Luận án tiến sĩ - Tăng cường quản lý nhà nước vận tải hàng hóa ô tô Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI NGUYỄN XUÂN NGUYÊN NGHIÊN CỨU TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VẬN TẢI HÀNG HÓA BẰNG Ô TÔ Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI NGUYỄN XUÂN NGUYÊN NGHIÊN CỨU TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VẬN TẢI HÀNG HÓA BẰNG Ô TÔ Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Tổ chức và Quản lý vận tải Mã số : 9.03 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Trần Thị Lan Hương HÀ NỘI - 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi, không sao chép. Các số liệu và kết quả trong luận án này là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Hà Nội, ngày 3 tháng 6 năm 2019 Tác giả Nguyễn Xuân Nguyên ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài “Nghiên cứu tăng cường quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô ở Việt Nam”, Nghiên cứu sinh đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của tập thể Ban Giám hiệu, Phòng đào tạo Sau Đại học, Khoa Vận tải - Kinh tế, giảng viên, cán bộ các phòng, ban chức năng Trường Đại học Giao thông vận tải, các nhà khoa học trong và ngoài ngành, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về sự giúp đỡ đó.

Nghiên cứu sinh xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Vũ Trọng Tích, PGS. Trần Thị Lan Hương, những thầy, cô giáo trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo để luận án được hoàn thành. Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp cơ quan và gia đình đã động viên, khích lệ, tạo điều kiện trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án này.

Tác giả iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. II MỤC LỤC .III DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. VII DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ. IX DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU.

TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VẬN TẢI HÀNG HÓA BẰNG Ô TÔ. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài. Các công trình nghiên cứu trong nước. Khoảng trống và nhiệm vụ nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận. Phương pháp nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VẬN TẢI HÀNG HÓA BẰNG Ô TÔ.

Tổng quan quản lý nhà nước về kinh tế. Khái niệm quản lý nhà nước về kinh tế. Nguyên tắc quản lý nhà nước về kinh tế. Phương pháp và các công cụ quản lý nhà nước về kinh tế.

Vận tải hàng hóa bằng ô tô. Khái niệm về vận tải hàng hóa bằng ô tô. Các bộ phận cấu thành vận tải hàng hóa bằng ô tô. Quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô.

Khái niệm quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô. Chức năng quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô. Nội dung của quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô. Cơ quan quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô.

Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô và bài học cho Việt Nam. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô của một số nước. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam .53 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VẬN TẢI HÀNG HÓA BẰNG Ô TÔ Ở VIỆT NAM. Thực trạng vận tải hàng hóa bằng ô tô. Kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ. Sản lượng vận tải hàng hóa bằng ô tô.

Tình hình doanh nghiệp vận tải hàng hóa bằng ô tô. Thực trạng quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô. Cơ cấu bộ máy quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô. Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật vận tải bằng ô tô.

Công tác xây dựng chiến lược, quy hoạch giao thông vận tải đường bộ và phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ. Công tác quản lý phương tiện. Công tác quản lý người điều khiển phương tiện. Công tác quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh vận tải hàng hóa bằng ô tô.

Công tác thanh tra, kiểm tra và an toàn giao thông. Khảo sát đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô ở Việt Nam. Mục tiêu đánh giá. Thiết kế điều tra.

Tổ chức thu thập thông tin. Phân tích kết quả khảo sát. Đánh giá chung hoạt động quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô ở Việt Nam. Đối với doanh nghiệp vận tải vận tải hàng hóa bằng ô tô.

Về hoạt động quản lý nhà nước. Nguyên nhân dẫn đến những tồn tại, hạn chế .95 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC .99 VỀ VẬN TẢI HÀNG HÓA BẰNG Ô TÔ Ở VIỆT NAM. Quan điểm, mục tiêu tăng cường năng lực quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô ở Việt Nam.

Cơ hội và thách thức trong phát triển vận tải hàng hóa bằng ô tô ở Việt Nam. Quan điểm đổi mới quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô. Mục tiêu tăng cường năng lực quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô. Giải pháp tăng cường năng lực bộ máy quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô.

Đổi mới bộ máy quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô. Tăng cường năng lực đội ngũ và phát triển nguồn nhân lực. Đổi mới cơ chế phối hợp trong quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng bằng ô tô. Thiết lập hệ thống thông tin quản lý nhà nước trong lĩnh vực vận tải hàng hóa bằng ô tô.

Giải pháp tăng cường hoạt động chức năng quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô. Hoàn thiện quy trình xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về vận tải hàng hóa bằng ô tô. Nâng cao chất lượng công tác lập và tổ chức thực hiện quy hoạch. Hoàn thiện các chính sách tăng cường kết nối, nâng cao hiệu quả và phát triển hài hòa các phương thức vận tải, phát triển vận tải đa phương thức và logistics.

Tăng cường công tác điều phối luồng phương tiện vận tải và hỗ trợ thông tin điều hành vận tải cho doanh nghiệp. Đổi mới quản lý cấp phép kinh doanh dịch vụ vận tải. Nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp vận tải về an toàn giao thông, bảo vệ môi trường. Đổi mới chính sách khuyến khích, thu hút đầu tư ngoài ngân sách.

Điều tra, khảo sát về tính cấp thiết, tính khả thi của các giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô ở Việt Nam. Về mức độ cần thiết của các giải pháp. Về mức độ khả thi của các giải pháp .127 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .128 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .130 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ.133 TÀI LIỆU THAM KHẢO .141 vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ Tiếng Việt ATGT An toàn giao thông ATKT An toàn kỹ thuật ATKT & BVMT An toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường CLCT Chất lượng công trình CNH Công nghiệp hóa CNTT Công nghệ thông tin CP Chính phủ DNVT Doanh nghiệp vận tải GTVT Giao thông vận tải GPLX Giấy phép lái xe HĐND Hội đồng nhân dân HTTT Hệ thống thông tin ĐPT Đa phương thức GSHT Giám sát hành trình QCVN Quy chuẩn Việt Nam QLNN Quản lý nhà nước QLXD Quản lý xây dựng KCHT Kết cấu hạ tầng KCHTGT Kết cấu hạ tầng giao thông KDVT Kinh doanh vận tải KT - XH Kinh tế xã hội KTTTX Kiểm tra tải trọng xe NQ Nghị quyết NSNN Ngân sách nhà nước TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TNGT Tai nạn giao thông viii Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ TNĐ Thủy nội địa XHH Xã hội hóa UBND Ủy ban nhân dân VBQPPL Văn bản quy phạm pháp luật VTHKCC Vận tải hành khách công cộng VTHH Vận tải hàng hóa VNĐ Việt Nam đồng VT Vận tải Tiếng Anh AH Asian highway (Đường xuyên Á) ASEAN Association of South East Asian Nations (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á) GDP Gross Domestic Product (Tổng sản phẩm nội địa) DRP Gross Domestic Provincial Product (Tổng sản phẩm nội địa của địa phương) ICD Inland Container Depot (Cảng cạn) ICAO International Civil Aviation Organization (Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế) IBM International Business Machines (Tập đoàn công nghệ máy tính đa quốc gia) ISO International Organization for Standardization (Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế) PET Polyethylene terephthalate (Nhựa nhiệt dẻo) USD United States Dollar (Đồng đô la Mỹ) WB World Bank (Ngân hàng thế giới) WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) WTO World Trade Organization (Tổ chức thương mại thế giới) ix DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Số hiệu Tên hình Trang Hình 2.1: Các thành phần cấu thành hệ thống vận tải hàng hóa bằng ô tô .2: Các bên tham gia hệ thống quản lý vận tải hàng hóa bằng ô tô.3: Cơ cấu bộ máy quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô .4: Phân cấp chức năng quản lý của Bộ GTVT .5: Cơ quan quản lý nhà nước về vận tải tại địa phương .1: Bộ máy quản lý nhà nước về vận tải ở trung ương .2: Cơ cấu bộ máy quản lý của Tổng cục Đường bộ Việt Nam .3: Cơ cấu bộ máy QLNN về GTVT ở cấp tỉnh, thành phố .1: Mô hình cơ cấu bộ máy quản lý Bộ GTVT theo chuyên ngành .2: Bộ máy quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa bằng ô tô theo địa phương .3: Kết nối quản lý nhà nước theo chuyên ngành .4: Quan hệ QLNN ngành GTVT với Chính phủ, Bộ ngành liên quan và các tỉnh, thành phố .5: Sơ đồ quan hệ chức năng HTTT QLNN về VTHH bằng ô tô .6: Mối quan hệ giữa hệ thống luật pháp ngành GTVT với các hệ thống pháp luật khác .7: Mối quan hệ giữa quy hoạch GTVT đường bộ với quy hoạch ngành, chuyên ngành khác .8: Các phân hệ chức năng của hệ thống thông tin hỗ trợ điều phối luồng phương tiện và điều hành vận tải .121 x DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Số hiệu Tên Bảng, Biểu Trang Bảng 3.