Luận án tiến sĩ quan hệ australia việt nam trong giai đoạn 1973 1995 luận văn ts

BỘ G IÁ O D Ụ C V À Đ À O TẠ O Đ Ạ I H Ọ C Q U Ố C G IA H À N Ộ I TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VÃN TRỊNH THỊ ĐỊNH QUAN HỆ AUSTRALIA-VỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 1973-1995 Chuyên ngành: Lịch sử cận đại và hiện đại M ã số : 5.04 LU Ậ N ÁN T IẾN Sĩ L ỊC H s ử NGƯỜI HƯÓNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Nguvễn Văn Hồng Hà N ộ i - 2001 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ V Ế T TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIÊU MỞ ĐẦU 1 Chương 1 - TIỀN ĐỂ LỊCH s ử CỦA QUAN HỆ AUSTRALIA- VIỆT NAM 1. Khái quát lịch sử chính sách đối ngoại của Australia 18 1. Vị thế của Australia trong quan hệ quốc tế 20 1.

Australia trong quan hệ với các cường quốc và khu vực 25 1. Australia và Việt Nam trước nãm 1973 38 1. Những nhân tố tác động đến quan hệ Australia-Việt Nam giai đoạn trước năm 1973 39 1. Chính sách của Australia đối với Việt Nam trước nãm 1973 40 1.3 Quan hệ của Australia đối với miền Nam Việt Nam 49 Chương 2- QUAN HỆ AUSTRALIA -VIỆT NAM TỪ KHI THIẾT LẬP ĐẾN GIỮA THẬP NIÊN 90 2.

Quan hệ Australia-Việt Nam giai đoạn 1973-1978 54 2. Định hướng đối ngoại của Australia và Việt Nam trong những năm 1970 54 2. Quá trình thiết lập và bước đầu phát triển quan hệ Australia-Việt Nam (2/1973-4/1975) 60 2. Những thành tựu đầu tiên của quan hệ Australia-Việt Nam (5/1975-12/1978) 70 2.

Quan hệ Australia-Việt Nam giai đoạn 1979-1991 81 2. Bối cảnh chính trị Đông Nam Á 81 2.2 Quan hệ Australia-Việt Nam trước nhữne động thái chính trị mới (1979-1983) 82 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Những chuyển biến trong quan hệ Ausưalia-Việt Nam (1983-1991) 97 2. Quan hệ Australia-Việt Nam trong nửa đầu thập niên 90 115 2.

Điều kiện phát triển quan hệ Australia-Việt Nam trong nửa đầu thập niên 90 115 2. Sự phát triển của quan hệ Australia-Việt Nam trong bối cảnh chính trị mới (1991-1995) 130 Chương 3 - NHẬN XÉT CHUNG VỂ QUAN HỆ AUSTRALIA- VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1973-1995 3. Đặc điểm và tính chất của quan hệ Australia-Việt Nam 147 3. Những bài học kinh nghiệm 165 3.

Triển vọng của quan hệ Australia-Việt Nam 171 KẾT LUẬN 177 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC Phụ lục 1. Tư liệu phỏng vấn Anthony Street Phụ lục ảnh: tác giả chụp cùng ngài Malcolm Fraser sau buổi phỏng vấn tại Văn phòng cựu Thủ tướng (26/2/1997) Phụ lục 2. Thủ tướng và bộ trưởng ngoại giao Australia từ 1945 đến nay Phụ lục ảnh: Trường Tiểu học Brunswick-một hình ảnh thu nhỏ của xã hội đa sắc dân Australia Phụ lục 3. Biểu đổ về tình hình viện trợ ODA của Australia cho Việt Nam (1973 -1995) Phụ lục 4.

Biểu đổ dự kiến phân bố nguồn viện trợ ODA của Australia đối với các lĩnh vực phát triển ờ Việt nam (1998-2001) Phụ lục ảnh: Cầu Mỹ Thuận: thành tựu tiêu biểu của quan hệ hợp tác Việt Nam - Ausưalia Phụ lục 5. Biểu đổ về tình hình xuất nhập khẩu của Australia với Việt Nam trong nửa đầu thập niên 90 Phụ lục 6. Biểu đồ về phân bố đầu tư của Australia trong các lĩnh vực (1997) Phụ lục 7. Danh mục một số tài liệu về quan hệ hợp tác Việt Nam-Australia tại Lưu trữ Bộ Ngoại Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BẢNG CHỮ VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN ÁN AFTA ASEAN Free Trade Area AIDAB Australian International Development Assistance Bureau ANU Australian National University APEC Asia-Pacific Economic Cooperation ASEAN Association of South East Asian Nations AUD Đôla Australia AusAID Australian Agency for International Development AVBC Australian-Vietnam Business Council AVJTECC Australian-Vietnam Joint Trade and Economic Cooperation Council CHND Cộng hòa Nhân dân CHXHCN Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa CSAAR Center for the Study of Australian-Asian Relations DCCH Dần chủ Cộng hòa ĐCS Đảng Cộng sản ĐH Đại học ĐQ Đ ế quốc EEC European Economic Community EU European Union FPDA Five Powers Defence Agreement ICK International Conference on Kampuchea InterFET International Forces in East Timor NAFTA North American Free Trade Agreement LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NGO Non-Govemment Organisation ODA Official Development Assistance ODP Orderly Departure Program PMC Post-Ministerial Meeting RMIT Royal Melbourne Institute of Technology TBCN Tư bản chủ nghĩa XHCN Xã hội chủ nghĩa ZOPFAN A Zone of Peace, Freedom and Neutrality.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com D A N H S Á C H C Á C B Ả N G B lỂ U V À Đ ổ T H Ị Trang Bản đồ Australia 18 Bảng 1. Tỷ trọng buôn bán với Anh trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Australia 29 Bảng 1. Viện trợ của Australia cho miền Nam Việt Nam từ 1946 đến 1973 51 Bảng 1. Hàng nhập từ miền Bắc Việt Nam sang Australia 52 Bảng 1.

Hàng xuất từ Australia sang miền Bắc Việt Nam 52 Bảng 2. ODA của Australia cho Việt Nam (1973-1975) 67 Bảng 2. ODA của Australia cho Việt Nam (1975-1978) 78 Bảng 2. Xuất nhập khẩu của Australia với Việt Nam (1975-1977) 79 Bảng 2.

Viện trợ của Australia cho các nước ASEAN và Việt Nam (1975-1979) 79 Bảng 2. Sô' người tỵ nạn từ các nước Đông Dương đến định cư ở một số nước (1975-1984) 93 Bảng 2. Tỷ lệ người tỵ nạn Đông Dương trong tổng số người tỵ nạn đến định cư tại Australia 94 Bảng 2. Số người Đông Dương đến Australia định cư (1975-1985) 95 Bảng 2.

Viện trợ của Australia cho Việt Nam (1980-1990) 112 Bảng 2. Xuất nhập khẩu của Australia với các nước Đông Á và ASEAN năm 1983 119 Bảng 2. Xuất nhập khẩu của Australia với các nước Đông Á và ASEAN nãm 1996 120 Bảng 2. Viện trợ ODA của Australia cho Việt Nam (1991-1996) 135 Bảng 2.

Đầu tư của Australia trong các lĩnh vực 141 Bảng 2.Viện trợ về giáo dục đào tạo và tỷ lệ so với tổng số viện trợ ODA của Australia cho ViệtNam 143 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ MỤC ĐÍCH CỦA ĐE t à i Nghị quyết Đại hội VIII Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra nhiệm vụ chiến lược trong công tác đói ngoại là "tiếp tục thực hiện đường lói đối ngoại độc lập, tự chủ, rộng mỏ, đa phương hóa và đa dạng hóa các quan hệ đói ngoại voi tinh thần Việt Nam muổn là bạn của tất cả các nưỏc trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hòa bình, độc lập và phát triển" [9; 41], Để đạt được những mục tiêu nêu trên, về mặt lý luận cần phải tiếp cận một cách khoa học và khách quan các vấn đề như đường lói chính sách cụ thể, hoàn cảnh lịch sử và những yếu tó tác động đến sự phát triển quan hệ giữa các nước với Việt Nam. Đó là lý do chúng tôi chọn đề tài lịch sử quan hệ Australia - Việt Nam làm luận án tiến sĩ sử học của mình. Hơn nữa, việc nghiên cứu Australia đang còn là một mảng đề tài hầu như chưa được khai thác ỏ nước ta.

Tại Australia, việc nghiên cứu các vấn đề Việt Nam ngày càng được gia tăng từ sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc. Trong khi giói nghiên cứu lịch sử và chinh trị tại Australia có sự quan tâm thích đáng đến tiến trình phát triển của Việt Nam và lý giải các vấn đề theo cách nhìn nhận của họ, thì ỏ nước ta việc nghiên cứu Australia chưa có một sự quan tâm tương ứng, chưa có một công trình nào đề cập đến vấn đề một cách toàn diện và khoa học. Lĩnh vực quan hệ Australia - Việt Nam là một mảng đề tài còn hoàn toàn bỏ ngỏ. Đó là lý do thứ hai nhưng là động lực chính thúc đẩy chúng tôi nghiên cứu quan hệ Australia-Việt Nam.

Vào thòi kỳ sau năm 1975, Việt Nam cũns như các nước Đôna Dương nói chung không thuộc diện ưu tiên trong việc phát triển các mối quan hệ đổi ngoại của Australia. Thê nhưng những diễn biến chính trị xảy ra ỏ ba nưóc Việt Nam, Lào và Campuchia thòi kỳ nàv lại thu hút sự chú ý của Australia, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 chiếm vị trí không kém phần quan ưọng trong những hoạt động đối ngoại của nưỏc này. Đồng thòi các chính sách của Australia đối với các vấn đề Đông Dương đã có những tác động đến quan hệ giữa Australia vối các nước khác trong khu vực. Trong bối cảnh Ausứalia ưu tiên hơn cho khu vực các nước ASEAN, việc nghiên cứu mối quan hệ của Australia với Việt Nam vì vậy vừa có giá trị thực tiễn vừa có ý nghĩa khoa học.

Thông qua việc nhìn nhận một cách khách quan và khoa học quá trình phát triển quan hệ Australia - Việt Nam từ góc độ quan điểm của sử học Mácxít, cũng như đánh giá đúng đắn những yếu tố tác động đến sự phát triển của mối quan hệ này từ khi thiết lập đến năm 1995 sẽ cho thấy rõ hơn vị trí của Việt Nam trong chính sách khu vực của Australia. Từ dó chúng ta mới có thể vạch định các chính sách đối ngoại thích hợp và có hiệu quả trong tương lai, góp phần tăng cường và củng cố hơn nữa mối quan hệ đang trên đà phát triển giữa hai nước. Voi nhiệm vụ trọng tâm là nghiên cứu sự hình thành và phát triển quan hệ Australia-Việt Nam trong giai đoạn đã xác định như trên, trên cơ sỏ những nguồn tư liệu tiếp cận được, luận án nhằm đạt được những mục đích sau đây: + Trình bày quá trình hình thành và phát triển quan hệ Australia - Việt Nam, ưong đò nêu lên những thành tựu và hạn chế của mối quan hệ này qua từng giai đoạn. + Xác định các điều kiện và yếu tố tác động đến quá trình hình thành và phát triển quan hệ Ausữalia - Việt Nam.

+ Xác định vị trí của quan hệ vổi Việt Nam trona tương quan so sánh với các mối quan hệ với các quốc gia Đông Nam Ả và trong chính sách đối ngoại của Australia nói chung. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 + Qua đó nêu lên những nhận xét về đặc điểm tính chất của quan hệ Australia-Việt Nam, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm về sự phát triển quan hệ hợp tác cùng phát triển giữa nước ta với các nước không cùng hệ thống chính trị xã hội trong bối cảnh chính trị quốc tế và khu vực có nhiều biến động. LỊCH SỬ NGHIÊN CỬtJ VAN ĐE Nghiên cứu Australia chi mổi bắt đầu ỏ Việt Nam trong những năm gần đây. Khoa Đông phương Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh tổ chức thành công hai hội thảo khoa học về Ausừalia vào năm 1997 và 1999, trong đó tập họp được những nhà nghiên cứu quan tâm đến lịch sử của quốc đảo rộng lớn này.