Luận án giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở cấp xã - Huỳnh Tấn Nguyên (2020)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI HUỲNH TẤN NGUYÊN GIÁM SÁT CỦA NHÂN DÂN TRONG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở CẤP XÃ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN ĐẠI LỘC, TỈNH QUẢNG NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, năm 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI HUỲNH TẤN NGUYÊN GIÁM SÁT CỦA NHÂN DÂN TRONG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở CẤP XÃ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN ĐẠI LỘC, TỈNH QUẢNG NAM Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số : 8 38 01 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRẦN THỊ LÂM THI HÀ NỘI, năm 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài: “Giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã từ thực tiễn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Được sự hướng dẫn khoa học của TS. Trần Thị Lâm Thi.

Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Những số liệu trong Luận văn phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, có ghi rõ trong phần tài liệu tham khảo. Quảng Nam, ngày tháng năm 2020 NGƯỜI CAM ĐOAN Huỳnh Tấn Nguyên luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

1 CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁM SÁT CỦA NHÂN DÂN TRONG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở CẤP XÃ. Khái niệm, đặc điểm, vai trò giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã. Nội dung, hình thức giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã. Các yếu tố ảnh hưởng đến giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã .23 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIÁM SÁT CỦA NHÂN DÂN TRONG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐẠI LỘC, TỈNH QUẢNG NAM.

Đặc điểm địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam liên quan đến hoạt động giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã. Quá trình triển khai và kết quả thực hiện giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã trên địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.35 CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP GIÁM SÁT CỦA NHÂN DÂN TRONG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐẠI LỘC, TỈNH QUẢNG NAM. Các quan điểm về giám sát của Nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã. Các giải pháp về giám sát của Nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã trên địa bàn huyện Đại Lộc.74 TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ 1 CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa 2 GSXH Giám sát xã hội 3 HĐND Hội đồng nhân dân 4 MTTQ Mặt trận Tổ quốc 5 PBXH Phản biện xã hội 6 QCDC Quy chế dân chủ 7 UBND Ủy ban nhân dân 8 UBTV Ủy ban thường vụ 9 XHCN Xã hội chủ nghĩa luan an MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Thực hiện quyền giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã tiếp tục trở thành mục tiêu và động lực của công cuộc đổi mới và phát triển của đất nước hiện nay nhằm phát huy vai trò làm chủ, tinh thần sáng tạo của nhân dân, củng cố và nhân nguồn sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc. Thực hiện chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam và tổ chức thành viên các cấp đã quan tâm chỉ đạo, hướng dẫn và phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai thực hiện QCDC, gắn với hoạt động giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, chính quyền theo luật định. Nhân dân đã thể hiện sự quan tâm đến việc góp ý kiến về xây dựng chính sách, pháp luật, góp ý xây dựng Đảng, chính quyền, tham gia giám sát hoạt động của cán bộ, công chức, đảng viên ở khu dân cư. Nhiều khó khăn trong quá trình phát triển và thực hiện được nhân dân bàn bạc, tháo gỡ, giải quyết có hiệu quả.

Qua đó đã góp phần đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước, triển khai hiệu quả hơn cuộc vận động xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, tạo sự đồng thuận trong xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Tuy nhiên, ở một số địa phương, cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị, việc phát huy vai trò giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã còn mờ nhạt, hiệu quả chưa rõ. Việc xây dựng và ban hành các quy chế, quy định, quy trình thực hiện công khai, nhân dân tham gia ý kiến, hoạt động của một số Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng thực hiện quyền giám sát dân chủ cơ sở ở địa phương chưa hiệu quả; Một số chủ trương, chương trình, dự án chưa thực hiện tốt việc công khai lấy ý kiến nhân dân, nên chưa tạo được sự đồng thuận, nhất là trong lĩnh vực quản lý đất đai, bảo vệ tài 1 luan an nguyên, môi trường, đầu tư xây dựng cơ bản, bồi thường, tái định cư dẫn đến khiếu kiện đông người, bức xúc kéo dài ở một số địa phương. Vấn đề giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã đang đặt ra nhiều cơ hội và thách thức lớn, đòi hỏi phải hoàn thiện xây dựng pháp luật về thực hiện dân chủ và nâng cao hơn nữa vai trò giám sát của nhân dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân tại các địa phương.

Xuất phát từ lý do trên, tôi đã lựa chọn đề tài: “Giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã từ thực tiễn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam” làm Luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ chuyên ngành Luật Hành chính và Hiến pháp. Tình hình nghiên cứu đề tài Liên quan đến vấn đề nghiên cứu và vấn đề giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã đã được rất nhiều tác giả và nhóm tác giả nghiên cứu. Sau đây là một số công trình tiêu biểu: Nghiên cứu về dân chủ, dân chủ ở cơ sở có những công trình nghiên cứu sau: - Hương Diệp – Hải Nhi (2019), “Khẳng định vai trò của Mặt trận trong thực hiện dân chủ ở cơ sở”, Cổng thông tin trang báo điện tử của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hà Nội; - Hà Thị Thùy Dương (2019), “Ảnh hưởng tiêu cực của tâm lý tiểu nông đến thực hiện dân chủ cơ cở ở Việt Nam hiện nay”, Luận án Tiến sĩ Triết học, chuyên ngành chủ nghĩa duy vật biện chứng và chỉ nghĩa duy vật lịch sử; - Bùi Thị Hường (2010), “Pháp luật về thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam hiện nay – Thực trạng và những vấn đề cần hoàn thiện”, Luận văn thạc sĩ luật học, Khoa Luật, Đại học Quốc gia, Hà Nội, 2010; - Lại Thế Nguyên (2014), “Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, Luận văn Thạc sỹ Luật học; - Nguyễn Anh Tuấn (2016), “Nhận thức về dân chủ xã hội chủ nghĩa và xây dựng nên dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam thời kỳ đổi mới”, Luận án 2 luan an Tiến sĩ Triết học, chuyên ngành chủ nghĩa xã hội khoa học. Các công trình khoa học trên đã nghiên cứu khá sâu sắc lý luận chung về dân chủ, thực hiện QCDC và thực tiễn thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở; vai trò hoạt động giám sát của nhân dân ở cơ sở và đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã.

Nghiên cứu về hoạt động giám sát thực hiện dân chủ cơ sở có những công dưới đây: - Bùi Thị Nguyệt Thu (2018), Giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với hoạt động của chính quyền cấp xã, Nhà xuất bản Tư pháp, năm 2018; Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu chuyên sâu giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã chưa nhiều, đặc biệt chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu “Giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã từ thực tiễn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam”. Trên cơ sở nghiên cứu, Luận văn có sự kế thừa, học hỏi những thành quả khoa học của các công trình nghiên cứu đi trước và tiếp tục giải quyết, hiến kế những vấn đề còn để ngỏ, nhằm hoàn thiện lý luận giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã trên địa bàn huyện Đại Lộc. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu - Mục đích nghiên cứu: nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã trên địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam nói riêng và cả nước nói chung. - Nhiệm vụ nghiên cứu + Nghiên cứu cơ sở lý luận của hoạt động giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã.

+ Phân tích, đánh giá thực trạng giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã trên địa bàn huyện Đại Lộc từ năm 2016 đến 2019 + Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của nhân dân 3 luan an trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã trên địa bàn huyện Đại Lộc. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của Luận văn là những vấn đề lý luận và thực tiễn về giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã. Luận văn không nghiên cứu hoạt động giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở các cơ quan, doanh nghiêp, tổ chức kinh tế, sự nghiệp thuộc các bộ quản lý ngành, lĩnh vực. - Phạm vi nghiên cứu Về không gian: Đề tài Nghiên cứu thực trạng giám sát của nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở ở cấp xã trên địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.

Về thời gian: Phạm vi khảo sát của luận văn được thực hiện từ năm 2016 – 2019.