Luận án quản lý nhà nước vận tải đa phương thức logistics Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI PHAN THỊ THU HIỀN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VẬN TẢI ĐA PHƯƠNG THỨC TRONG HOẠT ĐỘNG LOGISTICS TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SỸ HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI PHAN THỊ THU HIỀN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VẬN TẢI ĐA PHƯƠNG THỨC TRONG HOẠT ĐỘNG LOGISTICS TẠI VIỆT NAM NGÀNH: TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ VẬN TẢI MÃ SỐ: 9 84 01 03 LUẬN ÁN TIẾN SỸ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRẦN THỊ LAN HƯƠNG 2. LÊ THU HUYỀN HÀ NỘI - 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi, không sao chép. Các số liệu và kết quả trong luận án này là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

Hà Nội, ngày 21 tháng 9 năm 2022 Tác giả Phan Thị Thu Hiền ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài “Nghiên cứu quản lý nhà nước về vận tải đa phương thức trong hoạt động logistics tại Việt Nam”, nghiên cứu sinh đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của tập thể Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau Đại học, Khoa Vận tải - Kinh tế, giảng viên, cán bộ các phòng, ban chức năng Trường Đại học Giao thông vận tải, các nhà khoa học trong và ngoài ngành, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về sự giúp đỡ đó. Nghiên cứu sinh xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS TS. Trần Thị Lan Hương, TS. Lê Thu Huyền, những thầy, cô giáo trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo để luận án được hoàn thành.

Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp cơ quan và gia đình đã động viên, khích lệ, tạo điều kiện trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án này. Tác giả Phan Thị Thu Hiền i MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. iv DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ.vi DANH MỤC BẢNG, BIỂU.vii PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án.

Kết cấu của luận án.7 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU.1 Các công trình nghiên cứu trong nước.1 Các công trình nghiên cứu về logistics.2 Các công trình nghiên cứu về vận tải đa phương thức.3 Các công trình nghiên cứu về quản lý Nhà nước đối với hoạt động vận tải 10 1.2 Các công trình nghiên cứu nước ngoài.1 Các công trình nghiên cứu về logistics.2 Các nghiên cứu về vận tải đa phương thức.3 Các công trình nghiên cứu về quản lý Nhà nước đối với hoạt động vận tải 16 1.3 Khoảng trống khoa học và định hướng nghiên cứu của luận án.1 Đánh giá chung những kết quả của các công trình đã nghiên cứu.2 Khoảng trống khoa học.3 Khung nghiên cứu của luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VẬN TẢI ĐA PHƯƠNG THỨC TRONG HOẠT ĐỘNG LOGISTICS TẠI VIỆT NAM.1 Vận tải đa phương thức trong hoạt động logistics.1 Khái niệm, đặc điểm của vận tải đa phương thức trong hoạt động logistics .2 Vai trò của vận tải đa phương thức trong hoạt động logistics.3 Tác động của vận tải đa phương thức đối với hoạt động logistics.2 Quản lý nhà nước đối với VTĐPT trong hoạt động logistics.1 Khái niệm về quản lý nhà nước.2 Nội dung, phương pháp và vai trò của quản lý Nhà nước.3 Công cụ quản lý Nhà nước.4 Đánh giá QLNN về vận tải đa phương thức trong hoạt động logistics.5 Các nhân tố tác động đến QLNN về VTĐPT trong hoạt động logistics.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về logistics và VTĐPT trên thế giới.1 Kinh nghiệm của các nước ASEAN.2 Kinh nghiệm của Trung Quốc.3 Kinh nghiệm của Nhật Bản.4 Kinh nghiệm của Mỹ và châu Âu.5 Bài học kinh nghiệm QLNN về logistics và VTĐPT cho Việt Nam. PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VẬN TẢI ĐA PHƯƠNG THỨC TRONG HOẠT ĐỘNG LOGISTICS TẠI VIỆT NAM.1 Thực trạng các phương thức vận tải.1 Vận tải đường bộ.2 Vận tải đường sắt.3 Vận tải đường thủy nội địa.4 Vận tải đường biển.5 Vận tải đường hàng không.2 Thực trạng vận tải đa phương thức.1 Cơ sở hạ tầng.2 Dịch vụ vận tải. Đánh giá thực trạng vận tải đa phương thức.3 Thực trạng về quản lý Nhà nước đối với VTĐPT.1 Thực trạng mô hình tổ chức.2 Thực trạng về hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.3 Công tác chỉ đạo, điều hành về vận tải đa phương thức.4 Đánh giá về thực trạng công tác QLNN về VTĐPT và logistics ở Việt Nam.1 Khảo sát ý kiến chuyên gia về QLNN đối với VTĐPT trong hoạt động logistics 104 3.2 Thuận lợi của QLNN về VTĐPT trong hoạt động logistics.3 Hạn chế trong QLNN về VTĐPT trong hoạt động logistics.

GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VẬN TẢI ĐA PHƯƠNG THỨC TRONG HOẠT ĐỘNG LOGISTICS.1 Định hướng phát triển vận tải đa phương thức trong hoạt động logistics tại Việt nam đến năm 2030.1 Quan điểm đổi mới quản lý Nhà nước về vận tải đa phương thức.2 Mục tiêu quản lý Nhà nước về vận tải đa phương thức.3 Nhiệm vụ cụ thể của quản lý Nhà nước về vận tải đa phương thức.2 Giải pháp hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước.1 Nội dung thực hiện và kết quả kỳ vọng.2 Đề xuất mô hình tổ chức.3 Đề xuất thành lập Cục quản lý Vận tải đa phương thức.3 Giải pháp hoàn thiện cơ chế chính sách.1 Nội dung thực hiện và kết quả kỳ vọng.2 Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật.3 Chính sách phát triển nguồn nhân lực quản lý.4 Chính sách khuyến khích phát triển đối với doanh nghiệp.4 Giải pháp về phát triển kết cấu hạ tầng.1 Nội dung thực hiện và kết quả kỳ vọng.2 Phát triển kết cấu hạ tầng cứng.3 Phát triển kết cấu hạ tầng mềm. 142 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.148 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA NGHIÊN CỨU SINH.151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.152 iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT A. Tiếng Việt Từ viết tắt Nguyên nghĩa tiếng Việt CHK Cảng hàng không CT Cao tốc DN Doanh nghiệp DV Dịch vụ ĐSVN Đường sắt Việt Nam ĐTNĐ Đường thủy nội địa GTVT Giao thông vận tải HHVN Hàng hải Việt Nam KCHT Kết cấu hạ tầng KCN Khu công nghiệp NXB Nhà xuất bản QL Quốc lộ QLDA Quản lý dự án QLNN Quản lý nhà nước QL Quốc lộ TP Thành phố VT Vận tải VTĐPT Vận tải đa phương thức XHCN Xã hội chủ nghĩa XNK Xuất nhập khẩu XNXD Xí nghiệp xếp dỡ v B. Tiếng Anh Từ viết tắt Nguyên nghĩa Nghĩa từ tiếng Việt Logistics bên thứ nhất (logistics 1PL First Party Logistics tự cung cấp) Logistics bên thứ hai (logistics 2PL Second-party logisticsprovider qua đối tác) Logistics bên thứ ba (logistics 3PL A third-party logistics provider theo hợp đồng) Logistics bên thứ tư (logistics 4PL A fourth-party logisticsprovider chuỗi phân phối) Fifth Party Logistics Logistics bên thứ năm (Logistics 5PL Service Provider trên nền tảng thương mại điện tử) Association of Southeast Asian ASEAN Nations Hiệp hội các nước Đông Nam Á CIF Cost, Insurance and Freight Chi phí, Bảo hiểm và Cước The Council of Supply Chain CSCMP Hội đồng Quản trị chuỗi cung Management Professionals ứng Chuyên gia FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài Hiệp hội Giao nhận kho vận FIATA International Federation of Freight Quốc tế Người kinh doanh vận tải đa MTO Multimodal Transport Operator phương thức United Nations Economic and Ủy ban kinh tế xã hội khu vực UNESCAP Social Commission for Asia and the Châu Á và Thái Bình Dương Pacific WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại quốc tế vi DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Hình 1.1: Khung logic nghiên cứu của luận án.

Hệ thống Giao thông vận tải.2: Chuỗi logistics từ sản xuất đến tiêu thụ. Mạng lưới đường bộ VN. Khối lượng hàng hóa luân chuyển bằng đường bộ. Khối lượng hàng hóa luân chuyển bằng đường sắt.

Hiện trạng hệ thống cảng biển Việt Nam. Khối lượng hàng hóa luân chuyển bằng đường hàng không. Các hành lang vận tải. Các phương thức vận tải trong vận tải đa phương thức tại Việt Nam.1 Giải pháp hoàn thiện công tác QLNN trong vận tải ĐPT và logistics.2 Sơ đồ cơ cấu tổ chức Cục quản lý vận tải đa phương thức.

Mô hình TTĐM và vệ tinh (hub&spoke). Mô hình TTĐM VTĐPT và logistics phục vụ hàng hóa xuất nhập khẩu. Các địa điểm đề xuất TTĐM vận tải đa phương thức trong hoạt động logistics. Sơ đồ kết nối hạ tầng mềm VTĐPT trong hoạt động logistics quốc gia.

Đề xuất mô hình sàn giao dịch vận tải đa phương thức tại Việt Nam.147 vii DANH MỤC BẢNG, BIỂU Bảng 3. Mạng lưới đường bộ VN năm 2020. Khối lượng vận chuyển hàng hóa, hành khách bằng đường bộ 2010-2020. Vận chuyển hàng hoá liên vận quốc tế giai đoạn 2010-2020.

Hạ tầng vận tải thủy nội địa Việt Nam năm 2020. Hệ thống cầu cảng biển Việt Nam năm 2020. Các hành lang vận tải có khả năng khai thác vận tải đa phương thức. Thực trạng kết nối cảng biển Việt Nam 2020.

158 Các văn bản pháp quy của Việt Nam trong lĩnh vực dịch vụ logistics. 161 Một số văn bản pháp lý có liên quan đến hoạt động vận tải đa phương thức.161 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Tại Việt Nam, dịch vụ logistics mới hình thành, sức cạnh tranh yếu. Theo báo cáo của ngân hàng thế giới (WB), hiệu quả hoạt động logistics Việt Nam ở mức trung bình.

Chỉ số hiệu quả logistics (LPI) của Việt Nam không ổn định, các năm qua, lần lượt xếp thứ 48 thế giới (2014), thứ 64 (2016) và thứ 39/160 (2018). Ngày 14/02/2017, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 200/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch hành động nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến 2025. Sau hơn 04 năm thực hiện, bước đầu đạt một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông vẫn thiếu đồng bộ; kết nối các phương thức vận tải chưa hiệu quả; chưa phát huy các nguồn lực hạ tầng, con người, thị trường; các trung tâm logistics chưa được đầu tư.

dẫn đến chi phí logistics vẫn còn cao ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của nền kinh tế.