Luận án Tiến sĩ: Kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ tỉnh, thành ủy Đông Nam Bộ

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH TRỊNH THỊ PHƢỢNG KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC TRONG CÔNG TÁC CÁN BỘ CỦA TỈNH, THÀNH ỦY VÙNG ĐÔNG NAM BỘ GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƢỚC HÀ NỘI - 2026 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH TRỊNH THỊ PHƢỢNG KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC TRONG CÔNG TÁC CÁN BỘ CỦA TỈNH, THÀNH ỦY VÙNG ĐÔNG NAM BỘ GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƢỚC Mã số: 9310202 CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. Lâm Quốc Tuấn PGS. Lê Văn Cƣờng HÀ NỘI - 2026 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo đúng quy định.

Tác giả Trịnh Thị Phƣợng MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan đến luận án. Các công trình nghiên cứu ở trong nước có liên quan đến luận án.

Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án cần tập trung nghiên cứu .38 Chƣơng 2: KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC TRONG CÔNG TÁC CÁN BỘ CỦA TỈNH, THÀNH ỦY VÙNG ĐÔNG NAM BỘ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN. Khái quát về các tỉnh, thành phố; tỉnh ủy, thành ủy vùng Đông Nam Bộ. Kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ của tỉnh, thành ủy vùng Đông Nam Bộ - Khái niệm, nội dung, phương thức và vai trò .64 Chƣơng 3: KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC TRONG CÔNG TÁC CÁN BỘ CỦA TỈNH, THÀNH ỦY VÙNG ĐÔNG NAM BỘ - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ KINH NGHIỆM. Thực trạng kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ của tỉnh, thành ủy vùng Đông Nam Bộ hiện nay.

Nguyên nhân và kinh nghiệm.140 Chƣơng 4: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC TRONG CÔNG TÁC CÁN BỘ CỦA TỈNH, THÀNH ỦY VÙNG ĐÔNG NAM BỘ ĐẾN NĂM 2035. Dự báo những yếu tố tác động và phương hướng tăng cường kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ của tỉnh, thành ủy vùng Đông Nam Bộ đến năm 2035. Những giải pháp chủ yếu tăng cường kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ của tỉnh, thành ủy vùng Đông Nam Bộ đến năm 2035 .191 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .193 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .213 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN CNH Công nghiệp hóa CTCB Công tác cán bộ ĐNB Đông Nam Bộ HĐH Hiện đại hóa KSQL Kiểm soát quyền lực KT-XH Kinh tế - xã hội XHCN Xã hội chủ nghĩa CHÖ THÍCH Vùng Đông Nam Bộ trước khi thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh gồm 06 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa Vũng Tàu, Bình Phước và Tây Ninh. Phần đánh giá thực trạng trong luận án được nghiên cứu trên phạm vi 06 tỉnh, thành phố này trong giai đoạn trước tháng 7 năm 2025, là thời điểm chưa thực hiện việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, nhằm bảo đảm tính lịch sử, cụ thể và sự thống nhất của hệ thống số liệu.

Căn cứ định hướng điều chỉnh không gian phát triển và tổ chức lãnh thổ theo Nghị quyết số 306/NQ-CP ngày 05 tháng 10 năm 2025 của Chính phủ về điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 đến 2030, tầm nhìn đến năm 2050, cơ cấu đơn vị hành chính cấp tỉnh của vùng Đông Nam Bộ được sắp xếp lại theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý. Theo đó, vùng Đông Nam Bộ còn 03 tỉnh, thành phố, gồm: Thành phố Hồ Chí Minh trên cơ sở sáp nhập Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu; tỉnh Đồng Nai trên cơ sở sáp nhập tỉnh Đồng Nai và tỉnh Bình Phước; tỉnh Tây Ninh trên cơ sở sáp nhập tỉnh Tây Ninh và tỉnh Long An. Tuy nhiên, do tỉnh Long An không thuộc phạm vi khảo sát thực tế của luận án, nên trong phần phương hướng và giải pháp, nghiên cứu sinh tập trung đề xuất đối với 02 địa phương là Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai, là các địa bàn tiêu biểu và được nghiên cứu chuyên sâu. Cách tiếp cận này bảo đảm sự thống nhất giữa phạm vi khảo sát và phạm vi đề xuất giải pháp, phù hợp với yêu cầu phương pháp luận và bảo đảm tính khả thi của luận án.

Quy mô kinh tế - Tỉnh, thành phố Diện tích Dân số TT GRDP 2025 (Tỉnh, thành sáp nhập) (km2) (người) (tỷ đồng) TP. Hồ Chí Minh 1 (Bình Dương + TPHCM + 6.939 Bà Rịa - Vũng Tàu) TP.812 (Long An + Tây Ninh) 03 tỉnh thành vùng Đông Nam Bộ từ 01/7/2025 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Kết quả thực hiện quy hoạch và bổ nhiệm cán bộ nhiệm kỳ 2020- 2025 tại một số tỉnh, thành vùng Đông Nam Bộ .2: Kết quả khảo sát mức độ hài lòng với công tác đánh giá cán bộ tại 6 tỉnh, thành ủy vùng Đông Nam Bộ .3: Số lượng cán bộ được luân chuyển, điều động qua các nhiệm kỳ (2016-2023) .4: Mức độ thực hiện kê khai tài sản, thu nhập tại các tỉnh, thành ủy vùng Đông Nam Bộ (2023-2024) .5: Số cuộc kiểm tra công tác cán bộ của các tỉnh/thành ủy Đông Nam Bộ, giai đoạn 2021-2023 .6: Tỷ lệ cán bộ, đảng viên đánh giá cao về mức độ minh bạch trong công tác cán bộ (khảo sát 2024) .7: Kết quả khảo sát thực hiện phương thức KSQL bằng văn hóa chính trị và đạo đức công vụ được các tỉnh, thành ủy vùng Đông Nam Bộ.8: Kết quả điều tra xã hội học về mức độ đồng thuận với phương thức “xử lý vi phạm, răn đe và phòng ngừa tái diễn” trong KSQL .9: Kết quả điều tra về mức độ hài lòng và tính khả thi của chính sách cán bộ tại 6 tỉnh, thành ủy vùng Đông Nam Bộ .10: Đánh giá về công tác quy hoạch, đào tạo và đánh giá cán bộ tại 6 tỉnh, thành ủy vùng Đông Nam Bộ .11: Đánh giá về tính minh bạch, hợp lý trong bổ nhiệm, luân chuyển, điều động cán bộ tại 6 tỉnh, thành ủy vùng Đông Nam Bộ .12: Bảng số liệu điều tra xã hội học: Đánh giá hiệu quả giám sát, kiểm tra, thanh tra công tác cán bộ .13: Bảng số liệu điều tra xã hội học: Mức độ hiệu quả trong xử lý sai phạm cán bộ .14: Bảng số liệu điều tra xã hội học: Đánh giá về hiệu quả thực thi quy định, pháp luật và quy chế nội bộ trong công tác cán bộ (% cán bộ được khảo sát) .15: Bảng số liệu điều tra xã hội học: Nhận định về hạn chế của cơ chế phân quyền, phân cấp và kiểm soát chéo trong công tác cán bộ (% cán bộ được khảo sát).16: Số liệu điều tra xã hội học: Đánh giá hiệu quả giám sát, kiểm tra, thanh tra công tác cán bộ .17: Bảng số liệu điều tra xã hội học: Nhận định về hạn chế của phương thức giám sát, phản biện và thanh tra, kiểm tra trong công tác cán bộ (% cán bộ được khảo sát) .18: Bảng số liệu điều tra xã hội học: Nhận định về hạn chế của phương thức kiểm soát bằng văn hóa chính trị và đạo đức công vụ (% cán bộ được khảo sát).19: Bảng số liệu điều tra xã hội học: Nhận định về hạn chế của kiểm soát thông qua xử lý vi phạm, răn đe và phòng ngừa tái diễn (% cán bộ được khảo sát). 139 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Mức độ đánh giá các chủ trương, định hướng của Đảng về KSQL trong công tác cán bộ .2: Đánh giá mức độ trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng đối với công tác kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ của các tỉnh, thành ủy vùng Đông Nam Bộ thời gian qua .3: Tần suất các kỳ họp chi bộ thảo luận về kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ.4: Kết quả thể hiện mức độ công khai, minh bạch và quy trình bài bản trong công tác quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ tại 6 tỉnh, thành ủy vùng Đông Nam Bộ. Tính cấp thiết của đề tài Trong điều kiện Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền, công tác cán bộ (CTCB) được xác định là khâu “then chốt của then chốt trong công tác xây dựng Đảng” [30, tr.281], bởi đây không chỉ là khâu tổ chức nhân sự mà thực chất là lĩnh vực trực tiếp quyết định việc hình thành, phân bổ và vận hành quyền lực chính trị, qua đó chi phối năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu và uy tín cầm quyền của Đảng; chính vì vậy, trong bối cảnh yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hoàn thiện hệ thống chính trị ngày càng cao, việc kiểm soát quyền lực (KSQL) trong CTCB trở thành nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tính sống còn đối với sự trong sạch, vững mạnh của Đảng.

Quyền lực trong CTCB là loại quyền lực nhạy cảm, phức tạp, gắn trực tiếp với việc lựa chọn, bố trí, sử dụng đội ngũ cán bộ, bởi đây là những chủ thể đại diện cho ý chí, năng lực và uy tín lãnh đạo của Đảng; nếu không được kiểm soát chặt chẽ, quyền lực này rất dễ bị chi phối bởi chủ nghĩa cá nhân, lợi ích nhóm và các biểu hiện tha hóa, dẫn đến những sai lệch trong CTCB, làm méo mó tiêu chuẩn, nguyên tắc của Đảng, kéo theo sự suy giảm niềm tin của Nhân dân, làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, thậm chí tác động tiêu cực đến sự ổn định và phát triển bền vững của địa phương và quốc gia. Do đó, KSQL trong CTCB không thể chỉ được nhìn nhận như một yêu cầu kỹ thuật hay một giải pháp quản trị tổ chức, mà phải được đặt ở tầm cơ chế nền tảng nhằm bảo đảm quyền lực được vận hành đúng mục tiêu, đúng nguyên tắc và không bị tha hóa, qua đó trở thành thước đo trực tiếp phản ánh tính nghiêm minh, kỷ luật và năng lực tự chỉnh đốn của Đảng trong giai đoạn mới.