Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu rối loạn nhịp tim biến thiên nhịp tim bằng Holter điện tim 24 giờ ở bệnh nhân trước và sau phẫu thuật cầu nối chủ vành

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 NGỌ VĂN THANH NGHIÊN CỨU RỐI LOẠN NHỊP TIM, BIẾN THIÊN NHỊP TIM BẰNG HOLTER ĐIỆN TIM 24 GIỜ Ở BỆNH NHÂN TRƯỚC VÀ SAU PHẪU THUẬT CẦU NỐI CHỦ VÀNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 =========== NGỌ VĂN THANH NGHIÊN CỨU RỐI LOẠN NHỊP TIM, BIẾN THIÊN NHỊP TIM BẰNG HOLTER ĐIỆN TIM 24 GIỜ Ở BỆNH NHÂN TRƯỚC VÀ SAU PHẪU THUẬT CẦU NỐI CHỦ VÀNH Chuyên ngành : Nội tim mạch Mã số : 62.41 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN QUANG TUẤN 2. PHẠM TRƯỜNG SƠN HÀ NỘI – 2021 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự hướng dẫn khoa học của tập thể cán bộ hướng dẫn. Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và được công bố một phần trong các bài báo khoa học.

Luận án chưa từng được công bố. Nếu có điều gì sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Tác giả Ngọ Văn Thanh luan an LỜI CẢM ƠN Với tất cả tình cảm chân thành nhất, tôi xin trân trọng cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bộ môn Tim mạch, Phòng Sau đại học - Viện Nghiên cứu Khoa học Y Dược lâm sàng 108 đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi thực hiện đề tài này. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới GS.

Nguyễn Quang Tuấn – Chủ tịch Hội Tim mạch Hà Nội, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai và TS. Phạm Trường Sơn – Chủ nhiệm Khoa nội Tim mạch, Viện Tim mạch – Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã tận tình hướng dẫn tôi trong quá trình nghiên cứu khoa học và hoàn thành luận án. Bằng lao động miệt mài và đam mê nghiên cứu, các thầy đã cho tôi hoài bão, ước mơ và động lực để tôi thực hiện đề tài này. Tôi trân trọng cảm ơn thiếu tướng, PGS.

Phạm Nguyên Sơn, Chủ nhiệm Bộ môn Tim mạch, Phó giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và PGS. Vũ Điện Biên, nguyên viện trưởng Viện Tim mạch - Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã truyền dạy phương pháp làm việc khoa học, đóng góp nhiều ý kiến quý báu cho tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Đảng ủy – Ban Giám đốc, đặc biệt là PGS. Nguyễn Sinh Hiền – Giám đốc bệnh viện, Trung tâm Hồi sức, Khoa Chẩn đoán hình ảnh, Khoa Các bệnh mạch máu, Khoa Bệnh tim mạch chuyển hóa, Khoa Nội, Khoa Quốc tế cùng tập thể cán bộ nhân viên Bệnh viện Tim Hà Nội đã tạo điều kiện tốt nhất cho tôi tham gia học tập và nghiên cứu.

Tôi xin bày tỏ lòng tri ân với những người bệnh mà tôi đã từng điều trị cũng như những người bệnh trong nghiên cứu. Xin cảm ơn gia đình, các thầy cô giáo, đồng nghiệp và bạn bè đã luôn cổ vũ, động viên, ủng hộ tôi trong quá trình học tập và công tác. Hà Nội, 21 tháng 11 năm 2021 Ngọ Văn Thanh luan an DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT ASDNN or SDNN index: (mean of the standard deviations of all normal to normal intervals for 5 minutes of entire recording) Trung bình độ lệch chuẩn của các thời khoảng R – R bình thường mỗi đoạn 5 phút trên toàn bộ bản ghi Holter điện tim 24 giờ BMI: (Body Mass Index) Chỉ số khối cơ thể BTNT: Biến thiên nhịp tim CNCV: Cầu nối chủ vành ĐM: Động mạch ĐMV: Động mạch vành ĐTĐ: Đái tháo đường EF: (Ejection Fraction) Phân suất tống máu LF: (Low frequency) Độ lớn của biến thiên nhịp tim trong dải tần số thấp, từ 0,04 – 0,15Hz NMCT: Nhồi máu cơ tim NTT: Ngoại tâm thu HF: (High frequency) Độ lớn của biến thiên nhịp tim trong dải tần số cao, từ 0,15 – 0,04Hz pNN50: (percent of normal to normal intervals > 50 ms) Tỉ lệ phần trăm của những thời khoảng R – R bình thường đi sát nhau có chênh lệch hơn 50 mili giây RLLP: Rối loạn lipid RLNT: Rối loạn nhịp tim RLDT: Rối loạn dẫn truyền RN: Rung nhĩ rMSSD: (the square root of the mean of the sum of the squares of differences between adjacent normal to normal intervals) Căn bậc hai số trung bình tổng các bình phương của sự khác biệt giữa những thời khoảng R – R bình thường đi liền nhau luan an SDANN: (standard deviation of averages of normal to normal intervals in all 5 minute segments of entire recording) Độ lệch chuẩn của các thời khoảng R – R bình thường trong mỗi đoạn 5 phút trên Holter điện tim 24 giờ SDNN: (standard deviation of all normal to normal intervals) Trung bình của độ lệch chuẩn của tất cả các thời khoảng R – R bình thường THA: Tăng huyết áp THNCT: Tuần hoàn ngoài cơ thể TKTC: Thần kinh tự chủ TKGC: Thần kinh giao cảm TKPGC: Thần kinh phó giao cảm TP: (total power) Tổng độ lớn của biến thiên nhịp tim theo phổ tần số từ 0 – 0,4Hz ULF: (ultra low frequency) Độ lớn của biến thiên nhịp tim trong dải tần số cực thấp, từ 1,15 x 10-5 – 0,0033Hz VLF: (very low frequency) Độ lớn của biến thiên nhịp tim trong dải tần số rất thấp, từ 0,0033 – 0,04Hz YTNC: Yếu tố nguy cơ luan an MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Lời cảm ơn Danh mục các ký hiệu và chữ viết tắt Mục lục Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Bệnh động mạch vành mạn tính, chẩn đoán và điều trị. Khái niệm bệnh động mạch vành mạn tính. Chẩn đoán bệnh động mạch vành mạn tính. Các phương pháp điều trị bệnh động mạch vành mạn tính.

Phương pháp điều trị bằng phẫu thuật cầu nối chủ vành. Holter điện tim. Lịch sử ra đời và nguyên lý hoạt động của Holter điện tim. Chỉ định, chống chỉ định và kỹ thuật ghi Holter điện tim.

Đánh giá rối loạn nhịp tim trên Holter điện tim 24 giờ. Đánh giá thần kinh tự chủ qua biến thiên nhịp tim bằng Holter điện tim 24 giờ. Rối loạn nhịp tim, biến thiên nhịp tim ở bệnh nhân phẫu thuật cầu nối chủ vành đối. Rối loạn nhịp tim ở bệnh nhân phẫu thuật cầu nối chủ vành.

Biến thiên nhịp tim ở bệnh nhân phẫu thuật cầu nối chủ vành. Các nghiên cứu trong nước và trên thế giới. Nghiên cứu trong nước. Nghiên cứu trên thế giới.

31 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn loại trừ.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Các bước tiến hành nghiên cứu. Phương tiện nghiên cứu.

Ghi Holter điện tim 24 giờ và phân tích kết quả. Điều trị nội khoa trước và sau phẫu thuật. Các chỉ tiêu nghiên cứu và đánh giá. Đặc điểm lâm sàng.

Đặc điểm cận lâm sàng. Đánh giá rối loạn nhịp tim và biến thiên nhịp tim bằng Holter điện tim 24 giờ. Theo dõi bệnh nhân sau phẫu thuật. Xử lý số liệu.

Đạo đức nghiên cứu. 58 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, phẫu thuật, điều trị và theo dõi sau phẫu thuật của bệnh nhân nghiên cứu. Đặc điểm rối loạn nhịp tim, biến thiên nhịp tim trên Holter điện tim 24 giờ trước và sau phẫu thuật cầu nối chủ vành.

Đặc điểm rối loạn nhịp tim trên điện tâm đồ và Holter điện tim 24 giờ. Đặc điểm biến thiên nhịp tim trên Holter điện tim 24 giờ. Mối liên quan giữa rối loạn nhịp tim, biến thiên nhịp tim với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và biến cố tim mạch chính trong vòng 6 tháng ở bệnh nhân phẫu thuật cầu nối chủ vành. Mối liên quan giữa rối loạn nhịp tim với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và biến cố tim mạch chính.

Mối liên quan giữa biến thiên nhịp tim với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và biến cố tim mạch chính. Mối liên quan giữa giảm biến thiên nhịp tim với rối loạn nhịp tim 88 Chương 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm chung của bệnh nhân nghiên cứu. Một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng.

Đặc điểm phẫu thuật, điều trị và theo dõi sau phẫu thuật. Đặc điểm rối loạn nhịp tim, biến thiên nhịp tim trên Holter điện tim trước và sau phẫu thuật cầu nối chủ vành. Đặc điểm rối loạn nhịp tim trên Holter điện tim 24 giờ. Đặc điểm biến thiên nhịp tim trên Holter điện tim 24 giờ.

Mối liên quan giữa rối loạn nhịp tim, biến thiên nhịp tim với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và biến cố tim mạch chính trong vòng 6 tháng ở bệnh nhân phẫu thuật cầu nối chủ vành. Mối liên quan giữa rối loạn nhịp tim với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và biến cố tim mạch chính. Mối liên quan giữa biến thiên nhịp tim với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và biến cố tim mạch chính. Mối liên quan giữa giảm biến thiên nhịp tim với rối loạn nhịp tim .128 DANH MỤC CÁC BÀI BÁO ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an PHỤ LỤC luan an DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang Bảng 2.

Phân loại các giai đoạn suy thận theo mức lọc cầu thận. Các yếu tố nguy cơ dùng trong thang điểm EuroSCORE II. Giá trị chẩn đoán giảm biến thiên nhịp tim phân tích theo thời gian và mối liên quan với thần kinh tự chủ. Tuổi, giới và chỉ số khối cơ thể của bệnh nhân nghiên cứu.

Một số đặc điểm lâm sàng trước phẫu thuật cầu nối chủ vành. Đặc điểm tổn thương động mạch vành. Đặc điểm một số kết quả xét nghiệm máu trước và sau phẫu thuật cầu nối chủ vành ngày thứ nhất. Tỉ lệ suy tim theo nồng độ NTproBNP máu trước và sau phẫu thuật ngày thứ nhất.

Đặc điểm một số thông số siêu âm tim trước và sau phẫu thuật tại các thời điểm nghiên cứu. Một số đặc điểm về phẫu thuật và giai đoạn hậu phẫu. Tỉ lệ bệnh nhân có dùng thuốc ức chế men chuyển, chẹn canxi và chẹn beta trước, sau phẫu thuật tại các thời điểm nghiên cứu. Kết quả tỉ lệ biến cố tim mạch chính theo dõi sau phẫu thuật .