Luận án quản lý nhà nước đối với nguồn nhân lực y tế dự phòng tại TP. Hồ Chí Minh

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nguồn nhân lực (NNL) là nguồn lực đóng vai trò quan trọng đối với mọi quốc gia trên thế giới cũng như Việt Nam, được xem là nguồn lực có giá trị nhất, giữ vai trò quyết định đến công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tại nước ta, nhận thức rõ về vị trí, vai trò của NNL đối với sự ổn định, phồn vinh của đất nước, từ xưa đến nay, trải qua nhiều thời kỳ lịch sử khác nhau, các triều đại phong kiến cho đến thời đại Hồ Chí Minh, chúng ta luôn quan tâm đến phát triển con người. Ngay từ thế kỷ XI, Triều đình Nhà Lý, đời vua Lý Thánh Tông đã cho xây dựng Văn Miếu - Quốc Tử Giám, để giáo dục, đào tạo những người có đức, có tài xây dựng quê hương đất nước.

Văn bia 1484 do Thân Nhân Chung khắc tại Quốc Tử Giám cũng khẳng định “Hiền tài là nguyên khí Quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh, rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu, rồi xuống thấp”. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng nói: “Vì sự nghiệp mười năm thì phải trồng cây, vì sự nghiệp trăm năm thì phải trồng người”, quả thật như vậy, sự trường tồn của quốc gia, dân tộc lại nằm trong chính sách, phát triển con người. Con người, NNL là yếu tố hàng đầu góp phần vào sự ổn định, phồn vinh của đất nước, con người cũng là chủ thể quyết định tới sự thành công trong bảo vệ tổ quốc. Từ kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới và lịch sử Việt Nam cho thấy, NNL chính là nguồn lực quan trọng nhất, một tài sản quốc gia vô giá, quyết định sự ổn định và phát triển bền vững của mọi quốc gia.

Kế thừa truyền thống quý báu của các triều đại phong kiến, tiếp thu những thành tựu, kinh nghiệm của các quốc gia tiên tiến trên thế giới, từ khi cách mạng Tháng 8/1945 thành công cho đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam đã đã luôn quan tâm, chăm lo đến việc xây dựng và phát huy nguồn lực con người, xem đó là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất, là ưu tiên hàng đầu trong mọi hoạt động của Đảng và Nhà nước ta để thực hiện được mục tiêu: “Giảm tỷ lệ mắc bệnh, tật và tử vong, nâng cao sức khỏe, tăng tuổi thọ, cải thiện chất lượng giống nòi, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, chất lượng nguồn nhân lực, hình thành hệ 1 thống chăm sóc sức khỏe đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở và thói quen giữ gìn sức khỏe của nhân dân, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”[7]. Thể chế hóa những chủ trương của Đảng về công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cũng đã kịp thời ban hành nhiều pháp luật, chính sách quan trọng, đặc biệt là Quyết định số 122/QĐ-TTg ngày 10/1/2013, phê duyệt Chiến lược quốc gia bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân giai đoạn 2011 - 2020, tầm nhìn đến năm 2030. Trải qua hơn 20 năm thực hiện Chiến lược, chúng ta cũng đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong xây dựng và phát triển con người, NNL quan trọng cho công cuộc công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước [128]. Nằm ở trung tâm Đông Nam Bộ, Thành phố (TP) Hồ Chí Minh là một đô thị lớn, quy mô dân số hơn 9 triệu người; với 1 thành phố, 21 đơn vị hành chính cấp huyện và 322 đơn vị hành chính cấp xã, là trung tâm phát triển kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật không chỉ của vùng mà còn là của cả nước [129, tr.

Với vị thế là đô thị quan trọng, đầu tàu kinh tế, chính trị, văn hóa của cả nước trong những năm qua, các cấp lãnh đạo, chính quyền tại TP. Hồ Chí Minh đã luôn quan tâm đến phát triển con người, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của dân cư trên địa bàn và công tác y tế, y học dự phòng được xem là một khâu then chốt, quan trọng để thực hiện nhiệm vụ đó. Với sự quan tâm của Bộ Y tế, Đảng ủy và Ủy ban nhân dân (UBND), những năm qua ngành y tế TP. Hồ Chí Minh đã không ngừng trưởng thành, lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, mạng lưới các cơ sở y tế, bệnh viện dần hoàn thiện, nhiều cơ sở khám chữa bệnh mới được đầu tư, nâng cấp với nhiều trang thiết bị y tế hiện đại, đội ngũ y bác sỹ có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ kỹ thuật y khoa hiện đại đáp ứng cơ bản nhu cầu khám chữa bệnh cho nhân dân trên địa bàn và những tỉnh lân cận.

Trình độ đội ngũ y bác sỹ của Thành phố đã từng bước bắt kịp các nước phát triển trong khu vực, tiếp cận nền tiến bộ của y khoa thế giới; công tác cải cách hành chính vào lĩnh vực y tế để nâng cao công tác phục vụ, bảo vệ, và chăm sóc sức khỏe người dân ngày một tốt hơn. Công tác y tế dự phòng cũng ngày 2 được các cấp quan tâm hơn, với phương châm “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”, y tế dự phòng (YTDP) của Thành phố đã hoàn thành nhiều mục tiêu thiên niên kỷ như: Phòng chống suy dinh dưỡng ở trẻ em, giảm tỷ lệ trẻ em tử vong dưới 5 tuổi, thu hẹp sự lây lan của HIV/AIDS, tăng cường tỷ lệ người dân sử dụng nước hợp vệ sinh, phòng ngừa các loại dịch bệnh theo mùa, tổ chức các hoạt động tiêm chủng ở trẻ em và bà mẹ mang thai, phòng ngừa và kiểm soát địch bệnh bước đầu đáp ứng được yêu cầu đặt ra trong chăm sóc bảo vệ sức khỏe nhân dân. Bên cạnh những kết quả đó vẫn còn nhiều thách thức hạn chế nhất là tỷ lệ những người mắc những bệnh mãn tính không lây lan có chiều hướng tăng cao; công tác truyền thông giáo dục sức khỏe vẫn chưa thực sự hiệu quả; công tác kiểm soát, hạn chế HIV/AIDS chưa thực hiện có hiệu quả, đặc biệt là công tác phòng, chống dịch bệnh mặc dù nhận được rất nhiều sự quan tâm của các cấp chính quyền và ngành y tế, tuy nhiên, hàng năm những đợt dịch bệnh bùng phát, gây thiệt hại lớn đến sức khỏe và tính mạng của người dân, trên địa bàn. Bộ máy quản lý nhà nước (QLNN) về YTDP còn chưa ổn định, thiếu gắn kết trong hoạt động; cơ cấu đội ngũ mất cân đối giữa lực lượng YTDP với toàn ngành y tế Thành phố (chỉ chiếm 17,3%, chỉ tiêu ít nhất phải chiếm 30%); mất cân bằng giữa trình độ của đội ngũ giữa tuyết Thành phố với tuyến cơ sở,.

đã và đang ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả của công tác phòng ngừa bệnh tật của Thành phố [111]. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến những thách thức, hạn chế trong việc thực nhiệm vụ của lực lượng YTDP, có nguyên nhân chủ quan, có những nguyên nhân khách quan, song cũng có những nguyên nhân xuất phát từ việc xây dựng, phát triển NNL YTDP trong giai đoạn quan chưa được thực hiện tốt. xuất phát từ vị trí công tác và từ những lý do trên, nghiên cứu sinh đã chọn chủ đề: “Quản lý nhà nước đối với nguồn nhân lực y tế dự phòng tại Thành phố Hồ Chí Minh”, làm đề tài tốt nghiệp tiến sỹ, chuyên ngành Quản lý công, vừa có ý nghĩa về mặt lý luận vừa có giá trị về mặt thực tiễn, góp phần vào việc nang cao chất lượng, hiệu quả QLNN trong lĩnh vực y tế nói chung tại TP. Hồ Chí Minh.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Luận án nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn QLNN đối với NNL YTDP, nhằm đề xuất những giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với nguồn nhân lực này tại TP. Hồ Chí Minh từ đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân. Nhiệm vụ nghiên cứu - Phân tích, đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài quản lý nhà nước đối với NNL YTDP; - Hệ thống hóa lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước đối với NNL YTDP; - Trên cơ sở khung lý thuyết, tiến hành khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với NNL YTDP tại TP.

Hồ Chí Minh; chỉ ra được ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế. - Đề xuất một số quan điểm và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước nhằm ổn định và phát triển bền vững NNL YTDP tại TP. Hồ Chí Minh. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.

Đối tượng nghiên cứu Luận án nghiên cứu các biện pháp quản lý nhà nước (QLNN) đối với NNL YTDP trong khu vực công tại TP. Hồ Chí Minh thông qua các nội dung chủ yếu sau: Một là, xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển NNL YTDP. Hai là, ban hành, tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý NNL YTDP. Ba là, tổ chức bộ máy thực hiện hoạt động quản lý nhà nước đối với NNL YTDP.

Bốn là, tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá NNL YTDP. Năm là, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong quản lý NNL YTDP. Về thời gian và không gian nghiên cứu - Về thời gian: Luận án tiến hành nghiên cứu giai đoạn từ năm 2010 đến nay (Năm 2010, Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành Quyết định số 633/QĐ-BYT ngày 23/02/2010 về việc ban hành hướng dẫn thực hiện “Chuẩn quốc gia Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương”). - Về không gian: Luận án tiến hành nghiên cứu trong phạm vi TP.

Hồ Chí Minh. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 4. Phương pháp luận Luận án được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin; những cơ sở phương pháp luận của khoa học quản lý công; tư tưởng Hồ Chí Minh về nguồn nhân lực nói chung, NNL YTDP nói riêng. Phương pháp nghiên cứu Luận án được thực hiện dựa trên một số phương pháp nghiên cứu như: phương pháp thu thập thông tin dữ liệu, số liệu, phương pháp phân tích, phương pháp đánh giá, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp diễn dịch, phương pháp quan sát.

Cụ thể: - Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp: Phương pháp này được nghiên cứu sinh sử dụng để bổ sung cơ sở lý luận cho luận án. Luận án đã tập trung nghiên cứu những dữ liệu, số liệu thống kê; những công trình nghiên cứu, đề tài, bài viết có liên quan đến phát triển NNL và NNLYTDP.