Luận án: Đánh giá hiệu quả nâng cao chất lượng truyền máu tại Cát Hải, Phú Quốc

LỜI CAM ĐOAN Tôi là Ngô Mạnh Quân, nghiên cứu sinh khóa 29 - Trƣờng Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Huyết học và Truyền máu, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do tôi trực tiếp thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của GS. Nguyễn Anh Trí – Viện trƣởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ƣơng, Phó Chủ nhiệm Bộ môn Huyết học - Truyền máu, Trƣờng Đại học Y Hà Nội. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã đƣợc công bố tại Việt Nam.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là chính xác, trung thực và khách quan, đã đƣợc xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày tháng 2 năm 2015 Ngô Mạnh Quân LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn: - Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo Sau đại học, Bộ môn Huyết học - Truyền máu - Trƣờng Đại học Y Hà Nội đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi hoàn thành luận án Tiến sĩ – Khóa 29. - Đảng ủy, Ban Lãnh đạo Viện Huyết học – Truyền máu Trung ƣơng, Hội đồng khoa học, các khoa/phòng của Viện đã ủng hộ và tạo mọi điều kiện cho tôi trong quá trình công tác và thực hiện đề tài nghiên cứu.

Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn của mình tới: - GS. Nguyễn Anh Trí - Viện trƣởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ƣơng, ngƣời thầy đã tận tình hƣớng dẫn, truyền đạt cho tôi những kiến thức, phƣơng pháp nghiên cứu khoa học vô cùng quý giá; động viên và tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Phạm Quang Vinh - Chủ nhiệm Bộ môn Huyết học - Truyền máu, ngƣời thầy luôn động viên, giúp đỡ để tôi có đƣợc những kiến thức giá trị, tạo điều kiện và đóng góp những ý kiến rất quý báu cho tôi trong suốt thời gian học tập và thực hiện nghiên cứu này. Đỗ Trung Phấn - ngƣời thầy đã tận tình giúp đỡ, động viên và dìu dắt tôi, giúp tôi những kiến thức, phƣơng pháp hết sức quan trọng để hoàn thành luận án.

Phạm Tuấn Dƣơng, PGS. Bùi Thị Mai An, PGS. Nguyễn Hà Thanh, PGS. Bạch Khánh Hòa, PGS.

Đặng Thị Ngọc Dung, Ths. Nguyễn Đức Thuận, TS. Nguyễn Triệu Vân, TS. Trần Ngọc Quế, TS.

Patrick Koglan, ông Paul Roger đã tận tình giúp đỡ, chia sẻ với tôi những kiến thức, kinh nghiệm, những tài liệu tham khảo rất quý giá trong quá trình thực hiện nghiên cứu. Nguyễn Văn Nhữ, CN. Lê Thanh Hằng và tập thể cán bộ Khoa Vận động và Tổ chức hiến máu, Trung tâm thalassemia và những đồng nghiệp tại Viện Huyết học – Truyền máu Trung ƣơng đã dành cho tôi những tình cảm quý mến, sự động viên kịp thời, cũng nhƣ sự hỗ trợ, chia sẻ trong công việc và trong quá trình học tập. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám đốc Sở Y tế, BCĐ vận động hiến máu tình nguyện thành phố Hải Phòng, BV Hữu nghị Việt Tiệp, Trung tâm Huyết học – Truyền máu Hải Phòng, UBND – Phòng Y tế huyện Cát Hải, BV Cát Bà; Sở Y tế, BCĐ vận động hiến máu tình nguyện tỉnh Kiên Giang, Ban giám đốc và Khoa Huyết học – Truyền máu – BV Kiên Giang, BV Phú Quốc và các ban, ngành, đoàn thể, các tập thể, cá nhân, ngƣời hiến máu, bệnh nhân ở hai huyện đảo đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi suốt những năm tháng thực hiện nghiên cứu tại đây.

Tôi xin chân thành cảm ơn các anh/chị, các bạn tuyên truyền viên, hội viên Hội Thanh niên vận động hiến máu Hà Nội và nhiều tổ chức, nhiều tình nguyện viên khác đã sát cánh, động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và công tác để hoàn thành luận án. Tôi vô cùng biết ơn cha mẹ, vợ và những ngƣời thân trong gia đình đã thƣờng xuyên động viên, khích lệ, tạo cho tôi nguồn động lực, giúp tôi chuyên tâm học tập, nghiên cứu và không ngừng phấn đấu. Xin cảm ơn bạn bè đã chia sẻ, giúp đỡ tôi mọi mặt trong quá trình học tập và hoàn thành luận án tốt nghiệp này. Hà Nội, tháng 02 năm 2015 NCS Ngô Mạnh Quân i MỤC LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG.

iv DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ. vi DANH MỤC SƠ ĐỒ. vi DANH MỤC ẢNH. vii DANH MỤC CA BỆNH.

vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. viii ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU .1 Truyền máu và đảm bảo an toàn truyền máu .2 An toàn truyền máu .2 Vấn đề đảm bảo an toàn truyền máu cho vùng đảo trên thế giới .1 Xây dựng và tổ chức hợp lý hệ thống truyền máu cho vùng đảo .2 Đảm bảo nguồn cung cấp máu và chế phẩm máu có chất lượng, an toàn cho vùng đảo .3 Đảm bảo tốt các hoạt động của ngân hàng máu .4 Thực hiện tốt truyền máu lâm sàng trên các đảo .5 Thực hiện quản lý chất lượng trong dịch vụ truyền máu ở các đảo .3 Truyền máu cho vùng đảo nƣớc ta .1 Đặc điểm địa lý, kinh tế vùng biển, đảo nước ta .2 Đặc điểm hệ thống y tế và thực trạng công tác chăm sóc sức khỏe vùng đảo nước ta .3 Đặc điểm truyền máu ở vùng đảo nước ta .4 Tính cấp thiết cần nâng cao chất lượng truyền máu cho vùng đảo nước ta .5 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. 24 ii Chƣơng 2 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Đối tƣợng nghiên cứu .2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu .1 Thời gian nghiên cứu .2 Địa điểm nghiên cứu .3 Phƣơng pháp nghiên cứu .1 Thiết kế nghiên cứu .2 Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu .3 Các bước tổ chức nghiên cứu .4 Tiến hành nghiên cứu thực trạng.5 Tiến hành can thiệp và nghiên cứu hiệu quả áp dụng các biện pháp nâng cao chất lượng truyền máu tại hai huyện đảo .7 Phương pháp thu thập số liệu .8 Kỹ thuật, phương tiện và vật liệu sử dụng trong nghiên cứu .4 Quản lý, xử lý số liệu thống kê .5 Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu .6 Những sai số và biện pháp khắc phục .1 Sai số có thể gặp .2 Biện pháp khắc phục.

50 Chƣơng 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Đặc điểm tình hình hai bệnh viện năm 2011 .2 Thực trạng công tác truyền máu ở hai bệnh viện .1 Thực trạng đảm bảo nguồn máu cho điều trị .2 Thực trạng công tác lưu trữ và phát máu .3 Thực trạng truyền máu lâm sàng .3 Kết quả áp dụng hai biện pháp nâng cao chất lƣợng truyền máu.1 Kết quả thực hiện lưu trữ và sử dụng chế phẩm máu được cung cấp từ cơ sở truyền máu khác.2 Kết quả xây dựng lực lượng hiến máu dự bị, tiếp nhận và sử dụng máu toàn phần. 73 Chƣơng 4 BÀN LUẬN .1 Đặc điểm tình hình hai bệnh viện .2 Thực trạng công tác truyền máu ở hai bệnh viện năm 2011 .1 Thực trạng đảm bảo nguồn máu cho điều trị .2 Thực trạng công tác lưu trữ và phát máu .3 Thực trạng truyền máu lâm sàng .4 Những tồn tại, hạn chế trong thực trạng cung cấp và sử dụng máu tại hai bệnh viện .3 Kết quả áp dụng hai biện pháp nâng cao chất lƣợng truyền máu.1 Kết quả áp dụng biện pháp lưu trữ và sử dụng chế phẩm máu được cung cấp từ cơ sở truyền máu khác.2 Kết quả áp dụng biện pháp xây dựng lực lượng hiến máu dự bị, tiếp nhận và sử dụng máu toàn phần .3 Hiệu quả áp dụng hai biện pháp can thiệp nâng cao chất lượng truyền máu tại hai huyện đảo. 128 iv DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Lựa chọn chế phẩm máu hòa hợp nhóm máu ABO.

Danh sách 12 huyện đảo trên cả nƣớc. Kết quả tuyển chọn đối tƣợng nghiên cứu. Một số chỉ số hồng cầu ngƣời Việt Nam bình thƣờng. Tình hình khám chữa bệnh của hai bệnh viện năm 2011.

Kết quả nhận chế phẩm máu từ cơ sở truyền máu khác. Quy trình nhận và vận chuyển chế phẩm máu từ đất liền ra đảo. Kết quả vận động HMTN và huy động ngƣời hiến máu. Tỷ lệ % đối tƣợng nghiên cứu biết về nguồn máu cho điều trị.

Thực trạng tài liệu quản lý xét nghiệm phát máu. Tình hình thực hiện kỹ thuật phát máu an toàn. Tình hình thực hiện các quy định trong truyền máu lâm sàng. Kết quả sử dụng máu tại hai bệnh viện năm 2011.

Xếp loại ca bệnh đƣợc truyền máu theo số đơn vị đã truyền. So sánh kết quả nhận chế phẩm máu năm 2011 và 2013. Chỉ số tế bào, sinh hóa của khối hồng cầu trƣớc và sau quá trình lƣu trữ ở bệnh viện Phú Quốc. Kết quả kiểm tra tay nghề nhân viên thực hiện quy trình phát máu.

Kết quả đánh giá tay nghề điều dƣỡng viên về thực hành quy trình truyền máu lâm sàng. So sánh kết quả thực hiện quy trình truyền máu lâm sàng sau trƣớc và sau can thiệp. So sánh kết quả nhận và sử dụng chế phẩm máu từ đất liền năm 2011 và 2013. Tỷ lệ % khối hồng cầu sử dụng theo nhóm máu.

Tỷ lệ % đối tƣợng nghiên cứu biết về lực lƣợng hiến máu dự bị tại đảo. Quan điểm của đối tƣợng nghiên cứu về xây dựng lực lƣợng hiến máu dự bị. Kết quả tuyển chọn và quản lý ngƣời hiến máu dự bị. Đặc trƣng nhân khẩu học của ngƣời hiến máu dự bị.

Tỷ lệ % ngƣời hiến máu dự bị theo nhóm máu. Ƣớc tính chi phí quản lý và duy trì lực lƣợng hiến máu dự bị. Kết quả khảo sát một số chỉ số hồng cầu của ngƣời hiến máu dự bị. Kết quả sàng lọc định kỳ virus lây truyền qua đƣờng máu.

Kết quả thực hiện báo động thử và diễn tập quy trình tiếp nhận máu cấp cứu từ ngƣời hiến máu dự bị. Kết quả huy động thực tế ngƣời hiến máu dự bị. Kết quả xét nghiệm sàng lọc máu của ngƣời hiến máu dự bị. So sánh kết quả thực hiện quy trình truyền máu toàn phần tại bệnh viện Phú Quốc năm 2011 và 2013.

Tỷ lệ bệnh nhân sử dụng máu toàn phần theo nhóm máu. So sánh tỷ lệ sử dụng máu theo nhóm máu với nghiên cứu khác. So sánh một số chỉ số sinh hóa của khối hồng cầu sau thời gian bảo quản tại Phú Quốc với nghiên cứu khác. Kết quả sử dụng máu tại Phú Quốc 2009-2013.

So sánh chỉ số hồng cầu của ngƣời hiến máu dự bị so với nghiên cứu khác .