Luận án tiến sĩ đảng lãnh đạo thực hiện xóa đói giảm nghèo ở một số tỉnh miền nú

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ________________________________ Trần Lê Thanh ĐẢNG LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở MỘT SỐ TỈNH MIỀN NÖI PHÍA BẮC TỪ NĂM 1996 ĐẾN NĂM 2010 Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng Sản Việt Nam Mã số: 62225601 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TRẦN KIM ĐỈNH Hà Nội - 2015 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án là công trình độc lập của cá nhân tôi. Các thông tin trong Luận án là trung thực. Những thông tin đƣợc trích dẫn đều có nguồn gốc đầy đủ.

Tác giả Luận án Trần Lê Thanh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN i MỤC LỤC ii DANH MỤC BẢNG v MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận án 3 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3 4.

Cơ sở lý luận, phƣơng pháp nghiên cứu và nguồn tƣ liệu 4 5. Đóng góp của luận án 5 6. Kết cấu của luận án 6 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 7 1. Những công trình nghiên cứu liên quan và trực tiếp về xoá đói, giảm nghèo trên cả nƣớc 7 1.

Những công trình của tác giả nƣớc ngoài 7 1. Những công trình của tác giả Việt Nam 8 2. Những công trình nghiên cứu liên quan và trực tiếp về xoá đói, giảm nghèo ở miền núi phía Bắc 12 3. Những công trình nghiên cứu về xoá đói, giảm nghèo ở các tỉnh Bắc Giang, Hà Giang, Hòa Bình và Sơn La 17 4.

Kết luận 19 Chƣơng 1. CHỦ TRƢƠNG VỀ XOÁ ĐÓI, GIẢM NGHÈO CỦA ĐẢNG VÀ VẬN DỤNG CỦA CÁC ĐẢNG BỘ BẮC GIANG, HÀ GIANG, HÕA BÌNH VÀ SƠN LA (1996-2000) 22 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Những nhân tố tác động đến thực hiện xoá đói, giảm nghèo ở các tỉnh Bắc Giang, Hà Giang, Hòa Bình và Sơn La và chủ trƣơng, chỉ đạo của Đảng về xoá đói, giảm nghèo 22 1. Những nhân tố tác động đến thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở các tỉnh Bắc Giang, Hà Giang, Hòa Bình và Sơn La 22 1.

Chủ trƣơng và chỉ đạo của Đảng về xoá đói, giảm nghèo 40 1. Các đảng bộ Bắc Giang, Hà Giang, Hòa Bình và Sơn La vận dụng chủ trƣơng của Đảng về xoá đói, giảm nghèo 46 1. Chủ trƣơng của các đảng bộ 46 1. Chỉ đạo thực hiện của các đảng bộ 51 Chƣơng 2.

CHỦ TRƢƠNG MỚI VỀ XOÁ ĐÓI, GIẢM NGHÈO CỦA ĐẢNG VÀ VẬN DỤNG CỦA CÁC ĐẢNG BỘ BẮC GIANG, HÀ GIANG, HÕA BÌNH VÀ SƠN LA (2001-2010) 72 2. Hoàn cảnh lịch sử mới và chủ trƣơng, chỉ đạo của Đảng về xoá đói, giảm nghèo 72 2. Hoàn cảnh lịch sử mới 72 2. Chủ trƣơng và chỉ đạo của Đảng về xóa đói, giảm nghèo 73 2.

Các đảng bộ Bắc Giang, Hà Giang, Hòa Bình và Sơn La vận dụng chủ trƣơng của Đảng về xoá đói, giảm nghèo 80 2. Chủ trƣơng của các đảng bộ 80 2. Chỉ đạo thực hiện của các đảng bộ 86 Chƣơng 3. NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM 110 3.

Nhận xét sự lãnh đạo thực hiện xóa đói, giảm nghèo của Đảng 110 3. Ƣu điểm và nguyên nhân 110 3. Hạn chế và nguyên nhân 118 3. Kinh nghiệm 123 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Đảng coi trọng hoạch định chủ trƣơng, chính sách xóa đói, giảm nghèo trên cơ sở tổng kết thực tiễn, đặc biệt về nguồn lực và quan tâm theo dõi, kiểm tra thƣờng xuyên trong chỉ đạo thực hiện 123 3. Các đảng bộ địa phƣơng quán triệt và vận dụng sáng tạo chủ trƣơng, chính sách xoá đói, giảm nghèo của Đảng và chú trọng sự sâu sát trong chỉ đạo thực hiện 129 3. Đảng và các đảng bộ địa phƣơng coi trọng chỉ đạo phối hợp thực hiện xoá đói, giảm nghèo ở Trung ƣơng và địa phƣơng nhằm bảo đảm nguồn lực 139 KẾT LUẬN 146 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 149 TÀI LIỆU THAM KHẢO 150 PHỤ LỤC 165 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Lƣợng mƣa các tháng trong năm của Hà Giang.

GDP của các tỉnh theo giá thực tế năm 2000. Cơ cấu thu nhập bình quân nhân khẩu 1 tháng chia theo nguồn thu năm 2002. Năng suất lúa của Hà Giang. Tỷ lệ đói nghèo phân theo vùng.

Số xã có tỷ lệ đói nghèo trên 40% và xã thuộc chƣơng trình 135. Số xã chƣa có đƣờng vào trung tâm xã. Tỷ lệ hộ nghèo các tỉnh miền núi phía Bắc giai đoạn 1998- 2000 (%). Số xã có tỷ lệ hộ nghèo trên 40% các tỉnh miền núi phía Bắc năm 2000.

Các cấp uỷ đảng, chính quyền quan tâm phát huy vai trò các tổ chức chính trị-xã hội trong công tác xoá đói, giảm nghèo. Sự chủ động tham gia xóa đói, giảm nghèo của các tổ chức chính trị-xã hội. Hiệu quả tuyên truyền xóa đói giảm nghèo của các tổ chức chính trị - xã hội ở Hòa Bình. Hiệu quả tuyên truyền xóa đói giảm nghèo của các tổ chức chính trị - xã hội ở Hà Giang.

Hiệu quả hoạt động giúp đỡ, hỗ trợ vốn, tƣ vấn khoa học kĩ thuật, công nghệ. xóa đói giảm nghèo của các tổ chức chính trị - xã hội ở Hòa Bình. Hiệu quả hoạt động giúp đỡ, hỗ trợ vốn, tƣ vấn khoa học kĩ thuật, công nghệ. xóa đói giảm nghèo của các tổ chức chính trị - xã hội ở Hà Giang.

98 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Ngƣời dân tham gia hoạt động xóa đói giảm nghèo. Tỷ lệ lƣợt ngƣời khám chữa bệnh ngoại trú cơ sở lang y. Tỷ lệ hộ nghèo của các tỉnh miền núi phía Bắc.

Nguyên nhân nghèo của hộ gia đình. Tổng hợp nguyên nhân giúp hộ thoát nghèo trong 4 năm ở Bắc Giang (2006-2009). Tỷ lệ hộ sử dụng nguồn thắp sáng chính là điện lƣới. Tổng hợp kinh phí chƣơng trình giảm nghèo từ năm 2006 đến năm 2009 của tỉnh Bắc Giang.

122 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Xóa đói, giảm nghèo là chủ trƣơng, chính sách xã hội lớn, lâu dài của Đảng nhằm bảo đảm công bằng xã hội và định hƣớng xã hội chủ nghĩa. Trong quá trình lãnh đạo thực hiện xóa đói, giảm nghèo, trƣớc yêu cầu quan trọng và cấp bách đặt ra của xoá đói, giảm nghèo, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (1996) đề ra Chƣơng trình xoá đói, giảm nghèo nhằm tập trung nguồn lực thực hiện xóa đói, giảm nghèo. Sau 15 năm thực hiện Chƣơng trình xoá đói, giảm nghèo, đời sống của một bộ phận nhân dân đƣợc cải thiện, tỉ lệ hộ nghèo của cả nƣớc đã giảm xuống còn 10,7% (theo chuẩn nghèo mới là 14,2%) [117, tr 432].

Đó là một thành tích lớn về thực hiện xóa đói, giảm nghèo của Việt Nam đƣợc cộng đồng quốc tế ghi nhận. Tuy nhiên nếu xét theo vùng thì mức độ đói nghèo ở các vùng đặc biệt khó khăn còn rất nghiêm trọng, trong đó miền núi phía Bắc có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất là 22,5% (theo chuẩn nghèo mới là 29,4%) và trong vùng, một số tỉnh có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất so với các tỉnh thành trên cả nƣớc nhƣ Hà Giang là 50,0%, Lai Châu là 50,1%, Điện Biên là 50,8%. Trƣớc thực trạng đói nghèo nghiêm trọng ở các vùng đặc biệt khó khăn trên đây, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI (2011) chủ trƣơng “Tập trung triển khai có hiệu quả chương trình xoá đói, giảm nghèo, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn” [36, tr 43]. Nền kinh tế thị trƣờng có vai trò thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế, từ đó có thể tăng cƣờng nguồn lực thực hiện xóa đói, giảm nghèo nhƣng đồng thời cũng làm nảy sinh những vấn đề xã hội bức xúc, đặc biệt là quy luật phát triển không đều làm cho sự phân hóa giàu nghèo ngày càng sâu sắc thêm.

Những vùng đặc biệt khó khăn, ít thuận lợi trong phát triển nhƣ miền núi phía Bắc do 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com đó có nguy cơ tiếp tục bị đẩy vào tình trạng đói nghèo nghiêm trọng hơn so với các vùng khác nếu không có những chủ trƣơng đúng đắn, kịp thời. Nghiên cứu nhằm đánh giá, tổng kết về vai trò lãnh đạo thực hiện xóa đói, giảm nghèo của Đảng nhất là đối với các vùng đặc biệt khó khăn do đó có ý nghĩa hết sức cấp thiết. Cho đến nay đã có nhiều nghiên cứu về Đảng lãnh đạo thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở các vùng đặc biệt khó khăn nói chung, miền núi phía Bắc nói riêng tuy nhiên chủ yếu là tập trung đánh giá về vai trò lãnh đạo của đảng bộ đối với thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở địa phƣơng. Trong khi đó, tổ chức Đảng là một hệ thống bao gồm các cấp từ Trung ƣơng đến địa phƣơng và sự lãnh đạo của mỗi cấp đều có ảnh hƣởng nhất định đối với kết quả thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở địa phƣơng.

Vì vậy nếu chỉ tập trung nghiên cứu về vai trò lãnh đạo của đảng bộ địa phƣơng, sự đánh giá sẽ thiếu hệ thống, toàn diện về vai trò lãnh đạo của các chủ thể trong hệ thống tổ chức Đảng bao gồm Đảng và đảng bộ địa phƣơng đối với kết quả thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở địa phƣơng. Về địa bàn thực hiện xóa đói, giảm nghèo, nếu chỉ giới hạn nghiên cứu ở một địa phƣơng, sự đánh giá có thể thiếu khách quan đối với thực hiện xóa đói, giảm nghèo theo phạm vi vùng. Từ thực trạng trên đây, yêu cầu hết sức cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn đặt ra là nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng (bao gồm Đảng và các đảng bộ địa phƣơng) đối với thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở một số địa phƣơng theo phạm vi vùng miền núi phía Bắc trong những năm 1996-2010, đánh giá ƣu điểm, hạn chế, chỉ rõ nguyên nhân, từ đó rút ra kinh nghiệm, góp phần nâng cao hiệu quả lãnh đạo thực hiện xoá đói, giảm nghèo của Đảng. Với ý nghĩa đó tôi chọn đề tài “Đảng lãnh đạo thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở một số tỉnh miền núi phía Bắc từ năm 1996 đến năm 2010” làm Luận án tiến sĩ, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.

2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận án Mục đích nghiên cứu Luận án góp phần tái hiện lịch sử lãnh đạo thực hiện xoá đói, giảm nghèo của Đảng ở một số tỉnh miền núi phía Bắc.