Luận án tiến sĩ: Nâng cao y đức bác sĩ quân y Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Tính cấp thiết của đề tài Tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung, tư tưởng đạo đức, y đức Hồ Chí Minh nói riêng là tài sản tinh thần to lớn của Đảng, của dân tộc và của Quân đội ta, soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Do đó tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, làm cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân nhận thức ngày càng sâu sắc hơn những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; làm cho tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người thật sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của đời sống xã hội, xây dựng văn hoá, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh - theo tinh thần Chỉ thị 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị- là công việc thường xuyên của các tổ chức đảng, các cấp chính quyền, các tổ chức chính trị- xã hội cũng như của Quân đội ta. Bác sĩ quân y Việt Nam là những người làm việc trong môi trường hết sức đặc biệt - môi trường quân sự. Trong chiến tranh, nhiệm vụ của họ là vượt qua mưa bom, bão đạn để cứu chữa thương bệnh binh, đảm bảo sức chiến đấu của quân đội, góp phần quan trọng vào những chiến thắng vĩ đại trong lịch sử của dân tộc, của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trong hòa bình, họ phải vượt qua những tác động của mặt trái KTTT, khó khăn, thiếu thốn về cơ sở vật chất và tinh thần, áp lực rủi ro cao từ môi trường làm việc để đảm bảo sức khỏe cho bộ đội và nhân dân, góp phần xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện. Để luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, bác sĩ quân y vừa phải có trình độ chuyên môn giỏi vừa phải có y đức trong sáng, trong đó y đức là gốc, là nền tảng tạo nên nhân cách người bác sĩ quân y cách mạng. Thời gian qua, tại các cơ quan, đơn vị, bệnh viện quân y, phong trào học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh nói chung, tư tưởng y đức của Người nói riêng đã phát triển mạnh mẽ, có sự đổi mới không ngừng về phương thức giáo dục, tuyên truyền, tạo sự chuyển biến theo chiều hướng tích cực các mối quan hệ nghề nghiệp của người bác sĩ quân y cách mạng. Bên cạnh mặt tích cực, tình trạng vi phạm y đức, đi ngược lại với những nội dung tư tưởng y đức Hồ Chí Minh ở một số cơ quan, đơn vị, bệnh viện quân y vẫn còn 2 tồn tại, dù không mang tính phổ biến nhưng phần nào đã ảnh hưởng không tốt đến chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bộ đội và nhân dân, đến hình ảnh người chiến sĩ áo trắng, đến hình ảnh anh “Bộ đội Cụ Hồ”.

Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh nói chung, tư tưởng y đức của Người nói riêng còn có những hạn chế, chưa trở thành việc làm thường xuyên, chưa trở thành ý thức tự giác ở không ít đơn vị, cá nhân ngành Quân y. Đặc biệt, yêu cầu ngày càng cao của việc xây dựng quân đội chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; thực hiện tốt các nhiệm vụ ứng phó với các tình huống an ninh phi truyền thống, nhất là tham gia phòng, chống, khắc phục các sự cố môi trường, thiên tai, dịch bệnh nói chung, dịch bệnh COVID -19 nói riêng, tham gia bệnh viện dã chiến phục vụ gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc… Tất cả yếu tố trên đòi hỏi cần phải nâng cao y đức người bác sĩ quân y Việt Nam để họ thực sự sáng về y đức, sâu về y lý và giỏi về y thuật, luôn luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và Quân đội giao phó. Để thực hiện điều đó, cần phải đưa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh nói chung, tư tưởng y đức của Người nói riêng thành công việc tự giác, thường xuyên trong đội ngũ bác sĩ quân y Việt Nam hiện nay nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của họ. Với tất cả lý do nêu trên, tác giả lựa chọn vấn đề “Nâng cao y đức người bác sĩ quân y Việt Nam hiện nay theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu cho luận án tiến sĩ Triết học của mình.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về nâng cao y đức người bác sĩ quân y Việt Nam theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh, luận án khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng y đức bác sĩ quân y theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất một số giải pháp cơ bản nâng cao y đức người bác sĩ quân y Việt Nam hiện nay theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh. Nhiệm vụ nghiên cứu - Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án, từ đó xác định những vấn đề luận án cần tiếp tục giải quyết. 3 - Phân tích làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về nâng cao y đức người bác sĩ quân y Việt Nam hiện nay theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh.

- Phân tích, đánh giá thực trạng y đức người bác sĩ quân y Việt Nam theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh, chỉ rõ nguyên nhân của thực trạng. - Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao y đức người bác sĩ quân y Việt Nam hiện nay theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Luận án tập trung nghiên cứu vấn đề nâng cao y đức người bác sĩ quân y Việt Nam hiện nay theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh.

Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm nhiều nội dung phong phú. Luận án tập trung nghiên cứu tư tưởng y đức Hồ Chí Minh thể hiện trong 5 mối quan hệ là: quan hệ giữa thầy thuốc với bệnh nhân; với đồng nghiệp; với nghề nghiệp; với xã hội và với bản thân mình; tiếp cận từ thực trạng y đức người bác sĩ quân y theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh cũng như yêu cầu nhiệm vụ của bác sĩ quân y trong tình hình mới để đề xuất giải pháp nâng cao y đức người bác sĩ quân y theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh. - Về không gian: Luận án tiến hành điều tra, khảo sát y đức người bác sĩ quân y theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh tại một số cơ quan, đơn vị, bệnh viện quân y trên toàn quân. - Về thời gian: Các tư liệu, số liệu điều tra, khảo sát phục vụ cho luận án được giới hạn từ Đổi mới, tập trung chủ yếu từ năm 2011 đến năm 2020.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 4. Cơ sở lý luận Luận án được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về đạo đức nói chung, về y đức nói riêng. Phương pháp nghiên cứu - Luận án được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của CNDVBC và CNDVLS, kết hợp với phương pháp phân tích và tổng hợp, lịch sử và logic, quy nạp và diễn dịch, phương pháp hệ thống, kết hợp với phương pháp so sánh để thực hiện mục đích, nhiệm vụ đề ra. - Luận án sử dụng phương pháp điều tra xã hội học nhằm khảo sát thực trạng y đức người bác sĩ quân y theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh.

Tác giả luận án tiến hành điều tra, khảo sát bằng phiếu trưng cầu ý kiến đối với 450 bác sĩ quân y, 35 lãnh đạo, chỉ huy, 540 bệnh nhân tại bệnh viện Quân y 103, viện Bỏng Quốc gia, bệnh viện Quân y 108, bệnh viện Quân y 175, các bệnh viện, bệnh xá thuộc quân khu 3, quân khu 4, quân khu 9, quân đoàn 1, Tổng cục công nghiệp Quốc phòng. Những đóng góp mới về khoa học của luận án - Luận án phân tích, làm sáng tỏ nội dung tư tưởng y đức Hồ Chí Minh, luận giải rõ khái niệm, nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến nâng cao y đức người bác sĩ quân y Việt Nam theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh; - Phân tích, đánh giá thực trạng y đức người bác sĩ quân y Việt Nam hiện nay theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh từ năm 2011- 2020, khái quát hóa và phân tích làm nổi bật những ưu điểm, hạn chế và chỉ ra được nguyên nhân của những ưu điểm, hạn chế đó; - Đề xuất được một số giải pháp cơ bản nâng cao y đức người bác sĩ quân y Việt Nam hiện nay theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án - Về mặt lý luận: Luận án phân tích, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về nâng cao y đức người bác sĩ quân y Việt Nam theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh. - Về mặt thực tiễn: + Cung cấp những luận cứ khoa học để lãnh đạo, chỉ huy các cấp trong các cơ quan, đơn vị, bệnh viện quân y nghiên cứu, vận dụng trong bồi dưỡng, rèn luyện y đức người bác sĩ quân y theo tư tưởng y đức Hồ Chí Minh.

5 + Kết quả nghiên cứu của luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy và học tập những vấn đề đạo đức nghề nghiệp cho ngành Y nói chung, bác sĩ quân y nói riêng. Kết cấu của luận án Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục các công trình khoa học đã được công bố của tác giả luận án có liên quan đến đề tài, nội dung của luận án gồm 4 chương, 13 tiết. 6 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO Y ĐỨC NGƯỜI BÁC SĨ QUÂN Y THEO TƯ TƯỞNG Y ĐỨC HỒ CHÍ MINH 1.