Luận án chính sách quản lý nhà nước đối với các dn thuộc khu vực kinh tế tư nhân

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA LÊ HỮU TOẢN CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP THUỘC KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN Ở TẠI VIỆT NAM (Qua nghiên cứu trường hợp Thành phố Hải Phòng) LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ CÔNG HÀ NỘI, 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA LÊ HỮU TOẢN CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP THUỘC KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN TẠI VIỆT NAM (Qua nghiên cứu trường hợp Thành phố Hải Phòng) LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ CÔNG MÃ SỐ: 9340403 Người hướng dẫn khoa học: 1. Đặng Xuân Hoan 2. Vũ Thị Loan HÀ NỘI, 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin, số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

Tác giả Lê Hữu Toản MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 11 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước 11 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu trên thế giới 42 1. Những vấn đề rút ra và khoảng trống nguyên cứu của luận án 48 Chương 2: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN 52 2.

Một số vấn đề lý luận về doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân 52 2. Chính sách quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân 58 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân 80 2. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới 81 Chương 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN Ở HẢI PHÒNG 84 3.

Khái quát về thành phố Hải Phòng 84 3. Khái quát về khu vực kinh tế tư nhân thành phố Hải Phòng 89 3. Tình hình chính sách quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân 94 Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP THUỘC KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM 120 4. Những điều kiện mới cho sự phát triển doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân ở Việt Nam 120 4.

Phương hướng, mục tiêu 124 4. Một số giải pháp hoàn thiện chính sách quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân thành phố Hải Phòng trong thời gian tới 127 KẾT LUẬN 148 TÀI LIỆU THAM KHẢO 150 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BVMT : Bảo vệ môi trường CS : Chính sách CSC : Chính sách công CS QLNN : Chính sách quản lý nhà nước DNNVV : Doanh nghiệp nhỏ và vừa HĐND : Hội đồng nhân dân KT&CN : Khoa học và công nghệ KT-XH : Kinh tế - xã hội KTTN : Kinh tế tư nhân QLNN : Quản lý nhà nước SX-KD : Sản xuất - kinh doanh TNDN : Thu nhập doanh nghiệp TNHH : Trách nhiệm hữu hạn UBND : Ủy ban nhân dân XHCN : Xã hội chủ nghĩa XTTM : Xúc tiến thương mại DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ Trang Bảng 2.1: Tình hình doanh nghiệp khu vực KTTN ở thành phố Hải Phòng 91 Biểu đồ 2.1: Phân loại doanh nghiệp ở thành phố Hải Phòng 92 Biểu đồ 2.2: Quy mô của doanh nghiệp ở thành phố Hải Phòng 93 Biểu đồ 2.3: Lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp ở thành phố Hải Phòng 93 Biểu đồ 2.4: Tình hình hoạt động của doanh nghiệp trong 5 năm gần đây ở thành phố Hải Phòng 94 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Sau hơn 30 năm đổi mới, vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân (KTTN) ngày càng được khẳng định, nâng tầm quan trọng và được coi là động lực của nền kinh tế. Đại hội XII của Đảng đã khẳng định: “Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng” của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Đây là nguồn cổ vũ cho tinh thần khởi nghiệp, đổi mới và sáng tạo, tạo sức sống và đột phá phát triển mạnh mẽ đất nước ta trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, cho đến nay doanh nghiệp khu vực KTTN ở nước ta vẫn chưa thể hiện được vai trò là một động lực quan trọng của nền kinh tế như mong muốn của Đảng, còn bộc lộ rất nhiều hạn chế, bất cập như: quy mô nhỏ, công nghệ thấp, chậm đổi mới, năng lực tài chính yếu, năng suất thấp, hiệu quả kinh doanh thấp, trình độ quản trị thấp, khả năng tham gia chuỗi giá trị trong nước và quốc tế còn thấp… Mặt khác, chính sách quản lý của Nhà nước đối với doanh nghiệp khu vực KTTN còn thiếu, nhiều bất cập, chồng chéo, môi trường kinh doanh chưa hoàn thiện, thiếu bình đẳng; nhiều ngành, cấp địa phương, đơn vị chức năng quản lý nhà nước chưa nhận thức đúng đắn và đầy đủ về KTTN, chưa tạo điều kiện thuận lợi cho KTTN phát triển tương xứng với tiềm năng của nó. Trong khi đó, KTTN ở các nước phát triển, nhiều nước trên thế giới đã phát triển mạnh mẽ, không chỉ đóng góp quan trọng cho nền kinh tế quốc gia mà còn có vai trò to lớn với kinh tế thế giới (ví dụ như tập đoàn Misubishi, Honda, Mercedes, Ford, Apple, Microsoft. Những vấn đề lý luận và thức tiễn trên đã và đang thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, các nhà quản lý, hoạch định chính sách.

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ngày càng có nhiều chủ trương, chính sách đúng đắn cho khu vực KTTN phát triển. Trước hết, phải kể đến tác động có tính chiến lược là chính sách cơ cấu kinh tế nhiều thành 1 phần nói chung và quan điểm, chính sách đối với KTTN nói riêng, từ đó tạo nền tảng và căn cứ để đổi mới cơ chế quản lý kinh tế cho phù hợp với cơ chế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế. Hội nghị Trung ương 5 khóa IX khẳng định: “Kinh tế tư nhân là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Phát triển kinh tế tư nhân là vấn đề chiến lược lâu dài trong phát triển nền kinh tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trung tâm là phát triển kinh tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nâng cao nội lực của đất nước trong hội nhập kinh tế quốc tế”.

Văn kiện Hội nghị Trung ương 9 khóa IX cũng đánh giá: “Khu vực kinh tế tư nhân có những bước phát triển vượt bậc so với những năm trước đây, đóng góp nhiều cho việc tạo việc làm mới, tăng thu nhập cho người lao động và cho ngân sách nhà nước”. Văn kiện Đại hội XII đã nhấn mạnh: “Hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, tạo thuận lợi phát triển mạnh kinh tế tư nhân ở hầu hết các ngành và lĩnh vực kinh tế, trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp. Khuyến khích hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân đa sở hữu và tư nhân góp vốn vào các tập đoàn kinh tế nhà nước”.

Về mặt quản lý nhà nước (QLNN), sự phát triển KTTN từng bước được thể chế hóa bằng các nghị định và một số bộ luật. Nhờ sự khơi thông về đường lối, cơ chế, chính sách mà KTTN nước ta vốn có sức sống bền bỉ, năng động đã được phát triển với tốc độ khá cao, trở thành một trong những lực lượng kinh tế chủ yếu của nền kinh tế quốc dân. Mặc dù vậy, hiện nay tình hình phát triển kinh tế khu vực tư nhân còn nhiều hạn chế, bất cập. Đó là năng lực kinh tế còn nhỏ bé, qui mô chủ yếu là doanh nghiệp vừa và nhỏ, trình độ công nghệ và quản lý kinh doanh phần lớn còn yếu kém, sức cạnh tranh còn yếu, còn nhiều tiêu cực trong kinh 2 doanh.

Mặt khác, sự phát triển KTTN vẫn còn gặp nhiều vướng mắc, lúng túng cả về tư duy lý luận, quan điểm, chính sách đến thực tiễn. Một số cơ chế, chính sách của Nhà nước chưa phù hợp với đặc điểm của KTTN (đại bộ phận có quy mô nhỏ và vừa); quản lý có phần buông lỏng và có nhiều sơ hở, hạn chế việc thúc đẩy KTTN phát triển đúng hướng. Đặc biệt, hệ thống chính sách quản lý nhà nước (CS QLNN) cũng như biện pháp quản lý thiếu đồng bộ, chồng chéo, thiếu bình đẳng, không tạo được môi trường, điều kiện cho KTTN phát triển mạnh mẽ, khơi dậy mọi tiềm năng, sự sáng tạo và đóng góp to lớn của khu vực này cho sự phát triển đất nước. Những bất cập này biểu hiện cả ở tầm vĩ mô và vi mô, từ trung ương đến địa phương.

Chính vì vậy, các doanh nghiệp khu vực KTTN ở nước ta hiện nay vẫn chưa thể hiện được vai trò là một động lực quan trọng của nền kinh tế như mong muốn của Đảng và bộc lộ rất nhiều hạn chế, bất cập như: quy mô nhỏ, công nghệ thấp, chậm đổi mới, năng lực tài chính yếu, năng suất thấp, hiệu quả kinh doanh thấp, trình độ quản trị thấp, khả năng tham gia chuỗi giá trị trong nước và quốc tế còn thấp… Vai trò của Nhà nước như thế nào?, đã làm gì để các doanh nghiệp khu vực KTTN phát huy được tiềm năng và phát triển tương xứng. Nhận thức được vấn đề này, nghiên cứu sinh đã quyết định lựa chọn đề tài: “Chính sách quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam (qua nghiên cứu trường hợp thành phố hải Phòng)” làm đề tài nghiên cứu luận án của mình nhằm đóng góp một phần nhỏ bé cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội đất nước và thành phố Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục tiêu Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề về CS QLNN đối với KTTN và thực trạng doanh nghiệp khu vực KTTN, luận án đề xuất một số giải pháp 3 phát triển doanh nghiệp khu vực KTTN tại Việt Nam nhằm góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN, phát huy được vai trò của KTTN theo Nghị quyết của Đại hội Đảng lần thứ XII.

Nhiệm vụ nghiên cứu Thứ nhất, hệ thống hóa, tổng hợp những vấn đề về CS QLNN đối với doanh nghiệp khu vực KTTN trong và ngoài nước để thấy được những giá trị lý luận và thực tiễn, qua đó gợi mở hướng nghiên cứu CS QLNN đối với doanh nghiệp khu vực KTTN tại Việt Nam.