Luận án đánh giá hiệu quả can thiệp tăng huyết áp tại huyện Hạ Hòa tỉnh Phú Thọ

LỜI CAM ĐOAN Tôi là Lê Quang Thọ, nghiên cứu sinh khóa 32 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Vệ sinh Xã hội học và Quản lý Y tế xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Ngô Văn Toàn và PGS.TS Nguyễn Thị Bạch Yến. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 02 tháng 10 năm 2018 Người viết cam đoan Lê Quang Thọ DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tiếng Việt Tiếng Anh BHYT Bảo hiểm y tế Health Insurance BKLN Bệnh không lây nhiễm Non-communicable disease BVĐK Bệnh viện đa khoa General Hospital COPD Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính Chronic Obstructive Pulmonary Disease CSSK Chăm sóc sức khoẻ Health Care CSSKBĐ Chăm sóc sức khoẻ ban đầu Primary Health Care BMI Chỉ số khối cơ thể Body Mass Index DALYs Số năm điều chỉnh theo bệnh Disability-Adjusted Life tật Years ĐTĐ Đái tháo đường Diabetes GDP Tổng thu nhập quốc gia Gross Domestic Product HATT Huyết áp tâm thu Systolic Blood Pressure HATTr Huyết áp tâm trương Diastolic Blood Pressure JNC Joint National Committee KCB Khám chữa bệnh Health Care TCYTTG Tổ chức Y tế Thế giới World Health Organization THA THA Hypertension TTYT Trung tâm y tế Health Center TYT TYT xã Commune Health Station TTGDSK Truyền thông giáo dục sức Health Education and khoẻ Communication USD Đô la Mỹ US Dollar YLL Số năm tử vong sớm do bệnh Years of Life Lost YTCS Y tế cơ sở Primary Health Facility YTNC YTNC Risk Factor MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Một số khái niệm chung liên quan đến tăng huyết áp. Tăng huyết áp và quản lý tăng huyết áp. Tình hình bệnh tăng huyết áp trên thế giới và Việt Nam. Gánh nặng bệnh tật của tăng huyết áp.

Một số yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp. Năng lực trung tâm y tế huyện và trạm y tế xã trong quản lý tăng huyết áp. Một số giải pháp nâng cao chất lượng y tế cơ sở trong quản lý tăng huyết áp. Mô hình can thiệp quản lý tăng huyết áp.

Một số mô hình can thiệp quản lý tăng huyết áp trên thế giới. Một số mô hình quản lý tăng huyết áp tại Việt Nam. Một số thuận lợi và khó khăn trong quản lý tăng huyết áp tại tuyến y tế cơ sở. Khó khăn, hạn chế cơ bản của y tế cơ sở trong quản lý tăng huyết áp.

Các giải pháp quản lý bệnh không lây nhiễm, bao gồm tăng huyết áp. 34 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP. Đối tượng và địa bàn nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Địa bàn nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Mẫu nghiên cứu và phương pháp chọn mẫu nghiên cứu. Các chỉ tiêu, chỉ số nghiên cứu. Kỹ thuật và công cụ thu thập số liệu. Quy trình và các hoạt động can thiệp.

Một số khái niệm và thang đo sử dụng trong nghiên cứu. Phân tích số liệu. Các biện pháp hạn chế sai số. Đạo đức trong nghiên cứu.

58 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Hiệu quả can thiệp năng cao năng lực trung tâm y tế huyện và trạm y tế xã trong quản lý tăng huyết áp. Tại trạm y tế xã. Tại trung tâm y tế huyện.

Hiệu quả nâng cao kiến thức, thái độ và thực hành về quản lý tăng huyết áp của người bệnh. Một số thông tin đặc trưng cá nhân của người bệnh. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức thái độ và thực hành tuân thủ điều trị bệnh tăng huyết áp. Những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả can thiệp phòng chống tăng huyết áp tại trạm y tế xã và trung tâm y tế huyện.

Trung tâm y tế huyện. Từ phía người bệnh tăng huyết áp. 94 Chương 4: BÀN LUẬN. Hiệu quả can thiệp năng cao năng lực trung tâm y tế huyện và trạm y tế xã trong quản lý tăng huyết áp.

Nâng cao kiến thức, kỹ năng của cán bộ y tế về phát hiện, điều trị và quản lý tăng huyết áp. Kết quả bổ sung trang thiết bị y tế, thuốc điều trị, hồ sơ quản lý tăng huyết áp. Hiệu quả nâng cao kiến thức, thái độ và thực hành về quản lý tăng huyết áp của người bệnh. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức, thái độ và thực hành tuân thủ điều trị.

Một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả can thiệp quản lý tăng huyết áp. Nhân lực y tế. Công tác truyền thông - tư vấn. Đăng ký và quản lý bệnh nhân tăng huyết áp mới.

Về phía bệnh nhân tăng huyết áp. 130 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ Hình 2. Bản đồ hành chính tỉnh Phú Thọ. Tính sẵn có về trang thiết bị y tế cho công tác quản lý tăng huyết áp trước và sau can thiệp tại trạm y tế xã.

Tính sẵn có về thuốc cho công tác quản lý tăng huyết áp trước và sau can thiệp tại trạm y tế xã. Tính sẵn có về hồ sơ và sổ sách cho công tác quản lý tăng huyết áp trước và sau can thiệp tại trạm y tế xã. Tính sẵn có về các tài liệu truyền thông cho công tác quản lý tăng huyết áp trước và sau can thiệp tại trạm y tế xã. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về 5 triệu chứng của tăng huyết áp.

Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về 9 yếu tố nguy cơ. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về cả 8 biện pháp dự phòng tăng huyết áp. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về cả 6 biến chứng của tăng huyết áp. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về 8 phương pháp điều trị tăng huyết áp.

Hiệu quả can thiệp nâng cao thái độ dự phòng bệnh tăng huyết áp. Hiệu quả can thiệp nâng cao thực hành tuân thủ cả 9 biện pháp điều trị tăng huyết áp. 83 DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Bảng phân độ THA theo TCYTTG và theo JNC VII.

Tử vong và YLL do tăng huyết áp và bệnh không lây nhiễm theo giới và một số bệnh liên quan trực tiếp theo giới, 2010. Gánh nặng bệnh tật tính theo DALY do tăng huyết áp và một số bệnh liên quan trực tiếp theo giới, 2010. Ranh giới đích điều trị tăng huyết áp. Phân bố một số đặc trưng cá nhân của cán bộ y tế xã can thiệp và đối chứng.

Phân bố lượng cán bộ y tế trung bình/trạm y tế xã, tuổi trung bình và thời gian công tác trung bình của cán bộ y tế. Hiệu quả công tác đào tạo quản lý tăng huyết áp của cán bộ y tế xã can thiệp và đối chứng trước và sau can thiệp. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức quản lý tăng huyết áp của cán bộ y tế xã can thiệp và đối chứng. Hiệu quả can thiệp nâng cao thực hành quản lý tăng huyết áp của cán bộ y tế xã can thiệp và đối chứng.

Một số thông tin đặc trưng cá nhân của người bệnh. Phân loại kinh tế hộ gia đình và thẻ bảo hiểm y tế của người bệnh ở nhóm can thiệp và đối chứng. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về định nghĩa và cách phát hiện tăng huyết áp. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về từng triệu chứng của tăng huyết áp.

Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về các yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về từng biện pháp dự phòng bệnh tăng huyết áp. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về từng biến chứng. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về điều trị và nơi khám chữa bệnh tăng huyết áp.

Hiệu quả can thiệp nâng cao thái độ về quản lý tăng huyết áp. Hiệu quả can thiệp nâng cao thái độ dự phòng bệnh tăng huyết áp theo từng yếu tố. Hiệu quả can thiệp nâng cao thực hành theo dõi huyết áp thường xuyên và điều trị bệnh tăng huyết áp. Hiệu quả can thiệp nâng cao thực hành tuân thủ từng biện pháp sử dụng thuốc và thay đổi lối sống trong điều trị tăng huyết áp.

Hiệu quả can thiệp duy trì huyết áp mục tiêu cho bệnh nhân tăng huyết áp. Một số yếu tố của bệnh nhân ảnh hưởng đến hiệu quả duy trì huyết áp mục tiêu trong nhóm can thiệp. 86 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh tăng huyết áp (THA) đang là một trong những thách thức lớn nhất đối với sức khoẻ cộng đồng trên toàn cầu hiện nay, không chỉ cho các quốc gia phát triển mà còn cho cả các quốc gia đang phát triển. Tổ chức Y tế Thế giới (TCYTTG) ước tính năm 2015, khoảng ¼ dân số thế giới đang đối mặt với gánh nặng THA [1].

Theo báo cáo về gánh nặng bệnh tật toàn cầu, trong năm 2015 có khoảng 212 triệu năm sống mất đi (DALYs) do THA, tăng xấp xỉ 40% so với năm 1990 [2]. Bệnh THA đã, đang và sẽ tiếp tục có những tác động to lớn đến sức khỏe cộng đồng cũng như sự phát triển kinh tế-xã hội của mỗi quốc gia, khu vực và toàn thế giới [2]. Với những biến chứng khôn lường, THA luôn góp phần không nhỏ làm tăng tỷ lệ tử vong, tăng tỷ lệ tàn tật và giảm chất lượng cuộc sống của con người, đặc biệt là ở những quốc gia đang phát triển, có thu nhập trung bình và khá, trong đó có Việt Nam [3]. Chi phí cho điều trị bệnh THA và biến chứng của THA thực sự là gánh nặng cho mỗi cá nhân, gia đình và xã hội [3], [4].

Hệ thống y tế cũng chịu áp lực không ngừng gia tăng vì gánh nặng này. Bệnh THA hoàn toàn có thể phòng tránh được [5], [6]. Bệnh nhân mắc THA có thể được điều trị hiệu quả và hạn chế được các biến chứng của bệnh nếu như có kiến thức đúng, tuân thủ chỉ định của thầy thuốc và kiểm soát tốt các hành vi nguy cơ [7], [8], [9]. Điều đó đồng nghĩa với việc người dân cần có hiểu biết đúng về bệnh THA và thực hành tốt cách phòng và điều trị THA.