Luận án: Thay đổi cytokine và hiệu quả điều trị vảy nến mụn mủ bằng acitretin tại Bệnh viện Da liễu Trung ương

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108  NGUYỄN THỊ THU HOÀI NGHIÊN CỨU THAY ĐỔI MỘT SỐ CYTOKINE VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ BỆNH VẢY NẾN MỤN MỦ BẰNG ACITRETIN LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108  NGUYỄN THỊ THU HOÀI NGHIÊN CỨU THAY ĐỔI MỘT SỐ CYTOKINE VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ BỆNH VẢY NẾN MỤN MỦ BẰNG ACITRETIN Chuyên ngành: DA LIỄU Mã số: 62 72 01 52 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. BÙI THỊ VÂN PGS. LÊ HỮU DOANH HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi là: Nguyễn Thị Thu Hoài, nghiên cứu sinh khóa 2, Viện nghiên cứu khoa học Y Dược lâm sàng 108, chuyên ngành Da liễu, xin cam đoan:  Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Bùi Thị Vân, PGS.

Lê Hữu Doanh.  Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam.  Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp nhận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

Hà nội, ngày 1 tháng 8 năm 2022 Người viết cam đoan Nguyễn Thị Thu Hoài MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN DANH MỤC VÀ KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC BIỂU ĐỒ DANH MỤC HÌNH ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Bệnh vảy nến mụn mủ. Tình hình bệnh vảy nến mụn mủ.

Cơ chế bệnh sinh bệnh vảy nến mụn mủ. Đặc điểm lâm sàng. Đặc điểm cận lâm sàng. Điều trị vảy nến mụn mủ.

Các cytokine liên quan trong sinh bệnh học bệnh vảy nến mụn mủ. Yếu tố hoại tử khối u (TNF-α: necrosis factor-α). Vai trò của acitretin trong điều trị vảy nến mụn mủ toàn thân. Đặc tính dược động học.

Cơ chế tác dụng của acitretin. Tác dụng không mong muốn. Các nghiên cứu về điều trị vảy nến mụn mủ bằng retinoid. Các nghiên cứu trên thế giới.

Các nghiên cứu về vảy nến mụn mủ ở Việt Nam. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và chất liệu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

40 Nhóm nghiên cứu (NNC). Chất liệu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu nghiên cứu. Các bước tiến hành. Khảo sát một số yếu tố liên quan, đặc điểm lâm sàng trong bệnh vảy nến mụn mủ 43 2. Xác định mối liên quan của một số cytokine (IL-2, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10, IL-17, TNF-α và INF-γ) với đặc điểm lâm sàng bệnh vảy nến mụn mủ toàn thân trước và sau điều trị.

Nghiên cứu hiệu quả điều trị bệnh vảy nến mụn mủ bằng acitretin. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Một số yếu tố liên quan, đặc điểm lâm sàng bệnh vảy nến mụn mủ. Một số yếu tố liên quan.

Đặc điểm lâm sàng. Mối liên quan của một số cytokine (IL-2, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10, IL-17, TNF- α, INF-γ) với đặc điểm lâm sàng ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân trước và sau điều trị. Đặc điểm của nhóm nghiên cứu và nhóm đối chứng. Mối liên quan của một số cytokine (IL-2, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10, IL-17, TNF-α, INF-γ) với đặc điểm lâm sàng ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân trước điều trị bằng acitretin.

Mối liên quan của một số cytokine (IL-2, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10, IL-17, TNF-α, INF-γ) với đặc điểm lâm sàng ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân sau điều trị bằng acitretin. Kết quả điều trị. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Kết quả điều trị.

Kết quả tác dụng không mong muốn. Một số yếu tố liên quan, đặc điểm lâm sàng bệnh vảy nến mụn mủ. Một số yếu tố liên quan. Đặc điểm lâm sàng vảy nến mụn mủ.

Mối liên quan của một số cytokine (IL-2, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10, IL-17, TNF- α, INF-γ) với đặc điểm lâm sàng ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân trước và sau điều trị. Mối liên quan của một số cytokine (IL-2, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10, IL-17, TNF-α, INF-γ) với đặc điểm lâm sàng ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân trước điều trị bằng acitretin. Mối liên quan của một số cytokine (IL-2, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10, IL-17, TNF-α, INF-γ) với đặc điểm lâm sàng ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân sau điều trị bằng acitretin. Hiệu quả điều trị vảy nến mụn mủ toàn thân bằng acitretin.

Kết quả điều trị. Kết quả tác dụng không mong muốn.125 DANH MỤC VÀ KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT TẮT THUẬT NGỮ TIẾNG VIỆT aa Acid amin APC Antigen presenting cell Tế bào trình diện kháng nguyên AICAR Aminomidazol carboxamid ribonucleotid transformylase ACH Acrodermatitis continua of Viêm da đầu chi liên tục của Hallopeau Hallopeau BC Bạch cầu BCĐNTT Bạch cầu đa nhân trung tính BN Bệnh nhân CD Cluster of differentiation Cụm biệt hóa DITRA Deficiency of interleukin-36 Thiếu hụt IL-36 receptor antagonist DC Dendritic cell Tế bào đuôi gai ĐTB Đại thực bào EGF Epidermal growth factor Yếu tố phát triển thượng bì ERKs extracellular signal-regulated MAP- enzym điều chỉnh tín hiệu 2 kinases ngoại bào FGT-α Factor growth transfer –α Yếu tố chuyển đổi tăng trưởng α GPP Generalized pustular psoriasis Vảy nến mụn mủ toàn thân HbsAg Hepatitis B surface antigen Kháng nguyên bề mặt viêm gan B HC Hồng cầu HDL-C High densitylipoprotein Cholesterol lipoprotein tỷ Cholesterol trọng cao HIV Human Immunodeficiency Virus Virus gây suy giảm miễn dịch ở người HLA Human leucocyte antigen Kháng nguyên bạch cầu người ICAM-1 Intercellular adhesion molecule 1 Phân tử kết dính liên bào 1 Ig (A, G, M, E) Immunoglobulin (A, G, M, E) Globulin miễn dịch A, G, M, E IL Interleukine IL-2R IL-2 receptor Thụ thể IL-2 IL36RN Interleukiene 36 receptor antagonist Thụ thể đối kháng IL-36 GM- CSF Granulocyte-macrophage colony- Yếu tố kích hoạt bạch cầu stimulating factor PPPP Palmoplantar pustular psoriasis Vảy nến mụn mủ lòng bàn tay chân sIL-2R Soluble IL-2R Thụ thể IL-2 hòa tan SGOT Serum glutamat oxaloacetat transaminase SGPT Serum glutamat pyruvat transaminase IFN-,, Interferon-,, KN Kháng nguyên KT Kháng thể LDL-C Low densitylipoprotein Cholesterol Cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp MHC Major histocopatibility Phức hợp hòa hợp mô chủ yếu MTX Methotrexate CHỮ VIẾT TẮT THUẬT NGỮ TIẾNG VIỆT Protein hoạt hóa mitogen. MAPKs NK Natural killer Tế bào chết tự nhiên NF - κB Yếu tố nhân κB PASI Psoriasis area and severity index Chỉ số đánh giá mức độ bệnh vảy nến PV Psoriasis vulgaris Vảy nến thông thường PUVA Psoralen UVA Pso+GGP Vảy nến mụn mủ có tiền sử vảy nến thông thường Pso-GGP Vảy nến mụn mủ không có tiền sử vảy nến thông thường TC Tiểu cầu Th T helper T hỗ trợ Treg T điều hòa TGF-, Transforming growth factor , Yếu tố chuyển đổi phát triển TNF, Tumor necrosis factor , Yếu tố hoại tử khối u , SAPHO Synovitris acne pustulosis hyperostosis osteitis SKALP Skin-derived antileukoproteinase Da tiết enzym ức chế protein bạch cầu UVA, B Ultraviolet A, B Tia cực tím A, B XQ Xquang VNMM Vảy nến mụn mủ VNMMTT Vảy nến mụn mủ toàn thân VNTT Vảy nến thông thường DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Điểm đánh giá mức độ nặng của các triệu chứng da.

Điểm đánh giá mức độ nặng của bệnh. Phân bố theo nhóm tuổi bệnh nhân vảy nến mụn mủ. Phân bố về tuổi khởi phát của bệnh nhân vảy nến mụn mủ. Phân bố trị số trung bình tuổi hiện tại, tuổi khởi phát mụn mủ và thời gian bị bệnh vảy nến mụn mủ.

Các yếu tố liên quan đến khởi phát vảy nến mụn mủ sau VNTT. Vảy nến mụn mủ có yếu tố gia đình. Bệnh kết hợp gặp trong bệnh vảy nến. Phân bố theo giai đoạn bệnh.

Triệu chứng cơ năng ở VNMM hoạt động. Các loại thương tổn cơ bản ở VNMM hoạt động. Vị trí phân bố thương tổn. Các thể lâm sàng vảy nến mụn mủ.

Phân bố thể lâm sàng vảy nến mụn mủ giai đoạn hoạt động. Đặc điểm của hai nhóm NNC và NĐC. So sánh nồng độ các cytokine ở bệnh nhân VNMM toàn thân trước điều trị bằng acitretin với người khỏe mạnh (NĐC). Nồng độ các cytokine theo giới tính ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ trước điều trị bằng acitretin.

Nồng độ các cytokine ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ có tiền sử vảy nến (Pso+GGP) và không có tiền sử vảy nến (Pso-GGP). Nồng độ các cytokine theo nhóm tuối khởi phát. Nồng độ các cytokine theo nhóm tuổi. Nồng độ các cytokine theo nhóm tuối ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ có tiền sử vảy nến thông thường và không có tiền sử vảy nến.

Nồng độ các cytokine theo mức độ bệnh ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân có tiền sử vảy nến thông thường và không có tiền sử vảy nến. Nồng độ các cytokine theo mức độ bệnh ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ trước điều trị bằng acitretin.22 Tương quan giữa nồng độ cytokin IL-2, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10, IL-17, TNF-α và INF-γ ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân trước điều trị bằng acitretin. So sánh nồng độ các cytokine trước và sau điều trị acitretin 79 Bảng 3. So sánh nồng độ các cytokine ở bệnh nhân VNMM toàn thân sau điều trị bằng acitretin (NNC) với người khỏe mạnh (NĐC).

Kết quả nồng độ các cytokine theo giới tính ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân sau điều trị bằng acitretin. Nồng độ các cytokine theo mức độ bệnh ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân sau điều trị. Đặc điểm của nhóm nghiên cứu (NNC). Kết quả điều trị theo tiền sử bệnh vảy nến thông thường.

Sự thay đổi của các xét nghiệm trước sau điều trị. Các tác dụng không mong muốn.87 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Phân bố theo giới. Đặc điểm khởi phát của vảy nến mụn mủ.

Tương quan giữa nồng độ cytokin IL-2 với số lượng bạch cầu ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân trước điều trị bằng acitretin. Tương quan giữa nồng độ cytokin IL-4, với số lượng bạch cầu ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân trước điều trị bằng acitretin. Tương quan giữa nồng độ cytokin IL-6 với số lượng bạch cầu ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân trước điều trị bằng acitretin. Tương quan giữa nồng độ cytokin IL-8 với số lượng bạch cầu ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân trước điều trị bằng acitretin.

Tương quan giữa nồng độ cytokin IL-10 với số lượng bạch cầu ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân trước điều trị bằng acitretin. Tương quan giữa nồng độ cytokin IL-17 với số lượng bạch cầu ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân trước điều trị bằng acitretin. Tương quan giữa nồng độ cytokin INF-γ với số lượng bạch cầu ở bệnh nhân vảy nến mụn mủ toàn thân trước điều trị bằng acitretin .