Luận án: Thực trạng hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm Hà Nội và hiệu quả can thiệp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG NGUYỄN MINH HẢI THỰC TRẠNG HỆ THỐNG GIÁM SÁT BỆNH TRUYỀN NHIỄM TẠI HÀ NỘI VÀ HIỆU QUẢ MỘT SỐ BIỆN PHÁP CAN THIỆP LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Hà Nội, năm 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG NGUYỄN MINH HẢI THỰC TRẠNG HỆ THỐNG GIÁM SÁT BỆNH TRUYỀN NHIỄM TẠI HÀ NỘI VÀ HIỆU QUẢ MỘT SỐ BIỆN PHÁP CAN THIỆP Chuyên ngành : Dịch tễ học Mã số : 62 72 01 17 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1.TS Trịnh Quân Huấn 2.TS Hoàng Đức Hạnh Hà Nội, năm 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Minh Hải ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, Bộ môn Dịch tễ học, Khoa Đào tạo và Quản lý khoa học, các khoa/phòng liên quan của Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất và giúp đỡ tôi trau dồi kiến thức, đóng góp những ý kiến quý báu cho tôi trong suốt quá trình học tập, hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS.TS Trịnh Quân Huấn và PGS.TS Hoàng Đức Hạnh đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập, thực hiện đề tài cũng như hoàn thành luận án tốt nghiệp.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Trung tâm YTDP Hà Nội, Trung tâm Y tế các quận, huyện, thị xã, các bệnh viện, cơ sở y tế đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình triển khai nghiên cứu để hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn TS. Nguyễn Khắc Hiền - Giám đốc Sở Y tế Hà Nội, các đồng chí trong Ban Giám đốc Sở đã tạo mọi điều kiện, giúp đỡ động viên tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn các GS, PGS, TS trong các Hội đồng khoa học chấm luận án đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu để tôi có thêm kiến thức và hoàn thiện luận án đạt chất lượng tốt hơn.

Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những người thân trong gia đình cha mẹ, vợ, các con, anh chị em cùng bạn bè và đồng nghiệp thân thiết, những người đã hết lòng ủng hộ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và giúp tôi vượt qua những khó khăn để hoàn thành luận án tốt nghiệp. Tác giả luận án Nguyễn Minh Hải iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC BẢNG.

vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ. x DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH. xi CÁC CHỮ VIẾT TẮT. xii ĐẶT VẤN ĐỀ .1Tình hình bệnh truyền nhiễm gây dịch .1Tình hình bệnh truyền nhiễm gây dịch trên thế giới và tại Việt Nam .2 Tình hình bệnh truyền nhiễm gây dịch tại Hà Nội .2 Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm .1 Định nghĩa và một số khái niệm liên quan .2 Chức năng và cấu trúc của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm.3 Các hình thức giám sát .4 Nguồn dữ liệu giám sát .5 Các bước giám sát bệnh truyền nhiễm .6 Giám sát và đánh giá định kỳ .3 Một số hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm trên thế giới và tại Việt Nam .1 Hệ thống cảnh báo sớm, đáp ứng nhanh với dịch bệnh toàn cầu của Tổ chức Y tế Thế giới (GOARN) .2 Các hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm khác trên thế giới .3 Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam.4 Giám sát và đánh giá Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đánh giá thực trạng hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của thành phố Hà Nội .1 Thiết kế nghiên cứu .2 Đối tượng nghiên cứu.3 Địa điểm và thời gian nghiên cứu .4 Cỡ mẫu và cách chọn mẫu .5 Các biến số nghiên cứu .6 Phương pháp và công cụ thu thập số liệu. Đánh giá hiệu quả một số biện pháp can thiệp nâng cao chất lượng của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm Hà Nội.1 Thiết kế nghiên cứu .2 Địa điểm, thời gian nghiên cứu .3 Đối tượng nghiên cứu.4 Cỡ mẫu và cách chọn mẫu .5 Vấn đề và các biện pháp can thiệp .6 Tổ chức triển khai can thiệp .7 Phương pháp thu thập số liệu và các biến số, chỉ số nghiên cứu .3 Phương pháp phân tích số liệu .4 Khống chế sai số nghiên cứu .5 Đạo đức trong nghiên cứu .6 Hạn chế của nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thực trạng hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của Hà Nội .1 Cấu trúc hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của Hà Nội .2 Thực trạng thực hiện chức năng chính của các đơn vị thuộc hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm Hà Nội.3 Chức năng hỗ trợ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm .4 Chất lượng hoạt động của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm Hà Nội .2 Hiệu quả một số biện pháp can thiệp nâng cao chất lượng hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm tại quận Đống Đa, Hà Nội .1 Hiệu quả rút ngắn thời gian phát hiện, chẩn đoán và kiểm soát các trường hợp bệnh sốt xuất huyết Dengue và tả .2 Nâng cao kiến thức, thực hành của cán bộ giám sát quận Đống Đa .1 Thực trạng hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm Hà Nội .1 Cấu trúc, tổ chức của hệ thống giám sát Hà Nội .2 Thực trạng thực hiện chức năng chính của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm Hà Nội .3 Thực trạng chức năng hỗ trợ và phương tiện hỗ trợ của hệ thống giám sát.4 Chất lượng hoạt động của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm Hà Nội .2 Hiệu quả một số biện pháp can thiệp nâng cao chất lượng của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm tại quận Đống Đa, Hà Nội .1 Hiệu quả rút ngắn thời gian phát hiện, chẩn đoán và kiểm soát các trường hợp bệnh sốt xuất huyết Dengue và tả .2 Hiệu quả cải thiện chất lượng báo cáo giám sát và phân tích số liệu .3 Hiệu quả nâng cao kiến thức, thực hành của cán bộ giám sát của Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm quận Đống Đa.

Thực trạng hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm tại Hà Nội. Hiệu quả một số biện pháp can thiệp nâng cao chất lượng của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm tại quận Đống Đa, Hà Nội. 144 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ. 145 TÀI LIỆU THAM KHẢO vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Các bệnh truyền nhiễm cần báo cáo hàng tháng [18], [19] .1 Phân bổ số đơn vị và số cán bộ y tế tham gia khảo sát .2 Phân bổ số mẫu cho nghiên cứu định lượng đánh giá hiệu quả can thiệp tại quận Đống Đa .3 Phân bổ số mẫu cho nghiên cứu định tính đánh giá hiệu quả can thiệp tại quận Đống Đa .1 Tính sẵn có của các văn bản hướng dẫn giám sát BTN .2 Thành phần, cấu trúc các đơn vị giám sát các tuyến của Hà Nội .3 Tình hình nhân lực của Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội .4 Tình hình nhân lực của các TTYT quận, huyện (n=29) .5 Trình độ chuyên môn của cán bộ Trạm Y tế xã, phường (n=115).6 Tình hình phối hợp với các đơn vị khác của Trung tâm Y tế và Trạm Y tế trong giám sát bệnh truyền nhiễm .7 Tình hình phối hợp giữa các bệnh viện, phòng khám đa khoa với hệ dự phòng trong giám sát bệnh truyền nhiễm (n=63).8 Tình hình tổ chức họp thường kỳ với các đơn vị phối hợp của TTYT quận, huyện (n=29) .9 Tình hình tổ chức họp thường kỳ với các đơn vị phối hợp của.

69 Trạm Y tế xã, phường (n=115) .10 Cách thức thu thập số liệu của HTGSBTN .11 Cách thức ghi nhận trường hợp bệnh của các TTYT (n=29) .12 Cách thức ghi nhận trường hợp bệnh của Trạm Y tế (n=115) .13 Cách thức ghi nhận trường hợp bệnh của các bệnh viện. 71 và phòng khám đa khoa (n=63).14 Các biểu mẫu báo cáo được sử dụng và thực hiện phân tích số liệu .15 Lý do không phân tích số liệu của các Trạm Y tế (n=115) .16 Hình thức và thời gian lưu trữ báo cáo BTN của các đơn vị.17 Tình hình áp dụng ngưỡng cảnh báo một số BTN của TTYT quận, huyện (n=12) .18 Lý do các TTYT không áp dụng ngưỡng cảnh báo BTN (n=17).19 Hình thức TTYT quận, huyện phản hồi cho tuyến dưới (n=29) .20 Gửi thông tin phản hồi về giám sát bệnh truyền nhiễm cho các đơn vị của các TTYT (n=29).21 Xây dựng kế hoạch phòng chống dịch của các đơn vị (năm 2012) .22 Thành phần của đội cơ động chống dịch tại các TTYT quận, huyện (n=29) .23 Khả năng chẩn đoán tác nhân gây một số BTN của các đơn vị y tế .24 Khả năng lấy mẫu, vận chuyển mẫu bệnh phẩm BTN .25 Sự sẵn có các tài liệu hướng dẫn định nghĩa trường hợp bệnh (ĐNTHB) .26 Sự sẵn có các tài liệu hướng dẫn đối với bệnh tả và SXHD .27 Tình hình đào tạo/tập huấn cho cán bộ xét nghiệm Vi sinh .28 Tình hình thực hiện báo cáo BTN theo quy định của các đơn vị .29 Nguyên nhân các BV, PKĐK không thực hiện báo cáo .30 Kiến thức về giám sát bệnh truyền nhiễm của cán bộ giám sát .31 Thực hành giám sát bệnh truyền nhiễm của cán bộ giám sát .32 Rút ngắn thời gian phát hiện, điều tra, xét nghiệm và triển khai can thiệp với sốt xuất huyết Dengue.33 Độ nhạy và giá trị chẩn đoán dương tính trong giám sát sốt xuất huyết Dengue.34 Thời gian phát hiện, điều tra và báo cáo trường hợp bệnh nghi tả .35 Cải thiện chất lượng báo cáo tuần và báo cáo tháng của các TYT.36 Cải thiện chất lượng báo cáo tuần và báo cáo tháng của TTYT .37 Cải thiện năng lực phân tích số liệu BTN của các TYT.38 Mức độ cải thiện kiến thức và thực hành về giám sát bệnh truyền nhiễm của cán bộ Trạm Y tế sau can thiệp .39 Mức độ nâng cao kiến thức và thực hành giám sát bệnh truyền nhiễm của cán bộ giám sát tại TTYT. 104 x DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1 Tần suất phân tích bệnh truyền nhiễm của các TTYT quận, huyện .2 Thành lập đội cơ động chống dịch tại các TTYT. Thực trạng cơ số chống dịch tại các Trạm Y tế (n=115).

Sự sẵn có vật liệu truyền thông tại các Trạm Y tế (n=115) .