Luận án thực trạng tai nạn thương tích trẻ em dưới 15 tuổi và can thiệp phòng chống đuối nước tại Bình Định

MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. Tai nạn thương tích ở trẻ em. Phân loại tai nạn thương tích trẻ em. Tình hình tai nạn thương tích ở trẻ em trên thế giới và Việt Nam.

Hậu quả của tai nạn thương tích. Các giải pháp phòng chống tai nạn thương tích ở trẻ em. Đuối nước ở trẻ em. Yếu tố gây đuối nước ở trẻ em.

Tình hình đuối nước ở trẻ em. Kiến thức, thực hành của người dân và cán bộ y tế về phòng chống đuối nước trẻ em. Các giải pháp phòng chống đuối nước ở trẻ em. Cơ sở khoa học xây dựng chương trình phòng chống tai nạn thương tích.

Giải pháp can thiệp truyền thông giáo dục sức khỏe. Thông tin về địa bàn nghiên cứu. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Các biến số, chỉ số nghiên cứu. Chi tiết về kỹ thuật và công cụ thu thập số liệu. Triển khai các hoạt động can thiệp.

Xử lý số liệu. Sai số và cách khống chế sai số:. Đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm dịch tễ tai nạn thương tích và tai nạn đuối nước ở trẻ em dưới 15 tuổi tại huyện Tuy Phước và huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định năm 2015. Kiến thức, thực hành của người dân và cán bộ y tế về phòng chống đuối nước ở trẻ em dưới 15 tuổi tại huyện Tuy Phước – tỉnh Bình Định. Hiệu quả can thiệp giáo dục dự phòng tai nạn đuối nước trẻ em dưới 15 tuổi tại cộng đồng huyện Tuy Phước - tỉnh Bình Định. Đặc điểm dịch tễ tai nạn thương tích và tai nạn đuối nước ở trẻ em dưới 15 tuổi tại huyện Tuy Phước và huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định năm 2015.

Kiến thức, thực hành của người dân và cán bộ y tế về phòng chống đuối nước ở trẻ em dưới 15 tuổi tại huyện Tuy Phước - tỉnh Bình Định. Hiệu quả can thiệp giáo dục dự phòng tai nạn đuối nước trẻ em dưới 15 tuổi tại cộng đồng huyện Tuy Phước - tỉnh Bình Định. Điểm mạnh và hạn chế của nghiên cứu.116 TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Tỷ lệ tai nạn thương tích trẻ em tại hai huyện năm 2015 (n=9335).

Tỷ lệ trẻ mắc TNTT theo tuổi tại hai huyện (n=9335). Tỷ lệ trẻ mắc TNTT theo giới tại hai huyện (n=9335). Số lần trẻ mắc TNTT trong 01 năm tại hai huyện (n=1052). Vị trí tổn thương trên cơ thể do tai nạn thương tích (n=1052).

Tổn thương phần mềm trên cơ thể do tai nạn thương tích (n=1052). Gãy, vỡ xương do tai nạn thương tích (n=1052). Tổn thương do tai nạn thương tích (n=1052). Địa điểm xảy ra tai nạn (n=1052).

Giờ trong ngày xảy ra tai nạn (n=1052). Thời điểm xảy ra tai nạn trong năm (n=1052). Tỷ suất trẻ mắc, tử vong do đuối nước tại địa bàn nghiên cứu (n=9335). Tỷ suất trẻ mắc đuối nước tại địa bàn nghiên cứu theo giới, nhóm tuổi (n=9335).

Tỷ lệ trẻ tử vong/mắc đuối nước (n=145). Phân bố trẻ mắc theo địa điểm xảy ra tai nạn đuối nước (n=145). Phân bố trẻ mắc đuối nước theo khoảng cách (n=145). Hoàn cảnh xảy ra chết đuối ở trẻ em (n=10).

Thời gian từ khi phát hiện ra đuối nước đến khi trẻ được đưa tới trạm y tế, bệnh viện (n=10). Thời gian xảy ra đuối nước đến khi trẻ tử vong (n=10). Người sơ cấp cứu đuối nước (n=10). Kiến thức của người dân về hoàn cảnh xảy ra đuối nước (n=4.

Kiến thức đúng của người dân về biện pháp cấp cứu đuối nước (n=4. Kiến thức của người dân về xử trí khi gặp trẻ đuối nước (n=4. Kiến thức của người dân về dự phòng đuối nước (n=4. Thực hành của người dân về ngăn ngừa trẻ tiếp xúc với yếu tố môi trường nguy cơ đuối nước (n=4.

Thực hành của người dân về phòng ngừa đuối nước cho trẻ khi đối tượng có công việc đi khỏi nhà (n=4. Kiến thức của cán bộ y tế về các biện pháp dự phòng đuối nước cho trẻ (n=245). Kiến thức của cán bộ y tế về cấp cứu trẻ đuối nước (n=245). Thực hành cấp cứu trẻ đuối nước của cán bộ y tế cơ sở (n=245) 72 Bảng 3.

Nguồn tiếp nhận thông tin về phòng chống đuối nước trong thời gian can thiệp tại vùng can thiệp và vùng đối chứng. Kiến thức của người dân về hoàn cảnh xảy ra đuối nước. Kiến thức của người dân về biện pháp cấp cứu đuối nước. Kiến thức của người dân về cấp cứu khi gặp trẻ đuối nước.

Kiến thức của người dân về dự phòng đuối nước trẻ em. Thực hành của người dân về ngăn ngừa trẻ tiếp xúc với yếu tố môi trường tăng nguy cơ đuối nước. Thực hành của người dân về phòng ngừa đuối nước cho trẻ khi đối tượng bận công việc đi khỏi nhà. Tỷ lệ trẻ đi nhà trẻ, mẫu giáo và số hộ gia đình làm hàng rào trước và sau can thiệp tại 2 vùng.

Tuổi, giới cán bộ y tế cơ sở được phỏng vấn. Kiến thức về các biện pháp dự phòng đuối nước trẻ em của cán bộ y tế cơ sở trước và sau can thiệp. Kiến thức cấp cứu trẻ đuối nước của cán bộ y tế trước và sau can thiệp. Tỷ lệ mắc và tử vong do đuối nước ở trẻ em dưới 15 tuổi trước và sau can thiệp giữa vùng can thiệp và vùng đối chứng.

82 DANH MỤC HÌNH Hình 3. Tỷ lệ trẻ mắc tai nạn thương tích theo giới (n=9335). Nguyên nhân trẻ mắc TNTT (n=1052). Tỷ lệ mắc TNTT theo các tháng trong năm (n=1052).

Tỷ lệ trẻ mắc đuối nước theo tháng trong năm (n=145). Thời gian xảy ra chết đuối trẻ em (n=10). Trẻ tử vong có được sơ cấp cứu tại nơi xảy ra tai nạn đuối nước (n=10). Trẻ tử vong có được sơ cấp cứu đuối nước (n=10).

67 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Tai nạn thương tích ở trẻ em là một vấn đề sức khỏe cộng đồng rất quan trọng trên toàn thế giới. Tai nạn thương tích dẫn tới hàng chục triệu trẻ em phải được chăm sóc tại bệnh viện do các thương tích không gây tử vong. tai nạn thương tích để lại thương tật, mất sức, di chứng hậu quả suốt đời. Theo thống kê cho thấy các nguyên nhân hàng đầu của những năm cuộc sống bị mất đi do thương tật (DALYs) đối với trẻ em 0-14 tuổi, do tai nạn giao thông đường bộ và ngã là một trong 15 nguyên nhân hàng đầu [81],[91],[121].

Tại Việt Nam, mô hình tử vong do tai nạn thương tích khác nhau tuỳ theo lứa tuổi: từ sơ sinh đến tuổi dậy thì đuối nước là nguyên nhân hàng đầu, sau đó là tai nạn giao thông bắt đầu nổi lên và tăng nhanh theo tuổi, hai nguyên nhân này chiếm đến 2/3 trong số tử vong trẻ [35]. Đuối nước hiện nay là một trong những vấn đề y tế công cộng được quan tâm trên toàn thế giới. Theo Tổ chức Y tế thế giới năm 2017 đã có 360.000 người tử vong do đuối nước, trong đó trên 45% là trẻ em và vị thành niên và trẻ 1-4 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất [147]. Tại Việt Nam, theo khuyến cáo của Cục quản lý môi trường y tế (Bộ y tế), bất kỳ một mặt nước hở nào cũng có thể là mối nguy với trẻ nhỏ khi nước có thể xâm nhập vào khí quản làm ngạt thở dẫn tới đuối nước, tử vong.

“Mặt nước hở nguy hiểm” có ở mọi nơi, trong nhà, ngoài ngõ. Chúng có thể đơn giản chỉ là xô chứa nước bỏ giữa nhà, chum vại đựng nước không đậy nắp, vũng nước đầu hè sau cơn mưa… hoặc có thể là sông ngòi, hồ ao, biển… Để phòng tránh đuối nước ở trẻ nhỏ, các bậc cha mẹ cần có kiến thức và thực hành đúng. Bình Định là tỉnh duyên hải Nam Trung bộ, có 159 xã/phường/thị trấn, 11 Trung tâm y tế và 159 trạm y tế xã/phường/thị trấn [54]. Bên cạnh các bệnh truyền nhiễm gây dịch được các cấp, các ngành quan tâm trong nhiều năm gần đây thì tai nạn thương tích cũng đang là vấn đề rất đáng quan tâm, đặc biệt là trẻ em với tình trạng chấn thương do tai nạn thương tích nhưng rất ít được đề cập đến.

Theo số liệu tại “Kế hoạch liên ngành phòng chống đuối 2 nước trẻ em tỉnh Bình Định giai đoạn 2016-2020” [64], trong số trẻ em tử vong do tai nạn thương tích giai đoạn 2011-2015, tỷ lệ trẻ tử vong do đuối nước rất cao (78,4% năm 2011 và 68,9% năm 2015). Nguyên nhân được xác định do môi trường sống của trẻ không đảm bảo an toàn (địa bàn dân cư ở gần sông suối, đầm, ao, hồ) và do trẻ không biết bơi, không có kỹ năng ứng phó khi bị đuối nước [64]. Tuy Phước là huyện đồng bằng lớn ở phía nam tỉnh Bình Định, có hệ thống sông ngòi, ao hồ khá chằng chịt, hàng năm chịu ảnh hưởng của lũ lụt nhiều nhất so với các huyện trong tỉnh, công tác phòng ngừa đuối nước ở trẻ em được địa phương quan tâm và chú trọng thực hiện trong những năm qua. Tuy nhiên, tình hình đuối nước trên địa bàn huyện những năm nay trở lại đây có chiều hướng gia tăng.

Nghiên cứu về tai nạn thương tích và đuối nước tại Bình Định cần bằng chứng trả lời cho các câu hỏi về đặc điểm dịch tễ tai nạn thương tích và đuối nước, nhóm yếu tố ảnh hưởng đến phân bố tai nạn thương tích và đuối nước ở trẻ em dưới 15 tuổi. Liệu các giải pháp can thiệp áp dụng về nhận biết nguy cơ tai nạn đối với trẻ, nâng cao nhận thức dự phòng tai nạn thương tích và đuối nước cho người chăm sóc có hiệu quả và khả thi trong cộng đồng. Để trả lời cho các câu hỏi này, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Thực trạng tai nạn thương tích trẻ em dưới 15 tuổi và một số can thiệp dự phòng đuối nước tại hai huyện tỉnh Bình Định” với mục tiêu nghiên cứu: 1. Mô tả đặc điểm dịch tễ tai nạn thương tích và tai nạn đuối nước ở trẻ em dưới 15 tuổi tại huyện Tuy Phước và huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định năm 2015.

Mô tả kiến thức, thực hành của người dân và cán bộ y tế về phòng chống đuối nước ở trẻ em dưới 15 tuổi tại huyện Tuy Phước - tỉnh Bình Định. Đánh giá hiệu quả can thiệp giáo dục dự phòng tai nạn đuối nước trẻ em dưới 15 tuổi tại cộng đồng huyện Tuy Phước - tỉnh Bình Định. Tai nạn thương tích (TNTT) ở trẻ em 1.