Luận án: Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lãnh đạo xây dựng hệ thống chính trị cơ sở (1991-2015) - Ngô Minh Vượng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC XÃ HỘI XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGÔ MINH VƢƠNG ĐẢNG BỘ TỈNH ĐỒNG NAI LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2015 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ HÀ NỘI - 2020 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC XÃ HỘI XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --------------------------- NGÔ MINH VƢƠNG ĐẢNG BỘ TỈNH ĐỒNG NAI LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2015 Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Mã số : 62.15 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS TRẦN KIM ĐỈNH HÀ NỘI - 2020 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả, số liệu nêu trong luận án là khách quan, trung thực có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy. Tác giả luận án 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC Trang Danh mục chữ viết tắt .2 Danh mục các bảng.3 Danh mục các biểu đồ. 5 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI.

Các công trình nghiên cứu liên quan đến nội dung luận án. Những vấn đề luận án cần giải quyết. 31 Chƣơng 2: ĐẢNG BỘ TỈNH ĐỒNG NAI LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở CƠ SỞ (1991 – 2005). Các yếu tố tác động quá trình xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở của Đảng bộ tỉnh Đồng Nai (1991 – 2005).

Chủ trƣơng của Đảng bộ tỉnh về xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở. Sự chỉ đạo và kết quả xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở của Đảng bộ tỉnh Đồng Nai. 53 Chƣơng 3: CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO ĐẨY MẠNH XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở CƠ SỞ CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH ĐỒNG NAI (2006-2015). Tình hình mới và quan điểm của Đảng về xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở.

Chủ trƣơng của Đảng bộ tỉnh Đồng Nai về đẩy mạnh xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở. Sự chỉ đạo và kết quả đẩy mạnh xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở của Đảng bộ tỉnh (2006 - 2015). 88 Chƣơng 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM. Bài học kinh nghiệm.

174 DANH MỤC BÀI VIẾT CỦA TÁC GIẢ. 176 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 177 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ BCH Ban chấp hành BCT Bộ chính trị BTVTU Ban Thƣờng vụ Tỉnh ủy CNH - HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa CSVN Cộng sản Việt Nam CCHC Cải cách hành chính CTQG, HN Chính trị quốc gia, Hà Nội HĐND Hội đồng nhân dân HTCT Hệ thống chính trị LLCT Lý luận chính trị MTTQ Mặt trận Tổ quốc NXB Nhà xuất bản QCDC Quy chế dân chủ TCCSĐ Tổ chức cơ sở Đảng UBND Ủy ban nhân dân XHCN Xã hội chủ nghĩa 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 4. So sánh kết quả đánh giá chất lƣợng TCCSĐ xã, phƣờng, thị trấn năm 2015.

So sánh đánh giá chất lƣợng đảng đảng viên xã, phƣờng, thị trấn năm 2015. So sánh đánh giá chất lƣợng chính quyền xã, phƣờng, thị trấn. So sánh chất lƣợng đội ngũ cán bộ xã, phƣờng, thị trấn năm 2015. So sánh chất lƣợng đội ngũ công chức xã, phƣờng, thị trấn 2015.

141 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2. Chất lƣợng Bí thƣ cấp ủy xã, phƣờng, thị trấn năm 2005. Chất lƣợng Chủ tịch UBND xã, phƣờng, thị trấn năm 2005. Cơ cấu, thành phần, trình độ đại biểu hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 1994 – 1999.

Cơ cấu, thành phần, trình độ đại biểu hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 1999 – 2004. Trình độ chuyên môn, lý luận chính trị của đội ngũ công chức xã năm 2005. Cơ cấu, thành phần, trình độ đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2004 – 2009. Cơ cấu, thành phần, trình độ đại biểu hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2011 – 2016.

Trình độ chyên môn của cán bộ, công chức cấp xã. Trình độ chính trị của cán bộ, công chức cấp xã. Trình độ chuyên môn của ngƣời hoạt động không chuyên trách cấp xã. Trình độ chính trị của ngƣời hoạt động không chuyên trách cấp xã.

115 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài luận án Hệ thống chính trị ở Việt Nam bao gồm Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nƣớc, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các Tổ chức chính trị-xã hội (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, v.) và các mối quan hệ giữa các thành tố trong hệ thống trên. Hệ thống chính trị xã, phƣờng, thị trấn đƣợc xác định là hệ thống chính trị ở cơ sở gồm: Đảng bộ, Chi bộ cơ sở; Chính quyền cơ sở (Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân nhân); Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội (Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh). Hệ thống chính trị ở cơ sở giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong ổn định chính trị, phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh – quốc phòng, tổ chức nhân dân thực hiện đƣờng lối, chủ trƣơng của Đảng, pháp luật Nhà nƣớc.

Đồng thời cũng là nơi tham gia tổng kết thực tiễn, kinh nghiệm, góp phần phát triển và hoàn thiện đƣờng lối, chính sách của Đảng, Nhà nƣớc. Hệ thống chính trị ở cơ sở thể hiện rõ nhất bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, theo cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nƣớc quản lý, Nhân dân làm chủ. Trong thời gian qua, Đảng quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo củng cố, kiện toàn HTCT đạt đƣợc nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên việc các điểm nóng bùng phát ở Sóc Trăng (1992), Thái Bình (1997), Vĩnh Phúc (1997), Tây Nguyên (2001, 2004) Mƣờng Nhé (Điện Biên 2012), Đồng Nai, Bình Dƣơng, Thành phố Hồ Chí Minh (2014), Bình Thuận (2018) và nhiều “điểm nóng” đang tiềm ẩn nguy cơ bùng phát ở một số địa phƣơng đã cho thấy những hạn chế, bất cập trong chất lƣợng và hiệu quả hoạt động của HTCT, nhất là HTCT ở cơ sở. Vì lẽ đó, trƣớc yêu cầu đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện đất nƣớc và tích cực hội nhập quốc tế, một trong những nhiệm vụ trọng tâm, then chốt là xây dựng Đảng, tiếp tục hoàn thiện Nhà nƣớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, việc nâng cao chất lƣợng, hiệu quả hoạt động của các hệ thống chính trị ở cơ sở không chỉ là yêu cầu cấp bách mà còn có ý nghĩa lâu dài đối với sự nghiệp cách mạng.

6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Đồng Nai là tỉnh cửa ngõ của khu vực Đông Nam Bộ có vị trí trọng yếu về kinh tế, chính trị và quốc phòng – an ninh. Trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lƣợc, Đồng Nai là một trong những chiến trƣờng trọng điểm, nơi đặt cơ quan chỉ huy đầu não, những căn cứ cách mạng quan trọng nhƣ chiến khu Đ, căn cứ Tân Uyên, Mã Đà, Chiến khu Rừng Sác, Đất Đỏ. Ngày nay, tỉnh Đồng Nai với diện tích là 5.862 km, chiếm 1,76% diện tích tự nhiên cả nƣớc và 25,5% diện tích tự nhiên của vùng Đông Nam bộ. Đồng Nai có 11 đơn vị hành chính, gồm thành phố Biên Hòa, thị xã Long Khánh và 9 huyện, toàn tỉnh có 136 xã, 9 thị trấn, 26 phƣờng, trong đó có 58 xã đƣợc công nhận là xã miền núi, có 24 xã đặc biệt khó khăn.

Nơi đây tuyệt đại bộ phận nhân dân Đồng Nai sinh sống, là điểm đến của mọi đƣờng lối, chủ trƣơng của Đảng, Nhà nƣớc và các ngành trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, giáo dục, xã hội, dân tộc, tôn giáo, quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội. Không những vậy, là tỉnh công nghiệp trọng điểm của miền Nam, tình trạng đô thị hóa diễn ra nhanh đã tác động đến đời sống của các tầng lớp nhân dân ở cơ sở, nhiều địa phƣơng trong tỉnh trở thành các xã, phƣờng công nghiệp - dịch vụ phát triển, số lƣợng công nhân, ngƣời nhập cƣ tăng nhanh dẫn đến những khó khăn, phức tạp trong công tác quản lý, an sinh xã hội, đảm bảo an ninh trật tự và an toàn xã hội. Đồng thời, tỉnh Đồng Nai có những đặc thù rất phức tạp về vấn đề dân tộc, tôn giáo với hơn 38 dân tộc: Kinh, Chăm, Hoa, Nùng, Thái, Chơ ro, Châu Mạ, Xtiêng…sống rải rác ở các huyện: Xuân Lộc, Định Quán, Long Khánh, Cẩm Mỹ, Vĩnh Cửu. Đồng Nai cũng là một trong những tỉnh có đông tín đồ của những tôn giáo lớn nhƣ: Phật giáo, Thiên Chúa giáo, Tin Lành, Cao Đài, Hoà Hảo, Hồi giáo…ngƣời theo đạo ở Đồng Nai chiếm 52% dân số của tỉnh.

Đây là địa bàn để các thế lực thù địch triệt để lợi dụng, kích động, lôi kéo một bộ phận đồng bào dân tộc, đồng bào có đạo và nhân dân có bất bình với chính quyền địa phƣơng thực hiện các hoạt động tuyên truyền, chống phá, gây nên những điểm nóng xã hội, điểm nóng chính – trị xã hội ảnh hƣởng đến trật tự an ninh và ổn định chính trị ở cơ sở. Nhận thức đúng tình hình thực tế của đất nƣớc và ở địa phƣơng, Đảng bộ tỉnh Đồng Nai vận dụng quan điểm của Đảng vào chỉ đạo xây dựng HTCT ở cơ sở vững 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com mạnh, các tổ chức trong HTCT đã bám sát vào chức năng, nhiệm vụ, đổi mới phƣơng thức, nội dung, hình thức hoạt động, lãnh đạo, quản lý và động viên các tầng lớp nhân dân trong tỉnh phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh, xây dựng HTCT ở cơ sở đạt nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, so với yêu cầu ngày càng cao của một tỉnh công nghiệp trọng điểm thì chất lƣợng HTCT nhìn chung chƣa tƣơng ứng với nhiệm vụ mà Đảng bộ đề ra: hoạt động tổ chức đảng còn chƣa hiệu quả, năng lực quản lý, điều hành của chính quyền ở cơ sở chƣa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, chƣa khai thác hết tiềm năng của vùng; cán bộ, công chức ở cơ sở trình độ hạn chế, MTTQ và các đoàn thể hoạt động còn hình thức chƣa đáp ứng kịp yêu cầu của tình hình mới dẫn đến nhiều vụ khiếu nại, khiếu kiện, biểu tình kéo dài liên quan đến các vấn đề dân tộc, tôn giáo, đất đai.