Luận án tiến sĩ: Bệnh đường hô hấp & môi trường lao động công nhân cầu Nhật Tân

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI vò v¨n triÓn nghiªn cøu mét sè triÖu chøng, bÖnh ®-êng h« hÊp vµ m«i tr-êng lao ®éng cña c«ng nh©n thi c«ng cÇu nhËt t©n LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Hµ néi - 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI vò v¨n triÓn nghiªn cøu mét sè triÖu chøng, bÖnh ®-êng h« hÊp vµ m«i tr-êng lao ®éng cña c«ng nh©n thi c«ng cÇu nhËt t©n Chuyªn ngµnh: Nội Hô hấp M· sè : 62720144 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Ngô Quý Châu 2. Chu Văn Thăng Hµ néi - 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi là Vũ Văn Triển, nghiên cứu sinh khóa 30 Trƣờng Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Nội Hô hấp, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của GS.

Ngô Quý Châu và PGS. Chu Văn Thăng. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã đƣợc công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã đƣợc xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày tháng năm 2014 Tác giả luận án Vũ Văn Triển LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học, Trƣờng Đại học Y Hà Nội luôn tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS. Ngô Quý Châu và PGS.

Chu Văn Thăng, những ngƣời thầy có nhiều kiến thức, kinh nghiệm đã tận tình giảng dạy và hƣớng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập, thực hiện đề tài cũng nhƣ hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban quản lý công trình thi công cầu Nhật Tân đã cho phép tôi đƣợc nghiên cứu tại công trình cầu Nhật Tân, đã nhiệt tình giúp đỡ và đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt thời gian nghiên cứu. Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn các cán bộ công nhân đang trực tiếp thi công tại công trình cầu Nhật Tân đã tự nguyện tham gia, cung cấp các thông tin đầy đủ và trung thực cho nghiên cứu này. Tôi xin chân thành cảm ơn Cục Y tế Bộ Giao thông Vận tải đã tạo điều kiện và động viên tôi hoàn thành luận án này.

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các bác sĩ, điều dƣỡng thuộc Trung tâm Sức khỏe lao động và Môi trƣờng Bộ Giao thông vận tải, Bệnh viện Giao thông vận tải Trung ƣơng đã hỗ trợ tôi trong quá trình tiến hành nghiên cứu này. Tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô đã định hƣớng và và giúp đỡ tôi về mặt khoa học trong suốt quá trình học tập. Đặc biệt, tôi xin cảm ơn cha mẹ, vợ, con, anh chị em và những ngƣời thân trong gia đình đã hết lòng ủng hộ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và là động lực giúp tôi vƣợt qua những khó khăn để đạt đƣợc kết quả khoá học và hoàn thành luận án. Tác giả luận án Vũ Văn Triển DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tiếng Việt, tiếng Anh ATLĐ An toàn lao động ATS Hội lồng ngực Hoa Kỳ BK Trực khuẩn lao Bacillus Koch COPD Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính ECSC Cộng đồng than thép châu Âu FVC Đo dung tích sống thở mạnh GOLD Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease GTVT Giao thông vận tải ILO Tổ chức Lao động Quốc tế (International Labour Office) TCCP Tiêu chuẩn cho phép TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TCVSCP Tiêu chuẩn vệ sinh cho phép TCVSLĐ Tiêu chuẩn vệ sinh lao động VPQ Viêm phế quản VSLĐ Vệ sinh lao động WBGT Nhiệt độ cầu đen WHO Tổ chức Y tế thế giới MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Lời cảm ơn Danh mục chữ viết tắt Mục lục Danh mục bảng Danh mục hình và biểu đồ ĐẶT VẤN ĐỀ 1 CHƢƠNG 1.

Đặc điểm điều kiện thi công cầu đƣờng bộ 5 1. Quy trình thi công cầu đƣờng bộ 5 1. Điều kiện lao động thi công cầu đƣờng bộ 7 1. Tác động các yếu tố nguy cơ đến bệnh đƣờng hô hấp và các vấn 15 đề sức khoẻ khác 1.

Một số khái niệm về yếu tố nguy cơ tới sức khỏe 15 1. Các giai đoạn ảnh hƣởng của các yếu tố nguy cơ tới sức khỏe 16 1. Tác động của các yếu tố nguy cơ môi trƣờng lao động đến bệnh 17 đƣờng hô hấp 1. Vai trò hô hấp ký trong theo dõi rối loạn thông khí phổi và các 25 bệnh đƣờng hô hấp 1.

Chỉ số chính hô hấp ký trong thăm dò chức năng thông khí phổi 25 1. Các rối loạn thông khí phổi 27 1. Các kết quả nghiên cứu về môi trƣờng lao động và ảnh hƣởng 28 sức khỏe tại các công trình thi công cầu, hầm đƣờng bộ 1. Các kết quả nghiên cứu tại nƣớc ngoài 28 1.

Các kết quả nghiên cứu trong nƣớc 30 CHƢƠNG 2. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 35 2. Đối tƣợng nghiên cứu 35 2. Thời gian thu thập số liệu 35 2.

Phƣơng pháp nghiên cứu 35 2. Thiết kế nghiên cứu 36 2. Kỹ thuật và công cụ thu thập số liệu 37 2. Các chỉ số nghiên cứu 38 2.

Các kỹ thuật thăm khám và đo yếu tố môi trƣờng 39 2. Phân tích và xử lý số liệu 51 2. Hạn chế sai số 51 2. Đạo đức trong nghiên cứu 51 CHƢƠNG 3.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 53 3. Một số đặc trƣng cá nhân và điều kiện làm việc của công nhân 53 thi công cầu Nhật Tân 3. Một số đặc trƣng cá nhân 53 3. Điều kiện làm việc của đối tƣợng nghiên cứu 55 3.

Thực trạng bệnh đƣờng hô hấp và chức năng thông khí 56 3. Thực trạng mắc các bệnh đƣờng hô hấp 56 3. Rối loạn chức năng hô hấp 67 3. Môi trƣờng lao động và các yếu tố ảnh hƣởng 71 3.

Cảm nhận về môi trƣờng lao động 71 3. Môi trƣờng lao động và các yếu tố ảnh hƣởng 77 CHƢƠNG 4. Một số đặc trƣng cá nhân và điều kiện làm việc của công nhân 84 thi công cầu Nhật Tân 4. Một số đặc trƣng cá nhân 84 4.

Điều kiện làm việc của đối tƣợng nghiên cứu 85 4. Thực trạng mắc bệnh đƣờng hô hấp và rối loạn chức năng thông 86 khí ở công nhân thi công cầu Nhật Tân năm 2012 4. Thực trạng mắc các bệnh đƣờng hô hấp 86 4. Rối loạn chức năng hô hấp 95 4.

Khảo sát môi trƣờng lao động và những yếu tố ảnh hƣởng bệnh 98 lý đƣờng hô hấp của công nhân thi công cầu Nhật Tân năm 2012 4. Cảm nhận về môi trƣờng lao động 98 4. Môi trƣờng lao động và các yếu tố ảnh hƣởng 101 KẾT LUẬN 120 KIẾN NGHỊ 122 Các công trình khoa học đã công bố Tài liệu tham khảo Phụ lục DANH MỤC BẢNG Tên bảng Trang Bảng 1. Tiêu chuẩn về nhiệt độ, độ ẩm và tốc độ gió trong môi trƣờng lao 9 động Bảng 1.

Tiêu chuẩn về nông độ bụi trong không khí 10 Bảng 1. Tiêu chuẩn về một số nồng độ chất hóa học/không khí 13 Bảng 1. Cảm giác nhiệt phụ thuộc nhiệt đột và độ ẩm môi trƣờng 17 Bảng 1. Các thông số chức năng phổi liên quan đến các hội chứng rối loạn 28 thông khí phổi Bảng 1.

Đánh giá mức độ suy giảm chức năng hô hấp theo các thông số 28 chức năng hô hấp Bảng 2. Số lƣợng mẫu không khí đƣợc đo tại môi trƣờng lao động cầu 37 Nhật Tân Bảng 3. Một số đặc trƣng cá nhân 53 Bảng 3. Thời gian làm việc, cảm nhận về điều kiện môi trƣờng làm việc 55 Bảng 3.

Mối liên quan giữa một số triệu chứng tức ngực, ho, khạc đờm và 57 viêm phế quản mạn tính Bảng 3. Mối liên quan giữa một số triệu chứng ho ít nhất trong 3 tháng 58 trong 2 năm liên tiếp, khạc đờm trong 3 tháng trong 2 năm liên tiếp và viêm phế quản mạn tính Bảng 3. Tỷ lệ hiện mắc một số triệu chứng bệnh đƣờng hô hấp sau khi lao 62 động Bảng 3. Tỷ lệ hiện mắc một số triệu chứng bệnh đƣờng hô hấp hàng ngày 63 của công nhân Bảng 3.

Tính chất ho của các công nhân trong nghiên cứu 64 Bảng 3. Tính chất của khạc đờm của các công nhân trong nghiên cứu 64 Bảng 3. Đặc điểm khó thở của các công nhân 65 Bảng 3. Các tính chất của triệu chứng cò cử, bóp nghẹt ngực ở công nhân 66 Bảng 3.

Tính chất của các cơn hen phế quản ở công nhân 66 Bảng 3. Mức độ của rối loạn thông khí hạn chế 68 Bảng 3.13 Phân loại mức độ rối loạn thông khí tắc nghẽn theo GOLD 2003 68 và ATS 2004 Bảng 3. Tỷ lệ công nhân có cảm giác mùi trong môi trƣờng lao động 71 Bảng 3. Tỷ lệ công nhân trả lời có bụi trong môi trƣờng lao động 72 Bảng 3.

Tỷ lệ công nhân trả lời có khói trong môi trƣờng lao động 73 Bảng 3. Tỷ lệ công nhân có cảm giác nóng trong môi trƣờng lao động 73 Bảng 3. Tỷ lệ công nhân có cảm giác lạnh trong môi trƣờng lao động 74 Bảng 3. Tỷ lệ công nhân có cảm giác ẩm trong môi trƣờng lao động 75 Bảng 3.

Tỷ lệ công nhân có cảm giác ngột ngạt trong môi trƣờng lao 75 động Bảng 3. Tỷ lệ công nhân có cảm nhận ô nhiễm trong môi trƣờng lao động 76 Bảng 3. Điều kiện môi trƣờng lao động của công nhân trong mùa hè 77 Bảng 3. Điều kiện môi trƣờng lao động của công nhân trong mùa đông 78 Bảng 3.

Phân tích đa biến mối liên quan giữa một số yếu tố và bệnh viêm 79 phế quản mạn tính Bảng 3. Phân tích đa biến mối liên quan giữa một số yếu tố và bệnh hen 81 phế quản Bảng 3. Phân tích đa biến mối liên quan giữa một số yếu tố và bệnh viêm 81 xoang mạn tính Bảng 3. Phân tích đa biến mối liên quan giữa một số yếu tố và rối loạn 82 thông khí hạn chế Bảng 3.

Phân tích đa biến mối liên quan giữa một số yếu tố và rối loạn 83 thông khí tắc nghẽn DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ Tên sơ đồ, hình và biểu đồ Trang Sơ đồ 1. Sơ đồ quy trình thi công cầu 5 Sơ đồ 1. Sơ đồ tƣơng tác của điều kiện môi trƣờng lao động 16 Hình 1. Cấu tạo cơ bản bộ phận cầu 5 Hình 1.