Luận án tiến sĩ: Thực trạng nhiễm vi rút viêm gan B ở người Khmer trưởng thành tỉnh Trà Vinh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG -----------------*------------------- LÊ THỊ DIỄM TRINH THỰC TRẠNG NHIỄM VI RÚT VIÊM GAN B Ở NGƯỜI KHMER TRƯỞNG THÀNH TỈNH TRÀ VINH VÀ HIỆU QUẢ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CAN THIỆP DỰ PHÒNG LÂY NHIỄM TẠI CỘNG ĐỒNG, 2021 – 2022 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Hà Nội – 2024 BỘ GIÁO BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG -----------------*------------------- LÊ THỊ DIỄM TRINH THỰC TRẠNG NHIỄM VI RÚT VIÊM GAN B Ở NGƯỜI KHMER TRƯỞNG THÀNH TỈNH TRÀ VINH VÀ HIỆU QUẢ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CAN THIỆP DỰ PHÒNG LÂY NHIỄM TẠI CỘNG ĐỒNG, 2021 – 2022 Chuyên ngành: Y học dự phòng Mã số: 9 72 01 63 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Hướng dẫn khoa học: 1. Lê Anh Tuấn 2. Trần Đại Quang Hà Nội – 2024 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Lê Thị Diễm Trinh ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Lê Anh Tuấn và TS. Trần Đại Quang, là hai thầy hướng dẫn trực tiếp, đã truyền đạt kiến thức, hỗ trợ trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo, Bộ môn Y học dự phòng, Phòng Đào tạo sau đại học của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương đã luôn quan tâm, giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại Viện.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến lãnh đạo, đồng nghiệp ở đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện giúp đỡ, hỗ trợ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo, cán bộ, nhân viên y tế và người dân đã tham gia nghiên cứu tại tỉnh Trà Vinh, những người đã tham gia, hỗ trợ trong quá trình triển khai các hoạt động tại cộng đồng. Tôi xin trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô trong các Hội đồng khoa học đánh giá luận án đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu để tôi có thêm kiến thức hoàn thành luận án tốt hơn và có thêm kinh nghiệm trong nghiên cứu khoa học sau này. Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn ủng hộ, động viên, chia sẻ trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án.

Lê Thị Diễm Trinh iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.v DANH MỤC BẢNG .vi DANH MỤC HÌNH .ix DANH MỤC SƠ ĐỒ .ix DANH MỤC BIỂU ĐỒ .ix ĐẶT VẤN ĐỀ. Đại cương về nhiễm vi rút viêm gan B.

Thực trạng nhiễm vi rút viêm gan B. Các yếu tố liên quan đến nhiễm vi rút viêm gan B. Các biện pháp dự phòng lây nhiễm vi rút viêm gan B. Đặc điểm về địa bàn nghiên cứu.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp xử lý số liệu. Đạo đức nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng nhiễm vi rút viêm gan B và một số yếu tố liên quan.

Hiệu quả một số giải pháp can thiệp dự phòng lây nhiễm vi rút viêm gan B .90 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Thực trạng nhiễm vi rút viêm gan B và một số yếu tố liên quan. Hiệu quả biện pháp truyền thông thay đổi hành vi dự phòng lây nhiễm vi rút viêm gan B tại cộng đồng. Ưu điểm, hạn chế của nghiên cứu.

Thực trạng nhiễm vi rút viêm gan B và một số yếu tố liên quan ở đồng bào Khmer tỉnh Trà Vinh. Hiệu quả một số giải pháp can thiệp dự phòng lây nhiễm vi rút viêm gan B tại cộng đồng ở tỉnh Trà Vinh .135 CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ .i TÀI LIỆU THAM KHẢO. ii PHỤ LỤC 1: BẢN CUNG CẤP THÔNG TIN VÀ ĐỒNG Ý THAM GIA NGHIÊN CỨU. xvii PHỤ LỤC 2: BỘ CÂU HỎI PHỎNG VẤN.xx PHỤ LỤC 3: CHỨNG NHẬN CHẤP THUẬN ĐẠO ĐỨC CỦA NGHIÊN CỨU .xxx PHỤ LỤC 4: GIẤY CHẤP NHẬN CỦA SỞ Y TẾ TRÀ VINH.

xxxi PHỤ LỤC 5: GIẤY QUYẾT ĐỊNH CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN XÃ. xxxii PHỤ LỤC 6 : TỔ CHỨC TRIỂN KHAI CÁC HOẠT ĐỘNG CAN THIỆP. xxxiv v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt ADN (DNA) Axit deoxyribonucleic CT Can thiệp DiD Difference in Differences Khác biệt trong sự khác biệt ĐLC Độ lệch chuẩn Enzyme-Linked Immuno Xét nghiệm phát hiện kháng ELISA Sorbent Assay thể/kháng nguyên Kháng nguyên lõi vi rút viêm HBcAg Hepatitis B core Antigen gan B Kháng nguyên vỏ vi rút viêm HBeAg Hepatitis B evelope antigen gan B HBsAg Hepatitis B surface Antigen Kháng nguyên bề mặt HBV Hepatitis B virus Vi rút viêm gan B HCV Hepatitis C virus Vi rút viêm gan C Human immunodeficiency Hội chứng suy giảm miễn dịch HIV virus infection ở người NVYT Nhân viên y tế TB Trung bình TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh VGB Viêm gan B VRVGB Vi rút viêm gan B WHO World Health Oganization Tổ chức Y tế Thế giới vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Danh sách mẫu chọn tham gia nghiên cứu.

Đặc điểm dân số – xã hội ở đồng bào Khmer (n=2. Đặc điểm nghề nghiệp, kinh tế ở đồng bào Khmer (n=2. Đặc điểm về hôn nhân và gia đình (n=2. Tỷ lệ nhiễm VRVGB (n=2.

Tỷ lệ nhiễm VRVGB theo đặc điểm dân số – xã hội (n=2. Tỷ lệ nhiễm VRVGB theo đặc điểm nghề nghiệp, kinh tế (n=2. Tỷ lệ nhiễm VRVGB theo đặc điểm hôn nhân và gia đình (n=2. Tỷ lệ nhiễm VRVGB theo đặc điểm người có tiền sử bản thân, gia đình người nhiễm VRVGB (n=2.

Tỷ lệ nhiễm VRVGB theo kiến thức về viêm gan B (n=2. Tỷ lệ nhiễm VRVGB theo kiến thức về nguy cơ nhiễm VRVGB (n=2. Tỷ lệ nhiễm VRVGB theo kiến thức về phòng ngừa (n=2. Tỷ lệ nhiễm VRVGB theo kiến thức chung (n=2.

Tỷ lệ nhiễm VRVGB theo hành vi nguy cơ trong sinh hoạt hằng ngày (n=2. Tỷ lệ nhiễm VRVGB theo hành vi nguy cơ trong hoạt động làm đẹp (n=2. Tỷ lệ nhiễm VRVGB theo hành vi nguy cơ trong hoạt động y tế (n=2. Tỷ lệ nhiễm VRVGB theo hành vi nguy cơ về sử dụng ma túy và quan hệ tình dục (n=2.

Tỷ lệ nhiễm VRVGB theo thực hành chung (n=2. Điểm số kiến thức đúng về nhiễm VRVGB của đồng bào Khmer (n=2. Điểm số thực hành có nguy cơ nhiễm VRVGB của đồng bào Khmer (n=2. Yếu tố đặc điểm dân số – xã hội và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2.

Yếu tố đặc điểm nghề nghiệp, kinh tế và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2. Yếu tố đặc điểm hôn nhân, gia đình và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2. Yếu tố kiến thức về viêm gan B và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2. Yếu tố kiến thức về nguy cơ nhiễm VRVGB và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2.

Yếu tố kiến thức về phòng ngừa và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2. Yếu tố kiến thức chung và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2. Yếu tố điểm số kiến thức theo từng lĩnh vực và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2. Yếu tố tiền sử mắc, tiêm ngừa và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2.

Yếu tố thực hành hành vi nguy cơ trong sinh hoạt và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2. Yếu tố thực hành hành vi nguy cơ trong hoạt động làm đẹp và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2. Yếu tố thực hành hành vi nguy cơ trong y tế và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2. Yếu tố thực hành hành vi nguy cơ sử dụng ma túy, quan hệ tình dục và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2.

Yếu tố thực hành chung và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2. Yếu tố điểm số thực hành theo từng lĩnh vực và tình trạng nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2. Hồi quy logistic các yếu tố liên quan với tình trạng nhiễm vi rút viêm gan B (n=2. Hoạt động trong công tác tổ chức quản lý thực hiện can thiệp.

Đặc điểm nhân khẩu ở đồng bào Khmer nhóm can thiệp và nhóm chứng trước sau CT (n=978). Phân tích hiệu quả can thiệp kiến thức về nhiễm VRVGB (n = 978). Hiệu quả can thiệp kiến thức về nhiễm VRVGB sau khi hiệu chỉnh các yếu tố (n = 978). Phân tích hiệu quả can thiệp thực hành phòng ngừa lây nhiễm VRVGB (n = 978).

Hiệu quả can thiệp thực hành phòng ngừa lây nhiễm VRVGB sau khi hiệu chỉnh các yếu tố (n = 978) .98 ix DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Khung lý thuyết các yếu tố liên quan đến nhiễm VRVGB ở người. Minh họa tác động của can thiệp theo phương pháp DID. Thiết kế nghiên cứu. Sơ đồ can thiệp phòng chống nhiễm vi rút viêm gan B .49 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.

Tỷ lệ có kiến thức về nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2. Tỷ lệ đã từng có thực hành nguy cơ về nhiễm VRVGB ở đồng bào Khmer (n=2.74 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Nhiễm vi rút viêm gan B là một vấn đề sức khỏe cộng đồng nguy hiểm mang tính chất toàn cầu. Nhiễm vi rút viêm gan B góp phần lớn vào việc khiến hằng trăm ngàn người chết mỗi năm do di chứng muộn của bệnh xơ gan hoặc ung thư biểu mô tế bào gan [43]. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới đến năm 2021, có khoảng 296 triệu người nhiễm vi rút viêm gan B mạn tính trên toàn cầu.

Mỗi năm trên thế giới có khoảng 1,1 triệu trường hợp tử vong có liên quan đến bệnh viêm gan vi rút mà nguyên nhân chủ yếu là do ung thư biểu mô tế bào gan và xơ gan. Vi rút viêm gan B lây nhiễm qua đường máu, quan hệ tình dục và lây từ mẹ sang con. Nhiễm vi rút viêm gan B có thể gây viêm gan tối cấp, viêm gan cấp và viêm gan mạn, tiến triển thành xơ gan, ung thư biểu mô tế bào gan [26]. Viêm gan vi rút B là một trong những bệnh nguy hiểm ở người do vi rút viêm gan B gây ra và là vấn đề nổi cộm của ngành y tế.