Luận án: Đảng lãnh đạo hoạt động của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (2001-2020) - Nguyễn Thị Hiền

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ HIỀN ĐẢNG LÃNH ĐẠO HOẠT ĐỘNG CỦA TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2020 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM HÀ NỘI - 2023 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ HIỀN ĐẢNG LÃNH ĐẠO HOẠT ĐỘNG CỦA TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2020 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM Mã số: 922 90 15 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS Nguyễn Mạnh Hà 2. Trần Thị Thái HÀ NỘI - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nếu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tác giả Nguyễn Thị Hiền DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CĐCS Công đoàn cơ sở CĐVN Công đoàn Việt Nam CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNVCLĐ Công nhân, viên chức, lao động GCCN Giai cấp công nhân HTCT Hệ thống chính trị LĐLĐ Liên đoàn lao động MTTQ Mặt trận Tổ quốc NLĐ Người lao động Tổng LĐLĐVN Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam TƯLĐTT Thỏa ước lao động tập thể XHCN Xã hội chủ nghĩa MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 7 1.

Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 7 1. Kết quả nghiên cứu của những công trình đã tổng quan và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu 23 Chƣơng 2: CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM (2001 – 2010) 29 2. Những yếu tố tác động và chủ trương của Đảng về hoạt động của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam 29 2. Đảng chỉ đạo hoạt động của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (2001 – 2010) 43 Chƣơng 3: CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM (2011 – 2020) 76 3.

Những yếu tố mới tác động và chủ trương của Đảng về hoạt động của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam 76 3. Đảng chỉ đạo hoạt động của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (2011 – 2020) 86 Chƣơng 4: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM 130 4. Một số kinh nghiệm 155 KẾT LUẬN 165 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 169 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 170 PHỤ LỤC 189 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Tổng LĐLĐVN tham gia xây dựng và thực hiện Quy chế dân Biểu đồ 2.1 50 chủ ở cơ sở giai đoạn 2001 – 2010 Tỷ lệ doanh nghiệp có tổ chức công đoàn ký TƯLĐTT giai Biểu đồ 2.3 Hoạt động giám sát và phản biện xã hội giai đoạn 2001 – 2010 60 Biểu đồ 2.4 Kết quả công tác phát triển đoàn viên giai đoạn 2001 – 2010 68 Biểu đồ 2.5 Kết quả công tác phát triển công đoàn cơ sở giai đoạn 2001 – 2010 69 Tổng LĐLĐVN tham gia xây dựng và thực hiện Quy chế dân Biểu đồ 3.1 96 chủ ở cơ sở giai đoạn 2011 – 2020 Biểu đồ 3.2 Hoạt động giám sát và phản biện xã hội giai đoạn 2011 – 2020 109 Biểu đồ 3.3 Kết quả công tác phát triển đoàn viên công đoàn giai đoạn 2011 - 2020 120 Biểu đồ 3.4 Kết quả thành lập công đoàn cơ sở giai đoạn 2011-2020 120 Bảng so sánh kết quả tham gia xây dựng và thực hiện Quy chế Biểu đồ 4.1 139 dân chủ ở cơ sở từ năm 2003 đến năm 2020 Bảng so sánh tình hình ngừng việc tập thể, đình công từ năm Biểu đồ 4.2 140 2001 đến năm 2020 Bảng so sánh công tác xây dựng Đảng, hệ thống chính trị từ Biểu đồ 4.3 141 năm 2001 đến năm 2020 Bảng so sánh kết quả hoạt động giám sát và phản biện xã hội từ Biểu đồ 4.4 145 năm 2001 đến năm 2020 Bảng so sánh kết quả công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao Biểu đồ 4.5 143 nhận thức của CNVCLĐ từ năm 2001 đến năm 2020 Bảng so sánh số lượng đề tài, sáng kiến và giá trị làm lợi từ các Biểu đồ 4.6 144 phong trào thi đua của CNVCLĐ từ năm 2001 đến năm 2020 Bảng so sánh kết quả phát triển đoàn viên từ năm 2001 đến năm Biểu đồ 4.7 145 2020 Bảng so sánh kết quả thành lập lập công đoàn cơ sở từ năm Biểu đồ 4.8 145 2001 đến năm 2020 1 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Kể từ khi ra đời đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn quan tâm lãnh đạo các hoạt động của Công đoàn, coi công tác vận động công nhân, xây dựng tổ chức CĐVN lớn mạnh là một nhiệm vụ quan trọng.

Đảng đã sớm tổ chức các đoàn thể của GCCN, từ tổ chức Công hội đỏ đến Nghiệp đoàn Ái hữu, Hội công nhân Phản đế, Hội công nhân Cứu quốc, Tổng CĐVN và hiện nay là Tổng LĐLĐVN. Tổng LĐLĐVN là một thành tố trong HTCT, là tổ chức chính trị, xã hội của GCCN và NLĐ, đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của NLĐ, thay mặt CNVCLĐ tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội; tham gia thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp những vấn đề về quyền, nghĩa vụ của NLĐ; tuyên truyền, vận động NLĐ học tập, nâng cao trình độ kỹ năng nghề nghiệp, chấp hành pháp luật, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Sự lớn mạnh của Tổng LĐLĐVN là một đảm bảo quan trọng để vận động, tập hợp, phát huy sức mạnh của đoàn viên, NLĐ thời kỳ đẩy mạnh CNH,HĐH đất nước nhằm thực hiện mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Đồng thời, là cơ sở chính trị, xã hội chủ yếu để xây dựng Đảng và HTCT vững mạnh, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

Vì vậy, Đảng ngày càng quan tâm, coi trọng vai trò, vị trí của Tổng LĐLĐVN trong HTCT, xã hội và luôn quan tâm đến việc lãnh đạo Tổng LĐLĐVN. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Tổng LĐLĐVN đạt được nhiều thành tựu và có những đóng góp to lớn vào thắng lợi vĩ đại của dân tộc, xứng đáng là tổ chức đại diện lớn nhất, trung tâm tập hợp, đoàn kết của GCCN và NLĐ, góp phần xây dựng GCCN Việt Nam ngày càng lớn mạnh, là lực lượng đi đầu trong công cuộc CNH, HĐH đất nước. 2 Tuy nhiên, hoạt động của Tổng LĐLĐVN còn bộc lộ những hạn chế và chưa đáp ứng đầy đủ được yêu cầu của tình hình mới: “Vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi của NLĐ có mặt còn hạn chế. Tình hình tranh chấp lao động, ngừng việc tập thể tuy giảm nhưng còn phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ gây bất ổn về an ninh trật tự.

Việc xây dựng Đảng, HTCT, giám sát, phản biện xã hội về quyền của đoàn viên, NLĐ còn chưa đáp ứng được yêu cầu” [42, tr. Hiệu quả tuyên truyền, vận động, giáo dục đoàn viên, NLĐ còn chưa cao. “Công tác phát triển đoàn viên và thành lập CĐCS còn chưa tương xứng với tốc độ phát triển của doanh nghiệp, NLĐ” [42, tr.3]; hiệu quả hoạt động của CĐCS còn hạn chế. Công tác xây dựng đội ngũ cán bộ công đoàn còn bất cập, nhiều nơi thiếu cán bộ chuyên trách, một bộ phận cán bộ năng lực còn yếu, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn; việc kiện toàn tổ chức bộ máy còn chậm, nhiệm vụ của từng cấp còn chồng chéo.

“Công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về công nhân, công đoàn còn chưa đáp ứng được yêu cầu” [42, tr. Hiện nay, quá trình toàn cầu hóa cùng với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra rất mạnh, tác động sâu rộng đến đời sống, sản xuất, việc làm và phương thức tập hợp NLĐ. Bên cạnh đó, việc thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, thực thi các công ước quốc tế của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) và hoàn thiện hệ thống pháp luật cho phép thành lập tổ chức của NLĐ tại doanh nghiệp ngoài tổ chức CĐVN là vấn đề rất mới, tác động sâu rộng đến hoạt động của Tổng LĐLĐVN. Thực tiễn trên đòi hỏi cần nghiên cứu, tổng kết quá trình Đảng lãnh đạo hoạt động của Tổng LĐLĐVN, từ đó, rút ra những kinh nghiệm và cung cấp thêm cơ sở khoa học để nâng cao kết quả hoạt động của Tổng LĐLĐVN trong tình hình mới.

Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu chuyên sâu vấn đề này. Do vậy, nghiên cứu sinh đã lựa chọn vấn đề “Đảng lãnh đạo hoạt động của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam từ 3 năm 2001 đến năm 2020” làm luận án tiến sĩ lịch sử, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Làm rõ quá trình Đảng lãnh đạo hoạt động của Tổng LĐLĐVN từ năm 2001 đến năm 2020; đúc kết một số kinh nghiệm chủ yếu để phục vụ công tác lãnh đạo đổi mới hoạt động của Tổng LĐLĐVN trong thời gian tới.

Nhiệm vụ nghiên cứu Một là, tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Hai là, làm rõ những yếu tố tác động đến quá trình Đảng lãnh đạo hoạt động của Tổng LĐLĐVN từ năm 2001 đến năm 2020. Ba là, trình bày quan điểm, chủ trương của Đảng về hoạt động của Tổng LĐLĐVN từ năm 2001 đến năm 2020. Bốn là, làm rõ quá trình Đảng chỉ đạo hoạt động của Tổng LĐLĐVN qua hai giai đoạn 2001-2010 và 2011-2020.

Năm là, đưa ra những nhận xét khách quan về ưu điểm, hạn chế và phân tích nguyên nhân ưu điểm, hạn chế; đúc kết kinh nghiệm từ thực tiễn quá trình Đảng lãnh đạo hoạt động của Tổng LĐLĐVN từ năm 2001 đến năm 2020. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng Luận án tập trung nghiên cứu chủ trương, sự chỉ đạo của Đảng đối với hoạt động của Tổng LĐLĐVN từ năm 2001 đến năm 2020.