Thực trạng tuân thủ vệ sinh tay tại Bệnh viện Quân y 354 và 105

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHÙNG THỊ PHƯƠNG THỰC TRẠNG TUÂN THỦ VỆ SINH TAY TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 354 VÀ 105; VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ MỘT SỐ BIỆN PHÁP CAN THIỆP CẢI THIỆN VỆ SINH TAY CỦA BỆNH VIỆN QUÂN Y 354 LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÀ NỘI - 2023 h BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHÙNG THỊ PHƯƠNG THỰC TRẠNG TUÂN THỦ VỆ SINH TAY TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 354 VÀ 105; VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ MỘT SỐ BIỆN PHÁP CAN THIỆP CẢI THIỆN VỆ SINH TAY CỦA BỆNH VIỆN QUÂN Y 354 Chuyên ngành: Y tế công cộng Mã số: 9720701 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. PGS TS Kim Bảo Giang 2. TS Trần Thị Giáng Hương HÀ NỘI - 2023 h LỜI CAM ĐOAN Tôi là Phùng Thị Phương, nghiên cứu sinh khóa 34 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Y tế công cộng, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS TS Kim Bảo Giang và TS Trần Thị Giáng Hương.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày tháng 4 năm 2023 Nghiên cứu sinh Phùng Thị Phương h MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.

1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Một số khái niệm liên quan đến vệ sinh tay. Một số nét về nhiễm khuẩn bệnh viện. Tác nhân gây nhiễm khuẩn bệnh viện.

Đường lây truyền nhiễm khuẩn bệnh viện .3 Hậu quả của nhiễm khuẩn bệnh viện .4 Một số biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở y tế. Sự liên quan về thực hành vệ sinh tay và nhiễm khuẩn bệnh viện .6 Nội dung thực hành vệ sinh tay. Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi vệ sinh tay. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc loại bỏ vi sinh vật trên bàn tay.

Thực trạng tuân thủ VST và các biện pháp can thiệp tăng cường tuân thủ VST. Thực trạng tuân thủ vệ sinh tay trên thế giới. Thực trạng tuân thủ vệ sinh tay trong các cơ sở y tế tại Việt Nam. Một số nghiên cứu về biện pháp can thiệp tăng cường vệ sinh tay.

Một số chính sách và văn bản pháp lý về tuân thủ vệ sinh tay. Giới thiệu về địa bàn nghiên cứu. 42 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu .1 Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu.1 Tiêu chuẩn lựa chọn .2 Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu. Giai đoạn 2: Giai đoạn lập kế hoạch và thực hiện can thiệp. Sai số và hạn chế sai số.

Xử lý số liệu. Đạo đức nghiên cứu. 57 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung về đối tượng nghiên cứu.

Thực trạng kiến thức và tuân thủ vệ sinh tay trước can thiệp. Kiến thức vệ sinh tay. Đánh giá tuân thủ vệ sinh tay. Triển khai thực hiện chương trình can thiệp vệ sinh tay.

Đánh giá kết quả sau can thiệp vệ sinh tay tại BV Quân y 354. So sánh hiệu quả tuân thủ vệ sinh tay trước và sau can thiệp. 84 Chương 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu.

Kiến thức của nhân viên y tế về vệ sinh tay. Đánh giá tuân thủ vệ sinh tay trước can thiệp. Đánh giá tỷ lệ chung tuân thủ vệ sinh tay. Đánh giá tỷ lệ tuân thủ VST trước can thiệp theo các yếu tố liên quan.

Đánh giá tuân thủ vệ sinh tay sau can thiệp. Đánh giá tỷ lệ chung tuân thủ vệ sinh tay sau can thiệp. Đánh giá sự tuân thủ vệ sinh tay sau can thiệp theo các yếu tố liên quan. Kết quả cấy vi sinh vật bàn tay nhân viên y tế tại Bệnh viện Quân Y 354.

Hạn chế của nghiên cứu. 126 CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ. 128 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 129 h DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Viết đầy đủ BS Bác sĩ BV Bệnh viện BVĐK Bệnh viện đa khoa BVQY Bệnh viện Quân Y CDC Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh CSYT Cơ sở y tế DDXP Dung dịch xà phòng ĐD Điều dưỡng HAIs Nhiễm khuẩn bệnh viện HICPAC Ủy ban tư vấn và kiểm soát bệnh lây nhiễm Heathcare Infection Control and Prevention Advisory Committee KBCB Khám bệnh chữa bệnh KKS Kháng kháng sinh KSNK Kiểm soát nhiễm khuẩn MRSA Tụ cầu vàng kháng methicillin NB Người bệnh NKBV Nhiễm khuẩn bệnh viện NV Nhân viên NVYT Nhân viên y tế SARS Hội chứng suy hô hấp cấp tính nặng SCT Sau can thiệp SKT Sát khuẩn tay TTB Trang thiết bị TCT Trước can thiệp VST Vệ sinh tay VSV Vi sinh vật TCYTTG Tổ chức Y tế thế giới WHO Tổ chức Y tế thế giới h DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Đặc điểm nhóm đối tượng nghiên cứu tại 02 BV .2: Kiến thức về nguyên nhân gây nhiễm khuẩn và hành động rửa tay ngăn ngừa lây truyền mầm bệnh tại BVQY 105 và 354.3: Kiến thức về dung dịch, phương pháp VST .4: Kiến thức điều cần tránh làm tăng nguy cơ khu trú mầm bệnh tại BVQY105, 354 .5: Tình hình tuân thủ VST theo chuyên khoa .6: Tuân thủ VST theo thời điểm, phương tiện tại BVQY 105 .7: Tuân thủ VST theo thời điểm, phương tiện tại BVQY 354 .8: Tỷ lệ tuân thủ VST chung đúng theo thời điểm BVQY 105 .9: Tỷ lệ tuân thủ VST chung đúng theo thời điểm BVQY 354 .10: Mức độ tuân thủ khi thực hiện VST bằng dung dịch xà phòng .11: Đánh giá tình hình tuân thủ khi VST bằng dung dịch xà phòng theo khoa BVQY354.12: Đánh giá tình hình tuân thủ quy trình sát khuẩn tay nhanh khi thực hiện sát khuẩn tay bằng cồn .13: Đánh giá tình hình tuân thủ khi thực hiện SKT bằng cồn theo khoa tại BVQY 354.14: Tỷ lệ tuân thủ theo mốc thời gian quan sát tại 02 BV.15: Kết quả phết mẫu VSV bàn tay NV-TCT tại BVQY 354.16: Kiến thức về đường lây, nguồn lây và các hành động VST của NVYT tại BVQY 354 TCT và SCT .17: Kiến thức dung dịch VST của NVYT-BVQY 354 và sau can thiệp .18: Kiến thức về phương pháp rửa tay & điều cần tránh về VST của NVYT tại BVQY 354 trước và sau can thiệp .19: Tỷ lệ tuân thủ VST theo chỉ định chuyên môn .20: Tỷ lệ tuân thủ đúng quy trình VST theo thời điểm .21: Mức độ tuân thủ khi thực hiện các bước quy trình VST.22: Mức độ tuân thủ khi thực hiện VST bằng dung dịch xà phòng theo khoa (% tuân thủ) .23: Mức độ tuân thủ các bước sát khuẩn tay bằng cồn (n/%) .24: Mức độ tuân thủ khi thực hiện SKT bằng cồn theo khoa .25: Tỷ lệ tuân thủ chung theo thời điểm làm việc .26: Tỷ lệ tuân thủ VST chung theo khoa trước và sau CT.27: Tỷ lệ tuân thủ chung theo thời điểm trước và sau can thiệp .28: Tuân thủ ĐÚNG chung theo tình huống trước & sau can thiệp .29: Kết quả phết mẫu VSV đạt tiêu chuẩn quy định trước và sau can thiệp.

86 h DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ Hình 1.1: Sáu bước vệ sinh tay theo hướng dẫn của Bộ Y tế …………….2: Lý thuyết hành vi dự định………………………………………26 Biểu đồ 3.1: Yếu tố liên quan đến tuân thủ vệ sinh tay .2: Thiết bị VST trước – sau can thiệp .…………………………77 h 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Theo Tổ chức Y tế thế giới (TCYTTG), nhiễm khuẩn bệnh viện (NKBV) là những nhiễm khuẩn mắc phải trong thời gian người bệnh (NB) điều trị tại bệnh viện (BV) và nhiễm khuẩn này không hiện diện cũng như không nằm trong giai đoạn ủ bệnh tại thời điểm nhập viện. NKBV thường xuất hiện sau 02 ngày (48 giờ) kể từ khi người bệnh nhập viện” 1. NKBV hay còn gọi là nhiễm khuẩn liên quan tới chăm sóc y tế (Healthcare Associated Infection - HAI) đang là vấn đề y tế toàn cầu do làm tăng tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ tử vong, kéo dài ngày nằm viện và tăng chi phí điều trị. NKBV là một trong những thách thức và mối quan tâm rất lớn tại Việt Nam cũng như trên toàn thế giới.

Theo thống kê, tỷ lệ NKBV chiếm khoảng 5 - 10% ở các nước phát triển và 15 - 20% ở các nước đang phát triển, là nguyên nhân của 37.000 ca tử vong ở Châu Âu và 100.000 ca tử vong ở Hoa Kỳ hàng năm2,3,4. Tại Việt Nam, theo nghiên cứu tại các BV năm 2014 cho thấy tỷ lệ NKBV là 2,5%, nhiễm trùng vết mổ trên những NB có phẫu thuật chiếm từ 2,5% – 8,45% và viêm phổi bệnh viện trên các NB có thở máy từ 40% – 50% 5. Điều này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới chính NB, gia đình và xã hội, có thể làm nặng thêm tình trạng bệnh, tăng tỷ lệ tử vong, tăng chi phí cho y tế đồng thời ảnh hưởng đến uy tín và tăng gánh nặng cho các cơ sở y tế6. Có nhiều yếu tố gây ảnh hưởng NKBV như: môi trường ô nhiễm, bệnh truyền nhiễm, xử lý dụng cụ, các thủ thuật xâm lấn nhưng nhiễm bẩn bàn tay của nhân viên y tế (NVYT) là một mắt xích quan trọng trong dây truyền NKBV7,8.

Kiểm soát nhiễm khuẩn (KSNK) là việc áp dụng đồng bộ các biện pháp nhằm ngăn ngừa sự lan truyền các tác nhân gây nhiễm khuẩn trong thực hành khám bệnh, chữa bệnh (KBCB), là nội dung quan trọng nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc NB tại các cơ sở KBCB. Trong các biện pháp h 2 KSNK, vệ sinh tay (VST) từ lâu luôn được coi là biện pháp đơn giản và hiệu quả nhất, không chỉ trong chăm sóc NB mà ngay cả ở cộng đồng khi đang phải đối mặt với nhiều bệnh dịch nguy hiểm xảy ra trên diện rộng như dịch tả, cúm A (H5N1, H1N1),… VST trước và sau khi tiếp xúc với mỗi NB luôn được coi là biện pháp đơn giản và hiệu quả nhất trong phòng ngừa NKBV 9 10 11 , ,. Tỷ lệ NKBV là một trong những chỉ số quan trọng phản ánh chất lượng chuyên môn của bệnh viện, liên quan đến sự an toàn của NB và NVYT, vì thế mang tính nhạy cảm về phương diện xã hội 6. Một trong số những nguyên nhân quan trọng gây ra tình trạng NKBV là việc tuân thủ của NVYT về VST còn hạn chế.