Luận án: Thực trạng tăng huyết áp ở người 18-69 tuổi tại Thủ Đức và hiệu quả can thiệp (2018-2020)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG ----------*---------- TRẦN QUỐC CƯỜNG THỰC TRẠNG TĂNG HUYẾT ÁP Ở NGƯỜI 18 - 69 TUỔI TẠI QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ HIỆU QUẢ CAN THIỆP, 2018 - 2020 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG ----------*---------- TRẦN QUỐC CƯỜNG THỰC TRẠNG TĂNG HUYẾT ÁP Ở NGƯỜI 18 - 69 TUỔI TẠI QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ HIỆU QUẢ CAN THIỆP, 2018 - 2020 Chuyên ngành: Y tế công cộng Mã số: 62 72 03 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Anh Tuấn HÀ NỘI - 2022 I LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ một công trình nào khác. Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.

Tác giả luận án Trần Quốc Cường II LỜI CẢM ƠN Trong thời gian học tập và thực hiện luận án này, tôi luôn nhận được sự chỉ dẫn và giúp đỡ tận tình của các thầy cô Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương và các bạn đồng nghiệp. Với tất cả tình cảm, sự kính trọng và lòng biết ơn, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành, sâu sắc đến lãnh đạo Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Phòng Đào tạo sau đại học và quý thầy cô Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương đã cho phép và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và hoàn thành luận án này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Lê Văn Bào và TS.

Nguyễn Anh Tuấn là những người Thầy đã trực tiếp hướng dẫn, sửa chữa những sai sót trong luận án cũng như giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi có thể nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn đến lãnh đạo quận Thủ Đức, đặc biệt là các bác sĩ, điều dưỡng trạm y tế phường Linh Xuân, người dân tại ba phường Tam Phú, Hiệp Bình Chánh và Linh Xuân đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện điều tra, nghiên cứu can thiệp tại thực địa. Tôi xin chân thành cảm ơn đến lãnh đạo Bệnh viện, các bác sĩ chuyên khoa tim mạch bệnh viện quận Thủ Đức, Trung tâm Y tế quận Thủ Đức (nay là Trung tâm Y tế Thành phố Thủ Đức) đã tạo điều kiện và hỗ trợ chuyên môn trong suốt quá trình nghiên cứu luận án tại địa bàn nghiên cứu. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã hỗ trợ giúp đỡ, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành chương trình học tập và nghiên cứu này.

Nghiên cứu sinh Trần Quốc Cường III MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục hình ĐẶT VẤN ĐỀ. Một số khái niệm và nội dung liên quan đến tăng huyết áp. Huyết áp và tăng huyết áp. Chẩn đoán, phân loại và phân độ huyết áp.

Phân tầng nguy cơ tim mạch ở bệnh nhân tăng huyết áp. Nguyên nhân tăng huyết áp. Biến chứng của tăng huyết áp hoặc tổn thương cơ quan 7 đích của tăng huyết áp. Tăng huyết áp và yếu tố liên quan đến tăng huyết áp.

Tình hình tăng huyết áp trên thế giới và ở Việt Nam. Yếu tố liên quan đến tăng huyết áp. Giải pháp, nghiên cứu can thiệp vào yếu tố nguy cơ và quản 16 lý điều trị tăng huyết áp tại cộng đồng. Giải pháp, nghiên cứu can thiệp làm giảm yếu tố nguy cơ và quản lý điều trị tăng huyết áp tại cộng đồng ở một số nước trên thế 16 giới.

Giải pháp, nghiên cứu can thiệp làm giảm yếu tố nguy cơ và 20 quản lý điều trị tăng huyết áp tại Việt Nam. Giới thiệu khái quát về địa bàn nghiên cứu. Một số đặc điểm vị trí địa lý quận Thủ Đức, TP. Hồ Chí 27 Minh.

Tình hình hệ thống y tế quận Thủ Đức. Giới thiệu về TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu ……. Đối tượng nghiên cứu ……………. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu …………………. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu và chọn mẫu nghiên cứu.

Biến số và chỉ số nghiên cứu. Phương pháp và kỹ thuật thu thập số liệu. Tiêu chuẩn chẩn đoán và phương pháp xác định một số tiêu 42 chí. Nội dung và các hoạt động can thiệp.

Sai số và biện pháp khắc phục sai số ……………. Sai số có thể mắc phải. Biện pháp khắc phục sai số. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu.

Đạo đức nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng tăng huyết áp, một số yếu tố liên quan ở người 56 18 - 69 tuổi tại quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh, năm 2018 3. Thực trạng tăng huyết áp ở người 18 - 69 tuổi tại quận Thủ 56 V Đức, thành phố Hồ Chí Minh, năm 2018.

Thực trạng một số yếu tố liên quan đến tăng huyết áp ở 59 người 18 - 69 tuổi tại ba phường của quận Thủ Đức, năm 2018. Đánh giá hiệu quả một số giải pháp can thiệp dự phòng và điều trị tăng huyết áp cho người 18 - 69 tuổi tại cấp phường, quận 66 Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh, năm 2019 - 2020. Đánh giá hiệu quả một số giải pháp can thiệp dự phòng tăng huyết áp cho người 18 - 69 tuổi tại cộng đồng một phường, quận Thủ 66 Đức (2019 - 2020). Đánh giá hiệu quả giải pháp điều trị tăng huyết áp cho người 18 - 69 tuổi tại trạm y tế phường, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí 72 Minh (2019 - 2020).

Thực trạng tăng huyết áp, một số yếu tố liên quan ở người 82 18 - 69 tuổi tại quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh, năm 2018. Thực trạng tăng huyết áp ở người 18 - 69 tuổi tại quận Thủ 82 Đức, thành phố Hồ Chí Minh, năm 2018. Một số yếu tố liên quan đến bệnh tăng huyết áp ở người 18 – 85 69 tuổi. Một số yếu tố liên quan ở nhóm đối tượng được xác định 94 tăng huyết áp tại 3 phường nghiên cứu.

Hiệu quả một số giải pháp dự phòng và điều trị tăng huyết áp cho người 18 - 69 tuổi tại cấp phường, quận Thủ Đức, thành phố 95 Hồ Chí Minh, năm 2019 - 2020. Hiệu quả giải pháp can thiệp dự phòng tăng huyết áp cho người 18 - 69 tuổi tại cộng đồng một phường, quận Thủ Đức (2019 - 95 2020). Hiệu quả giải pháp điều trị tăng huyết áp cho người 18 - 69 tuổi tại trạm y tế phường, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh 103 (2019 - 2020). Thuận lợi, khó khăn trong quá trình can thiệp tại địa bàn 111 nghiên cứu và tính bền vững của giải pháp.

Một số đóng góp và hạn chế của luận án. Đóng góp của luận án. Hạn chế của luận án. 121 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC VII DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TT Viết tắt Viết đầy đủ Association of Southeast Asian Nations (Hiệp hội các quốc 1 ASEAN gia Đông Nam Á) 2 BHYT Bảo hiểm y tế 3 BKLN Bệnh không lây nhiễm 4 BN Bệnh nhân 5 BMI Body Mass Index (Chỉ số khối cơ thể) 6 CĐ Cộng đồng 7 CBVC Cán bộ viên chức 8 CS Cộng sự 9 CSHQ Chỉ số hiệu quả 10 CSSKBĐ Chăm sóc sức khỏe ban đầu 11 CT Can thiệp 12 CTVYT Cộng tác viên y tế 13 ĐTĐ Đái tháo đường 14 GDSK Giáo dục sức khỏe 15 ESC European Society of Cardiology (Hội tim mạch châu Âu) 16 HA Huyết áp 17 HAMT Huyết áp mục tiêu 18 HATT Huyết áp tâm thu 19 HATTr Huyết áp tâm trương High Density Lipoprotein Cholesterol (cholesterol 20 HDL-C lipoprotein tỉ trọng cao) 21 HQCT Hiệu quả can thiệp 22 ISH International Society of Hypertension (Tổ chức tăng huyết VIII áp thế giới) United States Joint National Committee (Liên Ủy ban Quốc 23 JNC gia Hoa Kỳ) Low Density Lipoprotein Cholesterol (cholesterol 24 LDL-C lipoprotein tỷ trọng thấp) 25 MLCT Mức lọc cầu thận 26 NCT Người cao tuổi National Health and Nutrition Examination Survey (Khảo 27 NHANES sát khám sức khỏe và dinh dưỡng Quốc gia) 28 NMCT Nhồi máu cơ tim 29 NVSKCĐ Nhân viên sức khỏe cộng đồng 30 NVYT Nhân viên y tế 31 QG Quốc gia 32 SL Số lượng 33 TBMMN Tai biến mạch máu não 34 THA Tăng huyết áp 35 THCS Trung học cơ sở 36 THPT Trung học phổ thông 37 TL Tỷ lệ 38 TT Truyền thông 39 TP Thành phố 40 TYT Trạm y tế 41 WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) 42 YTLQ Yếu tố liên quan 43 YTNCTM Yếu tố nguy cơ tim mạch IX DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1.

Các ngưỡng chẩn đoán tăng huyết áp theo từng cách đo HA. Phân độ tăng huyết áp theo ESC/ESH và Bộ Y tế Việt Nam. Phân độ tăng huyết áp theo JNC VII. Phân tầng các yếu tố nguy cơ và điều trị nhân tăng huyết áp.

Phân tầng nguy cơ tim mạch. Cỡ mẫu điều tra tại 3 phường. Tiêu chuẩn chẩn đoán thừa cân, béo phì dựa vào BMI. Các giai đoạn bệnh thận mạn tính.

Một số đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Trị số huyết áp trung bình của 3 lần đo. Thực trạng hiện mắc tăng huyết áp ở đối tượng nghiên cứu. Phân loại huyết áp tại thời điểm nghiên cứu.

Phân bố tỷ lệ THA của đối tượng theo đặc điểm cá nhân. Phân bố tỷ lệ hiện mắc THA theo phường nghiên cứu. 59 Một số hành vi và yếu tố liên quan đến tăng huyết áp của đối 3. 59 tượng tại 3 phường nghiên cứu.

Liên quan giữa đặc điểm cá nhân và tăng huyết áp. Một số yếu tố liên quan đến THA ở đối tượng nghiên cứu. 61 Kết quả phân tích hồi quy logistic đa biến các yếu tố về đặc 3. 62 điểm cá nhân và chỉ số khối cơ thể liên quan đến THA.

Kết quả phân tích hồi quy logistic đa biến về các yếu tố hành 3. 63 vi, lối sống liên quan đến tăng huyết áp .