận án. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

Các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án. Nhóm công trình nghiên cứu trên bình diện chung. Nhóm công trình nghiên cứu về các địa phương. Nhóm công trình nghiên cứu về kinh tế ngoại thành Hà Nội.

Khái quát kết quả đã đạt được và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu. Những kết quả đã đạt được. Những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu. 20 Tiểu kết chương 1.

CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ NGOẠI THÀNH CỦA ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HÀ NỘI TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2000. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành của Đảng bộ Thành phố Hà Nội. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Thực trạng kinh tế ngoại thành trước năm 1991.

Chủ trương của Đảng và Đảng bộ Thành phố Hà Nội. Chủ trương của Đảng. Chủ trương của Đảng bộ Thành phố Hà Nội. Quá trình chỉ đạo phát triển kinh tế ngoại thành từ năm 1991 đến năm 2000.

Chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp. Chỉ đạo phát triển kinh tế công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp. Chỉ đạo phát triển kinh tế thương mại, dịch vụ. 61 Tiểu kết chương 2.

66 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƯƠNG 3. ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HÀ NỘI LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ NGOẠI THÀNH TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2008. Bối cảnh mới và yêu cầu đẩy mạnh phát triển kinh tế ngoại thành theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Chủ trương của Đảng.

Yêu cầu đặt ra và chủ trương của Đảng bộ Thành phố Hà Nội. Quá trình chỉ đạo phát triển kinh tế ngoại thành từ năm 2001 đến năm 2008. Chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp. Chỉ đạo phát triển kinh tế công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp.

Chỉ đạo phát triển kinh tế thương mại, dịch vụ. 105 Tiểu kết chương 3. MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM. Nhận xét chung.

Một số kinh nghiệm. 137 Tiểu kết chương 4. 149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

152 PHẦN PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH HÀ NỘI NĂM 2007 Nguồn: Trương Quang Hải (Tổng chủ biên) (2010), Atlas Thăng Long Hà Nội, NXB Hà Nội, tr. 46 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT BCH Ban Chấp hành BCĐ Ban chỉ đạo CNXH Chủ nghĩa xã hội CCKT Cơ cấu kinh tế CNH Công nghiệp hóa HĐH Hiện đại hóa HTX Hợp tác xã NXB Nhà xuất bản PTNT Phát triển nông thôn TNHH Trách nhiệm hữu hạn TTCN Tiểu thủ công nghiệp UBND Ủy ban nhân dân XDCB Xây dựng cơ bản XHCN Xã hội chủ nghĩa TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Kinh tế nông thôn cùng với kinh tế thành thị là hai bộ phận hợp thành của nền kinh tế quốc dân. Đây là khu vực kinh tế có vai trò quan trọng: nơi sản xuất ra những sản phẩm thiết yếu cho nhu cầu của con người, cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp chế biến, cung cấp nguồn lao động cho khu vực thành thị.

Mặt khác, nông thôn còn là thị trường tiêu thụ hàng hóa rộng lớn cho các ngành kinh tế của khu vực thành thị và bảo vệ, cân bằng môi trường sinh thái. Với nhận thức đúng đắn về vai trò của kinh tế nông thôn, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã rất chú trọng tới khu vực này, đặc biệt là từ khi thực hiện công cuộc đổi mới năm 1986. Nhờ vậy, kinh tế nông thôn đã có những chuyển biến căn bản, góp phần vào sự ổn định kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo tiền đề đẩy nhanh CNH, HĐH đất nước. Tuy vậy, kinh tế nông thôn hiện nay vẫn còn có nhiều bất cập.

Nông nghiệp vẫn là ngành sản xuất chủ yếu song trình độ canh tác lạc hậu, ruộng đất manh mún, sản phẩm nông nghiệp chủ yếu vẫn ở dạng thô. Các ngành kinh tế khác còn kém phát triển, CCKT còn bất hợp lý, hiệu quả thấp, chưa khai thác hết tiểm năng và lợi thế của từng vùng cho sự tăng trưởng và phát triển. Những hạn chế đó đã làm ảnh hưởng đến việc thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, ảnh hưởng đến mục tiêu sớm đưa Việt Nam ra khỏi tình trạng nước nghèo và kém phát triển. Với vị trí là “trái tim của cả nước, đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế”, Thủ đô Hà Nội luôn dành được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Trung ương và sự kỳ vọng của nhân dân cả nước.

Trong giai đoạn từ năm 1991 đến năm 2008, Hà Nội cũng có một vùng nông thôn rộng lớn (tương đương với diện tích tỉnh Bắc Ninh) thuộc địa bàn 5 huyện ngoại thành. Thực hiện Nghị quyết 15 của Bộ Chính trị ngày 15/12/2000 Về phương hướng phát triển Thủ đô Hà Nội 2001 - 2010 trong đó xác định trách nhiệm của Thủ đô Hà Nội là phải đi đầu trong sự nghiệp CNH, HĐH nói chung, CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn nói riêng, phải về đích trước so với các địa phương khác trong cả nước, Đảng bộ Thành phố Hà Nội đã lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành và xây dựng nông thôn mới với nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, kết quả thực hiện vẫn còn những mặt hạn chế chưa được như mong đợi. 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nhiệm vụ còn nặng nề hơn với Đảng bộ Thành phố Hà Nội vì từ ngày 01/08/2008, địa giới hành chính Thành phố được mở rộng theo Nghị quyết 15/2008/QH của Quốc hội khóa XII.

Theo đó, ngoại thành Hà Nội bao gồm 18 huyện, thị (tăng từ 5 lên 18 huyện, thị) với diện tích 2.938,49km2 (gấp hơn 3,5 lần diện tích tự nhiên của tỉnh Bắc Ninh, gần bằng diện tích 2 tỉnh Thái Bình và Nam Định cộng lại), dân số 3,5 triệu người cùng sự phát triển không đồng đều giữa các huyện. Vì vậy, nghiên cứu quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành giai đoạn 1991 - 2008 không chỉ nhằm đánh giá những việc làm được và chưa làm được của Đảng bộ Thành phố Hà Nội trước khi mở rộng địa giới hành chính mà còn rút ra những kinh nghiệm phục vụ cho công tác lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành ở những giai đoạn sau. Với lý do trên, việc nghiên cứu đề tài “Đảng bộ Thành phố Hà Nội lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành từ năm 1991 đến năm 2008” là cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.

Mục đích nghiên cứu Luận án nghiên cứu quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành của Đảng bộ Thành phố Hà Nội từ năm 1991 đến năm 2008. Rút ra một số nhận xét và kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế ngoại thành của Đảng bộ Thành phố Hà Nội để làm cơ sở cho sự lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ này ở các giai đoạn sau.