Luận án tiến sĩ: Phân tích, thiết kế HTTT kế toán bệnh viện công - ĐH Đà Nẵng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG ---------- HUỲNH THỊ HỒNG HẠNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ PHÂN TÍCH VÀ THIẾT KẾ HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC BỆNH VIỆN CÔNG CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN Mã số: 62.01 Đà Nẵng, năm 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG ---------- NCS. HUỲNH THỊ HỒNG HẠNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ PHÂN TÍCH VÀ THIẾT KẾ HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC BỆNH VIỆN CÔNG CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN Mã số: 62.01 Người hướng dẫn khoa học 1: GS. TRƯƠNG BÁ THANH Người hướng dẫn khoa học 2: PGS. NGUYỄN MẠNH TOÀN Đà Nẵng, năm 2014 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi, các dữ liệu, lập luận, phân tích, đánh giá và kết quả trong luận án là trung thực.

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về những nội dung đã trình bày trong luận án này. Tác giả luận án ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG.

vii DANH MỤC HÌNH. Tính cấp thiết của đề tài luận án. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và những đóng góp của luận án. Kết cấu luận án. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN BỆNH VIỆN. Tổng quan về hệ thống thông tin kế toán.

Bản chất của hệ thống thông tin kế toán. Vai trò của hệ thống thông tin kế toán. Các hướng nghiên cứu về hệ thống thông tin kế toán. Tổng quan nghiên cứu về hệ thống thông tin kế toán bệnh viện.

Giới thiệu khái quát về bệnh viện. Hệ thống thông tin kế toán bệnh viện trong điều kiện ứng dụng giải pháp quản lý tổng thể. Các nghiên cứu về hệ thống thông tin kế toán bệnh viện. Tổng quan về hệ thống thông tin kế toán tại bệnh viện công Việt Nam.

Đặc điểm quản lý tài chính tại các bệnh viện công. Các nghiên cứu về hệ thống thông tin kế toán tại các bệnh viện công Việt Nam 38 CHƯƠNG 2. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU. Bối cảnh nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu.

Bối cảnh nghiên cứu. Các giả thuyết nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu định tính.

Phương pháp nghiên cứu định lượng. Phương pháp thiết kế hệ thống thông tin kế toán. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN VÀ NHẬN DIỆN YÊU CẦU MỚI ĐỐI VỚI HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC BỆNH VIỆN CÔNG. Phân tích mối quan hệ giữa hệ thống thông tin kế toán và các hệ thống thông tin chức năng khác tại bệnh viện công theo cách tiếp cận chu trình.

Chu trình cung ứng. Chu trình khám và điều trị. Chu trình thu viện phí. Chu trình tài chính.

Phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố cấu thành hệ thống thông tin kế toán bệnh viện theo cách tiếp cận tổng thể và đa chiều. Mối liên hệ giữa chu trình hoạt động và các phần hành kế toán. Mối liên hệ giữa các phần hành kế toán với các nguồn lực, phương pháp và quy trình hạch toán. Nhận diện yêu cầu mới đối với hệ thống thông tin kế toán.

Về nội dung thông tin cần được cung cấp bổ sung. Về phương thức xử lý thông tin. Đánh giá hệ thống thông tin kế toán tại các bệnh viện công hiện nay. Kết quả nghiên cứu về mối quan hệ giữa khả năng cung cấp thông tin và phương thức xử lý thông tin.

Kết quả nghiên cứu về các nhân tố tác động đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong các bệnh viện công. Đánh giá thang đo. Kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu. Hàm ý của kết quả nghiên cứu về các nhân tố tác động đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán.

Định hướng thiết kế hệ thống thông tin kế toán dựa trên các kết quả nghiên cứu. THIẾT KẾ HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC BỆNH VIỆN CÔNG. Xây dựng bộ mã các đối tượng. Khai thác và vận dụng các bộ mã chuẩn của ngành.

Xây dựng các bộ mã riêng của bệnh viện. Thiết kế hệ thống thông tin kế toán trong chu trình cung ứng. Tổ chức CSDL. Tổ chức dữ liệu và quy trình xử lý nhập kho thuốc, vật tư y tế.

Thiết kế hệ thống thông tin kế toán trong chu trình khám và điều trị. Nguyên tắc tổ chức cơ sở dữ liệu và hạch toán chi phí. Thiết kế hệ thống thông tin theo dõi từng bệnh nhân. Thiết kế hệ thống thông tin kế toán để hạch toán chi phí của bệnh nhân theo khoa điều trị.

Thiết kế hệ thống thông tin kế toán để hạch toán chi phí của bệnh nhân theo từng lần khám và chỉ định. Thiết kế hệ thống thông tin kế toán để hạch toán chi phí của bệnh nhân theo từng loại chi phí. Thiết kế hệ thống thông tin kế toán để hạch toán chi phí của bệnh nhân theo đợt điều trị. Thiết kế hệ thống thông tin kế toán để hạch toán chi phí và tính giá thành từng loại dịch vụ kỹ thuật y tế, từng trường hợp bệnh.

Thiết kế hệ thống thông tin kế toán trong chu trình thu viện phí. Thiết kế hệ thống thông tin kế toán trong chu trình tài chính. Thiết kế hệ thống thông tin kế toán để hạch toán tiền lương. Thiết kế hệ thống thông tin đối với tài sản cố định.

Thiết kế hệ thống thông tin kế toán để xác định kết quả tài chính. Thiết kế hệ thống thông tin kế toán để cung cấp thông tin kế toán tổng hợp và chi tiết. Đề xuất triển khai thiết kế hệ thống thông tin kế toán. Những khó khăn.

160 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ ………. 164 TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………………….… 166 DANH MỤC PHỤ LỤC ……………………………………………………. 181 vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt tiếng Việt BCTC: Báo cáo tài chính BHYT: Bảo hiểm y tế CLS: Cận lâm sàng CSDL: Cơ sở dữ liệu CNTT: Công nghệ thông tin DVKT: Dịch vụ kỹ thuật ĐVSN: Đơn vị sự nghiệp HTTT: Hệ thống thông tin HTTTKT: Hệ thống thông tin kế toán NSNN: Ngân sách Nhà nước SXKD: Sản xuất kinh doanh TK: Tài khoản TSCĐ: Tài sản cố định VTYT: Vật tư y tế Viết tắt tiếng Anh CFA: Confirmatory Factor Analysis - Phân tích nhân tố khẳng định EFA: Exploratory Factor Analysis - Phân tích nhân tố khám phá ERP: Enterprise Resourses Planning – Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp IQ: Information Quality - Chất lượng thông tin PU: Perceived Usefullness - Nhận thức về tính hữu ích SQ: System Quality – Chất lượng hệ thống TF: Task Fulfillment - Đảm bảo chức năng US: User satisfaction - Sự hài lòng của người sử dụng vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Quy trình quản lý tài chính tài các bệnh viện công.

Danh sách bệnh viện tham gia nghiên cứu điển hình. Dung lượng và phân bổ mẫu khảo sát cán bộ quản lý. Dung lượng và phân bổ mẫu khảo sát kế toán bệnh viện. Kết quả khảo sát sự cần thiết phải cung cấp thông tin về các nội dung 85 Bảng 3.

Kết quả khảo sát yêu cầu về phương thức xử lý thông tin kế toán. Kết quả khảo sát tình hình cung cấp thông tin về viện phí. Kết quả khảo sát tình hình hạch toán và cung cấp thông tin về chi phí 90 Bảng 3. Kết quả khảo sát mức độ ứng dụng CNTT.

Phân tích tương quan giữa “Giá thành từng trường hợp bệnh” và phần mềm quản lý tổng thể. Kết quả phân tích EFA. Độ tin cậy tổng hợp và phương sai trích của các thang đo. Kết quả kiểm định giả thuyết.

Mối quan hệ giữa các nhân tố. Đề xuất xây dựng bộ mã một số đối tượng chủ yếu. Cấu trúc tập tin DANH_MUC_THUOC_VAT_TU. Cấu trúc tập tin PHIEU_NHAP_KHO.

Cấu trúc tập tin CHI_TIET_PNK. Cấu trúc tập tin NHAT_KY. Cấu trúc tập tin CHI_TIET_NK. Cấu trúc tập tin DANH_MUC_NHA_CUNG_CAP.

Nội dung danh mục chi phí trong các bệnh viện công. Cấu trúc tập tin DANH_MUC_GIUONG_BENH. Cấu trúc tập tin CHUYEN_KHOA_BUONG. Cấu trúc tập tin CHI_DINH_THUOC.

Cấu trúc tập tin CHI_DINH_DVKT_CLS. Cấu trúc tập tin CHI_TIET_CHI_PHI_KCB. Chi phí theo phương pháp Top-down. Cấu trúc tập tin THANH_TOAN_RA_VIEN.

Cấu trúc tập tin DANH_MUC_NOI_DUNG_THANH_TOAN. Cấu trúc tập tin BIEN_LAI_THU_VIEN_PHI. Cấu trúc tập tin THEO_DOI_TAM_UNG. Cấu trúc tập tin LUONG_VA _THU_NHAP.

Cấu trúc tập tin DANH_MUC_TSCD. Cấu trúc tập tin KHAU_HAO_TSCĐ. Nguồn thu của các hoạt động tại bệnh viện. Xác định chệnh lệch thu chi riêng.

Cấu trúc tập tin SO_CAI. 154 ix DANH MỤC HÌNH Hình 1. Các yếu tố cấu thành hệ thống thông tin kế toán. Mô tả hoạt động khám và điều trị tại bệnh viện.

Liên kết dữ liệu trong hệ thống quản lý tổng thể bệnh viện. Mô hình nghiên cứu đề xuất về các nhân tố tác động đến sự thành công của HTTTKT bệnh viện. Mối quan hệ chức năng trong chu trình cung ứng. Mối quan hệ giữa các bộ phận trong chu trình khám và điều trị.

Mối liên hệ giữa chu trình hoạt động và đối tượng kế toán. Mối liên hệ giữa các yếu tố cấu thành HTTTKT. Kết quả CFA của các thang đo. Kết quả mô hình cấu trúc SEM chuẩn hóa.

Sơ đồ liên kết dữ liệu chỉ định điều trị trong mỗi lần khám. Sơ đồ liên kết dữ liệu để xác định chi phí thuốc bệnh nhân phải trả. Sơ đồ liên kết dữ liệu xác định viện phí của từng bệnh nhân. Tính cấp thiết của đề tài luận án Bệnh viện đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp các dịch vụ y tế, thực hiện hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực y học.

Tại Việt Nam, bệnh viện công được xem là xương sống của hệ thống y tế, với 910 bệnh viện, chiếm hơn 85% tổng số các bệnh viện trong cả nước (Tổng cục thống kê, 2012). Bệnh viện công là đơn vị sự nghiệp (ĐVSN) công lập, được Nhà nước đầu tư cơ sở vật chất và cấp kinh phí hoạt động để thực hiện nhiệm vụ khám chữa bệnh cho nhân dân. Trong những năm qua, hoạt động của các bệnh viện công đã và đang có những thay đổi đáng kể dưới tác động của cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính theo tinh thần Nghị định 43/2006/NĐ-CP (gọi tắt là Nghị định 43).