Luận án: Đánh giá chỉ số chất lượng điều trị HIV/AIDS sau lồng ghép quản lý chất lượng tại bệnh viện

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ĐOÀN THỊ THUỲ LINH ®¸nh gi¸ c¸c chØ sè chÊt l-îng ®iÒu trÞ hiv/aids sau lång ghÐp qu¶n lý chÊt l-îng ®iÒu trÞ hiv/aids vµo hÖ thèng bÖnh viÖn t¹i mét sè tØnh n¨m 2016-2018 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ĐOÀN THỊ THUỲ LINH ®¸nh gi¸ c¸c chØ sè chÊt l-îng ®iÒu trÞ hiv/aids sau lång ghÐp qu¶n lý chÊt l-îng ®iÒu trÞ hiv/aids vµo hÖ thèng bÖnh viÖn t¹i mét sè tØnh n¨m 2016-2018 Ngành : Y tế công cộng Mã số : 62720301 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đào Thị Minh An HÀ NỘI - 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi là Đoàn Thị Thuỳ Linh, nghiên cứu sinh khoá 35, Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Y tế công cộng, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. TS Đào Thị Minh An, Trưởng bộ môn Dịch tễ học, Viện Đào tạo Y học Dự phòng và Y tế công cộng, Trường Đại học Y Hà Nội.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Đoàn Thị Thuỳ Linh ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, trước tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.

Đào Thị Minh An, Trưởng Bộ môn Dịch tễ học, Viện Đào tạo Y học Dự phòng và Y tế công cộng, Trường Đại học Y Hà Nội. Cô là người thầy hướng dẫn trực tiếp, tận tình giúp đỡ và truyền đạt cho tôi những kiến thức, kinh nghiệm nghiên cứu trong suốt quá trình học tập, thực hiện và hoàn thiện luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban Giám hiệu và Phòng Đào tạo Sau Đại học của Trường Đại học Y Hà Nội, Ban Lãnh đạo và Phòng Đào tạo Sau Đại học của Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng đã luôn tạo điều kiện và giúp đỡ tôi tận tình trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Lãnh đạo Cục Phòng, chống HIV/AIDS, Bộ Y tế; Tập thể Phòng Điều trị HIV/AIDS, Cục Phòng, chống HIV/AIDS và các đồng nghiệp đã tạo điều kiện cho tôi tham gia, giúp đỡ nhiệt tình để thực hiện và hoàn thành công trình nghiên cứu này.

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Lãnh đạo và các đồng nghiệp tại 6 đơn vị là BVĐK tỉnh Sơn La; BVĐK huyện Mai Sơn, Sơn La; BVĐK quận Ô Môn, Cần Thơ; BVĐK quận Thốt Nốt, Cần Thơ; BVĐK huyện Tịnh Biên, An Giang và Trung tâm Y tế thành phố Long Xuyên, An Giang đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi thực hiện nghiên cứu và thu thập số liệu trong suốt 3 năm liền. Tôi xin chân thành cảm ơn các Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sỹ trong các Hội đồng Khoa học chấm luận án đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu để tôi có thêm kiến thức và hoàn thiện luận án đạt chất lượng tốt hơn. Sau cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới bố mẹ, chồng, các con, các anh chị em trong gia đình và bạn bè thân thiết đã là hậu phương vững chắc ủng hộ, động viên, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu, hoàn thành luận án. TÁC GIẢ LUẬN ÁN iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT .vi DANH MỤC SƠ ĐỒ. viii DANH MỤC BẢNG .ix DANH MỤC BIỂU ĐỒ .xi ĐẶT VẤN ĐỀ.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Một số khái niệm. Một số khái niệm về điều trị HIV/AIDS.

Một số khái niệm về chất lượng. Tổng quan về tình hình dịch và điều trị HIV/AIDS trên Thế giới. Tổng quan về tình hình dịch và điều trị HIV/AIDS tại Việt Nam. Tình hình dịch HIV/AIDS tại Việt Nam.

Tổng quan về hệ thống điều trị HIV/AIDS từ khi có dịch HIV/AIDS đến thời điểm trước khi sát nhập phòng khám ngoại trú vào bệnh viện. Tổng quan về quản lý chất lượng điều trị HIV/AIDS theo mô hình HIVQUAL. Giới thiệu về mô hình HIVQUAL. Tổng quan về quản lý chất lượng điều trị HIV/AIDS trên Thế giới.

Tổng quan về quản lý chất lượng điều trị HIV/AIDS tại Việt Nam. Kết quả cải thiện chất lượng điều trị HIV/AIDS và các yếu tố liên quan. Nhóm chỉ số theo dõi, cung cấp dịch vụ. Nhóm chỉ số kết quả, tác động.

Thông tin chung về địa bàn nghiên cứu. 40 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Thiết kế nghiên cứu. Chọn mẫu và cỡ mẫu. Biến số và chỉ số nghiên cứu. Kỹ thuật và công cụ thu thập thông tin.

Sai số và kiểm soát sai số. Phương pháp phân tích thống kê. Đạo đức trong nghiên cứu. 61 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ.

Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu giai đoạn 2016-2018. Thực trạng cung cấp dịch vụ điều trị HIV/AIDS sau sát nhập phòng khám ngoại trú vào bệnh viện giai đoạn 2016-2018. Thực trạng xét nghiệm CD4. Thực trạng xét nghiệm tải lượng HIV.

Các chỉ số về điều trị HIV/AIDS. Kết quả chất lượng điều trị HIV/AIDS và các yếu tố liên quan. Tỷ lệ người bệnh ức chế tải lượng HIV. Thời gian để người bệnh đạt được ức chế tải lượng HIV qua các năm78 3.

Khả năng ức chế tải lượng HIV theo các yếu tố liên quan. 88 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu. Thực trạng cung cấp dịch vụ điều trị HIV/AIDS sau sát nhập phòng khám ngoại trú vào bệnh viện năm 2016-2018.

Thực trạng xét nghiệm CD4. Thực trạng xét nghiệm tải lượng HIV. Thực trạng các chỉ số về điều trị HIV/AIDS. Kết quả chất lượng điều trị HIV/AIDS giai đoạn 2016-2018 và các yếu tố liên quan.

Tỷ lệ ức chế tải lượng HIV. Thời gian để người bệnh đạt ức chế tải lượng HIV giai đoạn 2016- 2018 và các yếu tố liên quan. Khả năng ức chế tải lượng HIV giai đoạn 2016-2018 theo các yếu tố liên quan. Điểm mới của nghiên cứu.

Hạn chế của nghiên cứu. 123 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1. Danh mục các biến số, chỉ số và cách tính PHỤ LỤC 2. Mẫu phiếu thu thập thông tin hồ sơ bệnh án PHỤ LỤC 3.

Hướng dẫn thu thập số liệu PHỤ LỤC 4. Tổng hợp các văn bản, hướng dẫn về quản lý chất lượng điều trị HIV/AIDS PHỤ LỤC 5. Sự thay đổi tiêu chuẩn điều trị ARV qua các giai đoạn PHỤ LỤC 6. Văn bản của các bệnh viện/TTYT đồng ý cho nghiên cứu sinh thực hiện nghiên cứu và tiến hành thu thập số liệu vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT AIDS Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ARV Thuốc điều trị kháng vi rút HIV BHYT Bảo hiểm y tế BVĐK Bệnh viện đa khoa CDC Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ CTCL Cải thiện chất lượng Cotrimoxazole - Thuốc điều trị dự phòng các bệnh nhiễm CTX trùng cơ hội INH Isoniazid - Thuốc điều trị dự phòng lao Cải thiện chất lượng dịch vụ y tế (Viết tắt của cụm từ tiếng HEALTHQUAL Anh là Health Quality) Vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở HIV người Cải thiện chất lượng điều trị HIV/AIDS HIVQUAL (Viết tắt của cụm từ tiếng Anh là HIV Qualily) K=K Không phát hiện = Không lây truyền NCS Nghiên cứu sinh NTCH Nhiễm trùng cơ hội MSM Nam quan hệ tình dục đồng giới Pneumocystis carinii pneumonia – Viêm phổi do PCP Pneumocystis carinii PDSA Chu trình lập kế hoạch - thực hiện - đánh giá - hành động PEPFAR Chương trình cứu trợ khẩn cấp của Tổng thống Hoa Kỳ PKNT Phòng khám ngoại trú QHTD Quan hệ tình dục vii UNAIDS Chương trình phối hợp của Liên hợp quốc về HIV/AIDS Quản lý chất lượng toàn diện (Viết tắt của cụm từ tiếng TQM Anh là Total Quality Management) TTYT Trung tâm Y tế TYT Trạm Y tế WHO Tổ chức Y tế Thế giới viii DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.

Phân bố nhiễm HIV theo tỉnh, thành phố. Hệ thống y tế trước và sau khi sát nhập. Mô hình HIVQUAL. Liên quan giữa đo lường và cải thiện chất lượng.

Các quốc gia thực hiện HIVQUAL. Mở rộng quản lý chất lượng (HIVQUAL) tại Việt Nam. Các thành tố chính trong theo dõi và đánh giá dịch vụ điều trị HIV. Sơ đồ chọn mẫu và thiết kế nghiên cứu.

Quy trình thu thập và phân tích số liệu. Giao diện phần mềm HIVQUAL - Cửa sổ nhập liệu. 60 ix DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Danh mục các chỉ số HIVQUAL.

Mô tả các nhóm người bệnh HIV/AIDS từng năm. Các phòng khám ngoại trú được lựa chọn nghiên cứu. Bảng tính cỡ mẫu theo WHO cho đo lường chất lượng. Cỡ mẫu của nghiên cứu.

Cỡ mẫu nghiên cứu theo cơ sở. Mẫu Bảng danh sách người bệnh quản lý. Thông tin chung về toàn bộ người bệnh đang điều trị ARV. Thông tin chung nhóm người bệnh mới bắt đầu điều trị ARV.

Các chỉ số xét nghiệm CD4 trên người bệnh mới bắt đầu điều trị ARV. Tỷ lệ người bệnh mới bắt đầu điều trị tiếp cận muộn với điều trị ARV theo các nhóm tuổi. Các chỉ số xét nghiệm CD4 trên toàn bộ người bệnh đang điều trị ARV. Các chỉ số xét nghiệm tải lượng HIV trên người bệnh mới bắt đầu điều trị ARV.

Tỷ lệ xét nghiệm tải lượng HIV trên toàn bộ người bệnh đang điều trị ARV năm 2016-2018. Các chỉ số về điều trị HIV/AIDS trên nhóm người bệnh mới bắt đầu điều trị ARV năm 2016-2018. Các chỉ số về điều trị HIV/AIDS trên toàn bộ người bệnh đang điều trị ARV năm 2016-2018. Tỷ lệ người bệnh ức chế tải lượng HIV qua các năm.

Xét nghiệm tải lượng HIV trên nhóm người bệnh mới bắt đầu điều trị ARV giai đoạn 2016-2018. Thời gian từ khi người bệnh bắt đầu điều trị ARV đến khi ức chế tải lượng HIV dưới 1000 bản sao/ml và dưới 200 bản sao/ml giai đoạn 2016-2018. Thời gian ức chế tải lượng HIV dưới 1.000 bản sao/ml theo các yếu tố liên quan .