Luận án Tiến sĩ: MEN, tiêu hóa hồi tràng, dinh dưỡng thức ăn & khẩu phần gà thịt

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ HỒ LÊ QUỲNH CHÂU XAÏC ÂËNH GIAÏ TRË NÀNG LÆÅÜNG TRAO ÂÄØI COÏ HIÃÛU CHÈNH NITÅ (MEN), TÈ LÃÛ TIÃU HOÏA HÄÖI TRAÌNG CAÏC CHÁÚT DINH DÆÅÎNG CUÍA MÄÜT SÄÚ LOAÛI THÆÏC ÀN VAÌ ÆÏNG DUÛNG TRONG THIÃÚT LÁÛP KHÁØU PHÁÖN NUÄI GAÌ THËT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP HUẾ - 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ HỒ LÊ QUỲNH CHÂU XAÏC ÂËNH GIAÏ TRË NÀNG LÆÅÜNG TRAO ÂÄØI COÏ HIÃÛU CHÈNH NITÅ (MEN), TÈ LÃÛ TIÃU HOÏA HÄÖI TRAÌNG CAÏC CHÁÚT DINH DÆÅÎNG CUÍA MÄÜT SÄÚ LOAÛI THÆÏC ÀN VAÌ ÆÏNG DUÛNG TRONG THIÃÚT LÁÛP KHÁØU PHÁÖN NUÄI GAÌ THËT Chuyên ngành: Chăn nuôi Mã số: 62.05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: 1. Hồ Trung Thông 2. Đàm Văn Tiện HUẾ - 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do tôi thực hiện. Các số liệu và kết quả trình bày trong luận án là trung thực, chưa được công bố bởi bất kỳ tác giả nào hay ở bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Hồ Lê Quỳnh Châu i LỜI CẢM ƠN Luận án Tiến sĩ này được thực hiện tại Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Hồ Trung Thông và PGS. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các Thầy về định hướng khoa học, liên tục quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi trong suốt quá trình thực hiện luận án này. Tôi xin chân thành cám ơn GS.

Velmurugu Ravindran và Th. Don Thomas (Viện Thú y, Khoa học động vật và Y sinh học, Đại học Massey, New Zealand) đã đóng góp ý kiến về phương pháp nghiên cứu và hỗ trợ nhiều tài liệu tham khảo. Lời cám ơn chân thành xin gửi đến PGS. Vũ Chí Cương, PGS.

Tanaka Ueru đã động viên và hỗ trợ tài chính cho nghiên cứu này. Xin chân thành cám ơn GS. Vũ Duy Giảng đã khích lệ hướng nghiên cứu và PGS. Nguyễn Minh Hoàn đã giúp đỡ xây dựng phương trình hồi quy ước tính giá trị năng lượng trao đổi trong các loại thức ăn.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Trường Đại học Nông Lâm, các Thầy Cô giáo và các bạn đồng nghiệp trong Khoa Chăn nuôi – Thú y đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện và hoàn thành chương trình nghiên cứu của mình. Xin gửi lời cám ơn đến các em sinh viên Chăn nuôi - Thú y, Sư phạm Kỹ thuật Nông lâm thực tập tốt nghiệp từ 2009 – 2012 và các học viên cao học (Thái Thị Thúy, Nguyễn Văn Hoàng, Trương Thị Hồng Nhân, Hoàng Trung Thành, Trần Thị Lan Hương và Diệp Thị Lệ Chi) đã tham gia, giúp đỡ tôi trong suốt 5 năm nghiên cứu. Cuối cùng là sự biết ơn tới Ba Mẹ, gia đình và những người bạn thân thiết vì đã liên tục động viên để duy trì nghị lực, sự cảm thông, chia sẻ về thời gian, sức khỏe và các khía cạnh của cuộc sống trong cả quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tác giả luận án Hồ Lê Quỳnh Châu ii MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG. viii DANH MỤC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ.

xi MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

Những đóng góp mới của luận án. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Thực trạng của ngành chăn nuôi gà trên thế giới và ở Việt Nam. Tình hình sản xuất của ngành chăn nuôi gà.

Các phương thức chăn nuôi. Hệ thống sản xuất giống. Thức ăn và dinh dưỡng cho gà. Tình hình chăm sóc và quản lý đàn gà.

Các hệ thống biểu thị giá trị dinh dưỡng trong thức ăn cho gia cầm. Hệ thống giá trị chất dinh dưỡng tổng số. Hệ thống năng lượng. Hệ thống giá trị chất dinh dưỡng tiêu hóa.

Phương pháp đánh giá giá trị năng lượng trao đổi và tỉ lệ tiêu hóa chất dinh dưỡng trong thức ăn cho gia cầm. Các phương pháp đánh giá giá trị năng lượng trao đổi trong thức ăn cho gia cầm. Các phương pháp đánh giá tỉ lệ tiêu hóa. Ứng dụng các giá trị amino acid tiêu hóa trong thiết lập khẩu phần.

Kết quả đánh giá giá trị MEN và tỉ lệ tiêu hóa các chất dinh dưỡng trong một số loại thức ăn cho gia cầm ở Việt Nam. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu .1 Các nghiên cứu tiền đề.

Các thí nghiệm chính. Xử lý thống kê. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Ảnh hưởng của phương pháp nghiên cứu (trực tiếp và gián tiếp) đến kết quả xác định giá trị MEN của thức ăn thí nghiệm.

Ảnh hưởng của độ tuổi gà đến kết quả xác định giá trị MEN của thức ăn thí nghiệm. Xác định giá trị năng lượng trao đổi có hiệu chỉnh nitơ và tỉ lệ tiêu hóa các chất dinh dưỡng tổng số trong các loại thức ăn cho gà. Giá trị năng lượng trao đổi có hiệu chỉnh nitơ của các thức ăn thí nghiệm. Tỉ lệ tiêu hóa các chất dinh dưỡng tổng số của các thức ăn thí nghiệm.

Xác định tỉ lệ tiêu hóa hồi tràng tiêu chuẩn của các amino acid trong các loại thức ăn cho gà. Hàm lượng amino acid nội sinh cơ bản. Tỉ lệ tiêu hóa hồi tràng amino acid trong các thức ăn thí nghiệm. Kiểm tra kết quả xác định giá trị năng lượng trao đổi đối với một số thức ăn nguyên liệu bằng thí nghiệm sinh trưởng.

Xây dựng phương trình hồi quy ước tính giá trị năng lượng trao đổi của các thức ăn thí nghiệm và kiểm tra độ chính xác của phương trình. Các phương trình hồi quy ước tính giá trị năng lượng trao đổi trong thức ăn cho gà. Kiểm tra độ chính xác của phương trình hồi quy.109 iv KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ.116 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA NGHIÊN CỨU SINH .117 TÀI LIỆU THAM KHẢO.119 PHỤ LỤC v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết Chữ viết đầy đủ bằng tiếng Việt Chữ viết đầy đủ bằng tiếng Anh tắt ADE Năng lượng tiêu hoá biểu kiến Apparent digestible energy ADF Xơ không hòa tan trong môi Acid detergent fiber trường acid AIA Khoáng không tan trong acid Acid insoluble ash AID Tỉ lệ tiêu hóa hồi tràng biểu kiến Apparent ileal digestibility AME Năng lượng trao đổi biểu kiến Apparent metabolizable energy AMEN hay Năng lượng trao đổi biểu kiến có Nitrogen-corrected apparent MEN hiệu chỉnh nitơ metabolizable energy AOAC Hiệp hội các nhà hóa phân tích Association of Official Analytical chính thống Chemists Ash Khoáng tổng số Total ash ATD Tỉ lệ tiêu hóa toàn phần biểu Apparent total tract digestibility kiến CF Xơ thô Crude fiber CP Protein thô/protein tổng số Crude protein cs. Cộng sự DCP Dicalcium phosphate DDGS Bã ngô Distillers dried grains with solubles DE Năng lượng tiêu hóa Digestible energy DM Vật chất khô Dry matter ĐVT Đơn vị tính EE Lipid thô/lipid tổng số Ether extract ELISA Xét nghiệm hấp thụ miễn dịch Enzyme Linked Immunosorbent liên kết với enzyme Assay FCR Hệ số chuyển hóa thức ăn Feed conversion ratio FE Năng lượng trong phân Fecal energy FEf Năng lượng phân có nguồn gốc Fecal energy of feed từ thức ăn GE Năng lượng thô/Năng lượng Gross energy tổng số HI Năng lượng nhiệt Heat increament vi Chữ viết Chữ viết đầy đủ bằng tiếng Việt Chữ viết đầy đủ bằng tiếng Anh tắt KPĐC Khẩu phần đối chứng KPTN Khẩu phần thí nghiệm ME Năng lượng trao đổi Metabolizable energy NDF Xơ không hòa tan trong môi Neutral detergent fiber trường chất tẩy trung tính NE Năng lượng thuần Net energy NEg Năng lượng thuần cho sản xuất Net energy for growth NEl Năng lượng thuần cho tiết sữa Net energy for lactation NEm Năng lượng thuần cho duy trì Net energy for maintenance NfE Dẫn xuất không nitơ Nitrogen-free extractives NIRS Quang phổ cận hồng ngoại Near infrared reflectance spectroscopy NRC Hội đồng nghiên cứu quốc gia National Research Council NSP Polysaccharide phi tinh bột Non-starch polysaccharides NT Nguyên trạng OM Chất hữu cơ Organic matter PHILSAN Hội các nhà dinh dưỡng động Philippine Society of Animal vật Phillipines Nutritionists SE Sai số chuẩn Standard error SID Tỉ lệ tiêu hóa hồi tràng tiêu Standardised ileal digestibility chuẩn TB Trung bình tdt Trích dẫn theo TME Năng lượng trao đổi đúng True metabolizable energy UE Năng lượng trong nước tiểu Urinary energy UEe Năng lượng nước tiểu có nguồn Endogenous urinary energy gốc nội sinh UEf Năng lượng nước tiểu có nguồn Urinary energy of feed gốc từ thức ăn vii DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 1.

Sản lượng các loại thịt chính trên thế giới giai đoạn 2009-2013. Tổng sản lượng thịt gà broiler thế giới từ 2009 đến tháng 4/2013. Tổng sản lượng thịt gà tây thế giới giai đoạn 2008-2012. Tổng sản lượng trứng gia cầm thế giới giai đoạn 2000-2010.

Số lượng đàn gia cầm và sản lượng thịt gia cầm ở Việt Nam giai đoạn 2000-2010. Thành phần nguyên liệu và giá trị dinh dưỡng của khẩu phần. Bố trí thí nghiệm. Thành phần các chất dinh dưỡng tổng số trong các thức ăn thí nghiệm.

Thành phần nguyên liệu và giá trị dinh dưỡng của KPCS. Hàm lượng amino acid tổng số trong các thức ăn thí nghiệm. Thành phần nguyên liệu của các khẩu phần sử dụng trong thí nghiệm xác định tỉ lệ tiêu hóa hồi tràng biểu kiến amino acid. Thành phần nguyên liệu và giá trị dinh dưỡng của các nhóm khẩu phần thí nghiệm.

Kết quả xác định giá trị ME và MEN trong thức ăn bằng phương pháp trực tiếp. Kết quả xác định giá trị ME và MEN trong thức ăn bằng phương pháp gián tiếp. So sánh giá trị MEN được xác định bằng phương pháp trực tiếp và gián tiếp ở 2 giai đoạn tuổi. Ảnh hưởng của độ tuổi gà đến lượng nitơ tích lũy.

Giá trị năng lượng trao đổi trong thức ăn theo các độ tuổi của gà. So sánh giá trị ME và MEN của khẩu phần thí nghiệm. Giá trị năng lượng trao đổi có hiệu chỉnh nitơ (MEN) của ngô. Giá trị năng lượng trao đổi có hiệu chỉnh nitơ (MEN) của cám gạo.

Giá trị MEN của bột sắn. Giá trị MEN của đậu tương nguyên dầu. Giá trị MEN của bột cá. Giá trị MEN của các sản phẩm từ gạo và thức ăn phụ phẩm.

Tỉ lệ tiêu hóa biểu kiến các chất dinh dưỡng trong ngô. Tỉ lệ tiêu hóa biểu kiến các chất dinh dưỡng trong cám gạo. Tỉ lệ tiêu hóa biểu kiến các chất dinh dưỡng trong bột sắn. Tỉ lệ tiêu hóa biểu kiến các chất dinh dưỡng trong đậu tương.

Tỉ lệ tiêu hóa biểu kiến các chất dinh dưỡng trong bột cá. Tỉ lệ tiêu hóa biểu kiến các chất dinh dưỡng trong các sản phẩm từ gạo và thức ăn protein thực vật.