Thực trạng điều kiện lao động, sức khỏe và bệnh nghề nghiệp thuyền viên vận tải viễn dương

BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y – DƯỢC HẢI PHÒNG NGUYỄN BẢO NAM THỰC TRẠNG ĐIỀU KIỆN LAO ĐỘNG, SỨC KHỎE, CƠ CẤU BỆNH TẬT, MỘT SỐ BỆNH CÓ TÍNH CHẤT NGHỀ NGHIỆP VÀ GIẢI PHÁP CAN THIỆP CHO THUYỀN VIÊN VẬN TẢI VIỄN DƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG HẢI PHÒNG - 2019 luan an BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y – DƯỢC HẢI PHÒNG NGUYỄN BẢO NAM NGHIÊN CỨU ĐIỀU KIỆN LAO ĐỘNG, SỨC KHỎE, CƠ CẤU BỆNH TẬT, MỘT SỐ BỆNH CÓ TÍNH CHẤT NGHỀ NGHIỆP VÀ GIẢI PHÁP CAN THIỆP CHO THUYỀN VIÊN VẬN TẢI VIỄN DƯƠNG Chuyên ngành: Y TẾ CÔNG CỘNG Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG Hướng dẫn khoa học PGS. PHẠM MINH KHUÊ GS. PHẠM VĂN THỨC HẢI PHÒNG - 2020 luan an LỜI CẢM ƠN Hoàn thành luận án này, tôi xin trân trọng cảm ơn: Ban giám hiệu Trường đại hoc Y – Dược Hải Phòng đã tạo cho tôi cơ hội và những điều kiện tốt nhất để được học tập tại Trường. Các thầy cô Phòng đào tạo sau đại học Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương đã tạo điều kiện, giúp tôi trong quá trình học tập tại trường.

Ban lãnh đạo Viện Y học Biển Việt Nam, cùng các đồng nghiệp của Khoa khám bệnh và quản lý sức khỏe thuyền viên, Khoa xét nghiệm tổng hợp và các khoa phòng liên quan đã tạo điều kiện giúp đỡ, hỗ trợ tôi trong quá trình công tác, học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài này. Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới: GS.TS Nguyễn Trường Sơn, nguyên Viện trưởng Viện Y học Biển Việt Nam, Trưởng bộ môn Y học Biển trường Đại học Y Hải Phòng, PGS. Trần Thị Quỳnh Chi, Viện trưởng Viện Y học Biển Việt Nam, GS.TS Phạm Văn Thức, PGS. Lê Thị Song Hương và PGS.

Phạm Minh Khuê, những người thầy đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo và hướng dẫn tôi thực hiện đề tài này. Và cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới bố mẹ, gia đình và bạn bè đã luôn ở bên cạnh động viên tôi vượt qua mọi khó khăn để tôi hoàn thành luận án này. Nghiên cứu sinh Nguyễn Bảo Nam luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa từng được tác giả nào khác công bố trong bất kỳ một công trình nào khác.

Nghiên cứu sinh Nguyễn Bảo Nam luan an BẢNG CHỮ VIẾT TẮT BMI Body Mass Index (Chỉ số khối cơ thể ) BT Bình thường BTTMCB Bệnh tim thiếu máu cục bộ BYT Bộ Y Tế ĐKLĐ Điều kiện lao động ĐTĐ Điện tâm đồ ĐTNC Đối tượng nghiên cứu HA Huyết áp HATT Huyết áp tâm thu HATTr Huyết áp tâm trương HCCH Hội chứng chuyển hóa HT Hoàn toàn HDL-C High density lipoprotein cholesterol (cholesterol lipoprotein tỉ trọng cao). ICD - X International Classification of Diseases, 10th Revision ( Bảng phân loại bệnh tật quốc tế, tái bản lần thứ 10) ILO : International Labour Organization (Tổ chức lao động quốc tế) IMHA: International Maritime Health Association (Hội y học biển quốc tế) IMO : International Maritime Organization (Tổ chức hàng hải quốc tế) KQNC Kết quả nghiên cứu KST Ký sinh trùng luan an LDL-C Low density lipoprotein cholesterol (cholesterol lipoprotein tỉ trọng thấp). LĐTĐL Lao động trên đất liền MLC Công ước lao động biển quốc tế NCEP National Cholesterol Education Program - Adult Treament Panel ATP (Chương trình giáo dục Cholesterol quốc gia – bảng điều trị cho người lớn) RL Rối loạn RLCH Rối loạn chuyển hoá STCW Standards of Training Certification and Watchkeeping for Seafarers (Tiêu chuẩn cấp chứng chỉ đào tạo và trực ca cho thuyền viên) TB Trung bình TCVSCP Tiêu chuẩn vệ sinh cho phép TDTT Thể dục thể thao THA Tăng huyết áp TS Tần số TV Thuyền viên VTVD Vận tải viễn dương WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) luan an MỤC LỤC Trang Lời cảm ơn Lời cam đoan Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ/ hình ĐẶT VẤN ĐỀ 1 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3 1. Điều kiện lao động trên các tàu vận tải viên dương 3 1.

Khái niệm về các loại hình vận tải biển và vận tải biển viễn dương 3 1.2 Về thuyền viên và đội tàu vận tải viễn dương 4 1. Điều kiện môi trường lao động trên tàu viễn dương 5 1. Điều kiện xã hội, tổ chức lao động và chế độ dinh dưỡng trên 12 tàu viễn dương 1. Công tác chăm sóc sức khỏe cho thuyền viên trên các tàu viễn 17 dương 1.

Thực trạng sức khỏe và tình hình nghiên cứu một số bệnh lý có 24 tính chất nghề nghiệp của thuyền viên làm việc trên các tàu vận tải viễn dương 1. Đặc điểm sức khoẻ của thuyền viên vận tải viễn dương 24 1. Các nghiên cứu về bệnh lý có tính chất nghề nghiệp của thuyền 29 viên vận tải viễn dương luan an 1. Các biện pháp can thiệp đã thực hiện nhằm cải thiện sức khỏe 35 và dự phòng các bệnh có tính chất nghề nghiệp cho người đi biển Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 37 2.

Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu 37 2. Đối tượng nghiên cứu 37 2. Địa điểm nghiên cứu 39 2. Thời gian nghiên cứu 39 2.

Phương pháp nghiên cứu 39 2. Thiết kế nghiên cứu và chọn mẫu 39 2. Nội dung và một số biến số nghiên cứu 45 2. Phương pháp thu thập thông tin nghiên cứu 48 2.

Phương pháp xử lý số liệu và hạn chế sai số 54 2. Xử lý số liệu nghiên cứu 54 2. Phương pháp hạn chế sai số 54 2. Phạm vi nghiên cứu 55 2.

Khía cạnh đạo đức trong nghiên cứu 55 Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 56 3. Đặc điểm điều kiện lao động trên tàu vận tải viên dương Việt Nam 56 3. Kết quả khảo sát điều kiện lao động trên tàu 56 3. Đặc điểm điều kiện sinh hoạt của thuyển viên 59 3.

Thực trạng sức khoẻ và cơ cấu bệnh tật của thuyền viên vận 63 tải viễn dương Việt Nam 3. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu 63 3. Đặc điểm một số chỉ tiêu về thể lực của đối tượng nghiên cứu 65 luan an 3. Một số chỉ tiêu sinh lý của thuyền viên vận tải viễn dương 67 3.

Cơ cấu bệnh tật và đặc điểm một số bệnh lý có tính chất nghề 72 nghiệp của thuyền viên vận tải viễn dương 3. Ảnh hưởng của hành trình trên biển đến sự biến đổi sức khoẻ 89 và bệnh tật của thuyền viên vận tải viễn dương 3. Ảnh hưởng của hành trình trên biển đến tình trạng sức khỏe của 89 thuyền viên vận tải viễn dương 3. Ảnh hưởng của hành trình trên biển đến sự thay đổi tỷ lệ một số 93 bệnh lý của thuyền viên 3.

Giải pháp can thiệp bằng đào tạo kiến thức, kỹ năng thực hành 97 chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ cho thuyền viên 3. Nội dung can thiệp 97 3. Phương pháp can thiệp 98 3. Đánh giá kết quả của biện pháp can thiệp 98 Chương 4 BÀN LUẬN 104 4.

Đặc điểm điều kiện lao động trên tàu vận tải viễn dương Việt Nam 104 4. Đặc điểm môi trường lao động trên các tàu vận tải viễn dương 104 4. Đặc điểm điều kiện sinh hoạt của thuyền viên 108 4. Về điều kiện dinh dưỡng trên tàu 111 4.

Thực trạng sức khỏe, cơ cấu bệnh tật và đặc điểm một số bệnh có tính chất nghề nghiệp của thuyền viên vận tải viễn dương Việt 113 Nam 4. Thể lực và các chỉ số sinh học ở thuyền viên 113 4. Về cơ cấu bệnh tật và đặc điểm một số bệnh lý có tính chất nghề 121 nghiệp của thuyền viên vận tải viễn dương Việt Nam luan an 4. Những biến đổi tình trạng sức khỏe và bệnh tật của thuyền 134 viên sau một chuyến hành trình trên biển 4.

Ảnh hưởng của hành trình đến tình trạng sức khỏe của thuyền 135 viên vận tải viễn dương 4. Biến đổi tỷ lệ một số bệnh có tính chất đặc thù nghề nghiệp ở 136 thuyền viên vận tải viễn dương Việt Nam sau một chuyến hành trình 4. Về kết quả của giải pháp can thiệp bằng đào tạo kiến thức và kỹ 144 năng thực hành về chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho thuyền viên KẾT LUẬN 149 KHUYẾN NGHỊ 151 DANH MỤC CÁC BÀI BÁO LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an luan an DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 1.1 Giới hạn chỉ số Yaglou 6 Bảng 2.1 Tiêu chuẩn đánh giá khả năng tư duy bằng bảng trị số 53 tương quan Bảng 2.2 Phân chia mức độ trầm cảm 53 Bảng 3.1 Môi trường vi khí hậu trên tàu vận tải viễn dương 56 Bảng 3.2 Mức tiếng ồn trung bình trên tàu viễn dương khi tàu tại 57 bến và khi đang hành trình trên biển Bảng 3.3 Mức độ rung lắc trung bình của tàu tại bến và khi đang 58 hành trình trên biển Bảng 3.4 Điều kiện sinh hoạt của thuyền viên trên tàu 59 Bảng 3.5 Cơ cấu lương thực, thực phẩm chủ yếu (trung bình 60 g/ngày/TV) Bảng 3.6 Năng lượng và thành phần dinh dưỡng của khẩu phần 60 ăn trung bình/ngày/ TV) Bảng 3.7 Tỷ lệ chế độ ăn chưa hợp lý của thuyền viên 61 Bảng 3.8 Tình hình hút thuốc lá của thuyền viên vận tải viễn dương 62 Bảng 3.9 Tình hình uống rượu của đối tượng nghiên cứu 62 Bảng 3.10 Tình hình tập luyện thể lực của thuyền viên vận tải viễn 63 dương Bảng 3.11 Tuổi đời của các đối tượng nghiên cứu 63 Bảng 3.12 Tuổi nghề của các đối tượng nghiên cứu 64 Bảng 3.13 Phân bố chức danh nghề nghiệp của đoàn thuyền viên 64 luan an Bảng 3.14 Phân bố thuyền viên theo cấp bậc trên tàu 65 Bảng 3.15 Các chỉ tiêu về thể lực của các đối tượng nghiên cứu 65 Bảng 3.16 Tỷ lệ thuyền viên có chỉ số vòng eo và BMI vượt qua 66 giới hạn bình thường Bảng 3.17 Tần số mạch, huyết áp của đối tượng nghiên cứu 67 Bảng 3.18 Mối tương quan giữa tuổi đời, TS mạch và huyết áp của 67 TV Bảng 3.19 Mối tương quan giữa tuổi nghề, TS mạch và huyết áp 68 của thuyền viên Bảng 3.20 Hàm lượng Glucose, Lipid máu trung bình của đối 69 tượng nghiên cứu Bảng 3.21 Kết quả định lượng lipid máu của thuyền viên vận tải viễn 70 dương Bảng 3.22 Một số đặc điểm trạng thái tâm lý của thuyền viên 71 Bảng 3.23 Tỷ lệ mắc bệnh chung ở thuyền viên (n = 400) 72 Bảng 3.24 Tỷ lệ mắc bệnh theo nhóm nghề ở thuyền viên (n=400) 73 Bảng 3.25 Tỷ lệ mắc bệnh theo nhóm tuổi nghề của thuyền viên 74 Bảng 3.