Nghiên cứu nồng độ Galectin-3 huyết thanh ở bệnh nhân suy tim - Luận án TS Y học Huế 2022

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC BÙI THỊ THANH HIỀN NGHIÊN CỨU NỒNG ĐỘ GALECTIN-3 HUYẾT THANH Ở BỆNH NHÂN SUY TIM LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HUẾ - 2022 ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC BÙI THỊ THANH HIỀN NGHIÊN CỨU NỒNG ĐỘ GALECTIN-3 HUYẾT THANH Ở BỆNH NHÂN SUY TIM Ngành: Nội Khoa Mã số: 9720107 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. HOÀNG ANH TIẾN TS. ĐINH HIẾU NHÂN HUẾ - 2022 Lời Cảm Ơn Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám Đốc Đại Học Huế, Ban giám Hiệu trường Đại Học Y Dược Huế, Ban giám Đốc Bệnh Viện Trưng Vương, phòng Kế Hoạch Tổng Hợp, Khoa Nội Tim Mạch, Khoa xét nghiệm, khoa nội Tiêu Hóa, Khoa Điều Trị Theo Yêu Cầu, phòng Đào Tạo Sau Đại Học đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong SUốt quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn Sâu Sắc tới GS.BS Huỳnh Văn Minh, PGS.BS Hoàng Anh Tiến và TS.BS Đinh Hiếu Nhân, những người Thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong SUốt quá trình học tập và hoàn thành luận án.

Xin chân thành cảm ơn GS.BS Trần Văn Huy, chủ nhiệm bộ môn Nội cùng các Thầy, Cô trong Bộ môn Nội – Trường Đại Học Y Dược Huế đã giúp đỡ tôi trong SUốt quá trình học tập. Xin cám ơn Ba Mẹ, Chồng, các con và gia đình đã chịu nhiều khó khăn để tôi có được mọi thuận lợi hoàn thành luận án này. Cuối cùng, xin được cảm ơn các anh, chị, bạn bè và đồng nghiệp đã quan tâm, động viên tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tác giả Bùi Thị Thanh Hiền LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào khác. Nếu có gì sai sót tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Tác giả luận án Bùi Thị Thanh Hiền MỤC LỤC MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ - BIỂU ĐỒ MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Chẩn đoán hình ảnh. Các chỉ điểm sinh học trong suy tim. Tình hình các nghiên cứu về Galectin-3 ở trong nước và trên thế giới. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Xử lý số liệu theo phương pháp thống kê y học. Đạo đức trong nghiên cứu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của nhóm suy tim và không suy tim. Nồng độ Galectin-3 huyết thanh ở bệnh nhân suy tim. So sánh giá trị Galectin-3 huyết thanh ở các phân nhóm suy tim.

Mối tương quan giữa nồng độ Galectin-3 huyết thanh với các thông số liên quan tái cấu trúc cơ tim trên siêu âm tim và xét nghiệm BNP. Nồng độ Galectin-3 huyết thanh trong tiên lượng biến cố tim mạch 79 CHƯƠNG 4. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Sự biến đổi nồng độ Galectin-3 huyết thanh ở bệnh nhân suy tim.

So sánh giá trị Galectin-3 huyết thanh ở các phân nhóm suy tim. Khảo sát mối tương quan giữa nồng độ Galectin-3 huyết thanh với các thông số liên quan tái cấu trúc cơ tim trên siêu âm tim và xét nghiệm BNP huyết thanh ở bệnh nhân suy tim. Khảo sát giá trị của nồng độ Galectin-3 huyết thanh trong tiên lượng các biến cố tim mạch như suy tim nặng hơn, hội chứng động mạch vành cấp, rối loạn nhịp thất và tử vong do mọi nguyên nhân trong thời gian nằm viện ở bệnh nhân suy tim. 125 HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU.126 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ACC/AHA American College of Cardiology/American Heart Association (Trường môn tim mạch Mỹ/hội tim Mỹ) ADH Antidiuretic Hormone ANP Atrial Natriuretic Peptide AUC Area Under the Curve (Diện tích dưới đường cong) BNP Brain Natriuretic Peptide CI Confidence Interval (Khoảng tin cậy) COACH Coordinating study evaluating outcomes of Advising and Counseling in Heart failure COL1A1 Collagen α-1 type 1 CORONA Controlled Rosuvastatin Multinational Trial in Heart Failure CRD Carbohydrate Recognition Domain ĐLC Độ lệch chuẩn ĐMV Động mạch vành ECG Electrocardiography ECM Extracellular matrix (Chất nền ngoại bào) EDV End Diastolic Volume (Thể tích cuối tâm trương) EF Ejection Fraction (Phân suất tống máu) eGFR estimated Glomerular Filtration Rate (Độ lọc cầu thận ước tính) ESC European Society of Cardiology (Hội Tim Châu Âu) ESV End Systolic Volume (Thể tích cuối tâm thu) GTLN Giá trị lớn nhất HATTh Huyết áp tâm thu HATTr Huyết áp tâm trương HDL-C High density lipoprotein - Cholesterol HFmrEF Heart Failure mid-range (or mild reduce) Ejection Fraction (Suy tim phân suất tống máu giới hạn hoặc giảm nhẹ) HFpEF Heart Failure preserved Ejection Fraction (Suy tim phân suất tống máu bảo tồn) HFrEF Heart Failure reduced Ejection Fraction (Suy tim phân suất tống máu giảm) HR Hazard Ratio hs-TnT High-sensitivity Troponin T IVSd Interventricular septum diastolic (Đường kính vách liên thất tâm trương) IVSd/IVSs Interventricular septum- diastolic/systsolic (Độ dày vách liên thất tâm trương/tâm thu) IVSs Interventricular septum systolic (Độ dày vách liên thất tâm thu) LA Left Atrial LDL-C Low density lipoprotein cholesterol LVDd/LVDs Left Ventricular diastolic/systolic diameter (Đường kính thất trái cuối tâm trương/tâm thu) LVEDV Left Ventricular End Diastolic Volume (Thể tích thất trái cuối tâm trương) LVEF Left Ventricular Ejection Fraction (Phân suất tống máu thất trái) LVESV Left Ventricular End Systolic Volume (Thể tích thất trái cuối tâm thu) LVM Left Ventricular Mass (Khối lượng cơ thất trái).

LVMI Left Ventricular Mass Index (Chỉ số khối cơ thất trái) LVPWTd Left Ventricular Posterior Wall Thickness diastolic (Độ dày thành sau thất trái tâm trương) LVPWTs Left Ventricular Posterior Wall Thickness systolic (Độ dày thành sau thất trái tâm thu) NT-proBNP N-terminal pro B-type natriuretic peptide NYHA New York Heart Association (Hội Tim NewYork) OR Odd ratio (Tỷ số chênh) PWTd/PWTs Posterior Wall Thickness diastolic/systolic (Độ dày thành sau thất trái tâm trương/tâm thu) RAAS Renin-Angiotensin-Aldosterone System ROC Receiver operating Characteristic curve RWT Relative Wall Thickness (Độ dày thành tương đối) SD Standard Deviation (Độ lệch chuẩn) SST2 Soluble Suppression of Tumorigenicity 2 ST2 Suppression of Tumorigenicity 2 THA Tăng huyết áp TnI Troponin-Inhibitory TnT Troponin-Tropomyosin DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1. Phân loại suy tim theo phân suất tống máu (EF). Phân độ THA theo Phân Hội Tăng Huyết Áp Việt Nam/Hội Tim Mạch Việt Nam 2018. Tiêu chuẩn béo phì của WHO cho các nước Châu Á.

Phân độ suy tim theo NYHA. Phân loại rối loạn lipid máu theo NCEP-ATP III. Đặc điểm chung của nhóm suy tim và nhóm không suy tim. Triệu chứng lâm sàng lúc nhập viện ở nhóm bệnh nhân suy tim.

Tỷ lệ suy tim theo phân độ (NYHA) ở nhóm bệnh nhân suy tim. Phân bố tỷ lệ tiền sử bệnh lý của nhóm nghiên cứu. Tỷ lệ các biến cố tim mạch xảy ra trong thời gian nằm viện ở nhóm suy tim. Kết quả xét nghiệm bạch cầu và độ lọc cầu thận của 2 nhóm nghiên cứu 64 Bảng 3.

Kết quả siêu âm tim ở hai nhóm nghiên cứu. Nồng độ BNP huyết thanh ở nhóm bệnh nhân suy tim. Nồng độ BNP huyết thanh ở các phân nhóm suy tim khác nhau theo phân độ suy tim của NYHA ở nhóm bệnh nhân suy tim. Nồng độ galectin-3 huyết thanh ở bệnh nhân suy tim và không suy tim 68 Bảng 3.

Độ nhạy, độ đặc hiệu của galectin-3 trong chẩn đoán suy tim. Nồng độ galectin-3 ở bệnh nhân suy tim ở hai thời điểm lúc nhập viện và trước khi xuất viện. Nồng độ galectin-3 giữa các nhóm phân suất tống máu ở bệnh nhân suy tim ở thời điểm nhập viện. Nồng độ galectin-3 giữa các nhóm phân suất tống máu ở bệnh nhân suy tim ở thời điểm trước xuất viện.

Mối liên quan giữa galectin-3 huyết thanh và đặc điểm chung của bệnh nhân suy tim. Một số yếu tố liên quan đến galectin-3 lúc nhập viện ở bệnh nhân suy tim (mô hình tuyến tính đa biến). Mối liên quan giữa thông số tái cấu trúc thất trái trong siêu âm tim và nồng độ galectin-3 lúc nhập viện. Mối tương quan giữa galectin-3 huyết thanh với các thông số liên quan tái cấu trúc cơ tim trên siêu âm tim lúc nhập viện ở bệnh nhân suy tim.

Mối tương quan giữa galectin-3 với BNP ở bệnh nhân suy tim. Nồng độ galectin-3 huyết thanh với mức độ suy tim theo NYHA. Mối liên quan giữa nồng độ galectin-3 huyết thanh với các biến cố tim mạch.80 DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 1. Suy chức năng tâm thu hoặc tâm trương tim qua cơ chế tái cấu trúc.

Tái cấu trúc tâm thất khi quá tải huyết động. Lưu đồ chẩn đoán suy tim (khởi phát không cấp) theo ESC 2016. Các chỉ điểm sinh học tương ứng với cơ chế sinh bệnh học. Pro BNP được tổng hợp trong tế bào cơ tim, sau đó chia làm 2 phân tử đi vào máu (NT-proBNP và BNP).

Những cơ chế phóng thích troponin trong suy tim. Các dạng cấu trúc của galectin. Cấu tạo galectin-3. Con đường chuyển hóa galectin -3.

Vai trò của galectin-3 trong tế bào. Sơ đồ xơ hóa của galectin-3 được tiết ra bởi đại thực bào và các nguyên bào sợi trong mô xơ. TNF-a và khối u yếu tố hoại tử ruột. Vai trò của galectin-3 trong tái cấu trúc tim và xơ hóa cơ tim.

Phân loại kiểu hình tái cấu trúc thất trái dựa vào chỉ số khối cơ tim (LVMI) và độ dày thành tương đối (RWT). Siêu âm tim: đo phân suất tống máu theo phương pháp Teichholz. Suy tim và galectin-3 tứ phân vị. Đường cong ROC của galectin-3 để chẩn đoán suy tim AUC=0,756, p<0,001.

Đường cong ROC của nồng độ galectin-3 huyết thanh trong tiên đoán khả năng suy tim của nghiên cứu chúng tôi. Mối liên quan giữa nồng độ galectin-3 huyết thanh và các kiểu hình tái cấu trúc tim trên siêu âm tim.104 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ - BIỂU ĐỒ Trang SƠ ĐỒ Sơ đồ 1. Khuyến cáo của ACC/AHA 2017 về các chỉ điểm sinh học trong suy tim. Tỷ lệ suy tim (theo EF) lúc nhập viện và trước khi xuất viện.

Thuốc điều trị ở bệnh nhân suy tim. Mối tương quan giữa tuổi và galectin-3 huyết thanh ở bệnh nhân suy tim. Mối tương quan giữa độ lọc cầu thận và galectin-3 huyết thanh ở bệnh nhân suy tim. Một số yếu tố liên quan đến galectin-3 lúc nhập viện ở bệnh nhân suy tim.

Mối tương quan giữa nồng độ galectin-3 huyết thanh với độ dày thành sau thất trái tâm trương. Mối tương quan giữa nồng độ galectin-3 huyết thanh với độ dày thành sau thất trái tâm thu. Mối tương quan giữa nồng độ galectin-3 huyết thanh với phân suất tống máu thất trái (LVEF). Mối tương quan giữa nồng độ galectin-3 huyết thanh với độ dày thành tương đối (RWT).

Mối tương quan giữa galectin-3 và BNP huyết thanh ở bệnh nhân suy tim lúc vào viện. Mối liên quan giữa nồng độ galectin-3 huyết thanh và biến cố suy tim nặng hơn.