Luận án: Nghiên cứu hiệu quả điều trị hẹp hàm trên bằng hàm nong nhanh kết hợp minivis

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 ------------------------------------------------------ PHẠM THỊ HỒNG THÙY NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, XQUANG VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ HẸP CHIỀU NGANG XƯƠNG HÀM TRÊN BẰNG HÀM NONG NHANH KẾT HỢP VỚI MINIVIS LUẬN ÁN TIẾN SĨ RĂNG HÀM MẶT HÀ NỘI – 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 PHẠM THỊ HỒNG THÙY NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, XQUANG VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ HẸP CHIỀU NGANG XƯƠNG HÀM TRÊN BẰNG HÀM NONG NHANH KẾT HỢP VỚI MINIVIS Ngành : Răng Hàm Mặt Mã số : 9720501 LUẬN ÁN TIẾN SĨ RĂNG HÀM MẶT NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRỊNH THỊ THÁI HÀ 2. PHẠM THỊ THU HẰNG HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự hướng dẫn khoa học của tập thể cán bộ hướng dẫn. Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và được công bố một phần trong các bài báo khoa học.

Luận án chưa từng được công bố. Nếu có điều gì sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Tác giả luận án Phạm Thị Hồng Thùy LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên tôi muốn được bày tỏ là lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Trịnh Thị Thái Hà, Viện Đào tạo-Trường Đại học Y Hà Nội, là người hướng dẫn khoa học.

Cô là người đã luôn định hướng cho tôi trong nghiên cứu, trong công việc và cuộc sống. Sự trưởng thành của tôi trên mỗi bước đường khoa học cũng như trong sự nghiệp đều có sự giúp đỡ của Cô. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn vô cùng sâu sắc tới TS. Phạm Thị Thu Hằng, Khoa Răng miệng, viện Nghiên cứu khoa học Y dược Lâm sàng 108, giáo viên đồng hướng dẫn.

Cô đã dìu dắt tôi từ những ngày đầu tiên thi đầu vào nghiên cứu sinh cho đến mọi bước đường tiếp theo, luôn nhiệt tình hướng dẫn giúp đỡ, chỉ bảo, động viên tôi trong quá trình học tập và thực hiện nghiên cứu để tôi có thể hoàn thành luận án này. Tôi xin bày tỏ sâu sắc lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Văn Khải, Hiệu trưởng trường Đại học Y Dược Hải Phòng, Thầy luôn tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi có thể học tập, nghiên cứu và đã luôn động viên và dìu dắt, cho tôi thêm nghị lực để vượt lên chính mình, vượt lên những khó khăn trở ngại để hoàn thành luận án này. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn trân trọng tới TS Vũ Quang Hưng, Trưởng khoa Răng Hàm Mặt –Trường Đại học Y Dược Hải Phòng, là người đã tận tình giúp đỡ tạo mọi điều kiện thuận lợi, để tôi có thể hoàn thành luận án ngày hôm nay. Tôi xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo cùng các bạn đồng nghiệp tại khoa Răng Hàm Mặt-Trường Đại học Y Dược Hải Phòng đã tận tình giúp tôi trong quá trình làm nghiên cứu sinh.

Tôi xin trân trọng cảm ơn đến Trung tâm Huấn luyện, đào tạo và chỉ đạo tuyến, Viện nghiên cứu khoa học Y dược Lâm sàng 108. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các đối tượng nghiên cứu đã tình nguyện hợp tác giúp tôi thực hiện được nghiên cứu này. Cuối cùng, tôi xin ghi nhớ công ơn sinh thành, nuôi dưỡng và tình yêu thương của cha mẹ cùng sự ủng hộ, động viên, thương yêu chăm sóc, khích lệ của chồng, con và anh chị em trong gia đình, những người đã luôn ở bên tôi, là chỗ dựa vững chắc để tôi yên tâm học tập và hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày 03 tháng 10 năm 2022 Phạm Thị Hồng Thùy MỤC LỤC Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình ĐẶT VẤN ĐỀ.

1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Dịch tễ học hẹp chiều ngang xương hàm trên. Khái niệm hẹp chiều ngang xương hàm trên. Dịch tễ học hẹp chiều ngang xương hàm trên.

Đặc điểm lâm sàng và xquang của bệnh hẹp chiều ngang xương hàm trên. Đặc điểm khớp cắn. Độ rộng của cung hàm đo trên mẫu thạch cao. Đường thở bệnh nhân hẹp chiều ngang.

Đặc điểm trên phim X quang. Chẩn đoán hẹp chiều ngang xương hàm trên. Điều trị hẹp chiều ngang xương hàm trên. Các phương pháp điều trị hẹp chiều ngang xương hàm trên.

Đánh giá kết quả điều trị hẹp chiều ngang xương hàm trên. 29 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn.

Tiêu chuẩn loại trừ. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu:. Mẫu nghiên cứu. Quy trình tiến hành nghiên cứu.

Quy trình nghiên cứu. Các thông số đánh giá trong nghiên cứu. Đánh giá kết quả điều trị. Biện pháp khắc phục sai số.

Xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu. 59 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm lâm sàng, Xquang nhóm bệnh nhân hẹp chiều ngang xương hàm trên.

Các đặc điểm lâm sàng. Các đặc điểm trên phim X quang. Đánh giá hiệu quả điều trị hẹp chiều ngang XHT bằng hàm nong nhanh kết hợp với minivis. Sự thay đổi trên lâm sàng sau khi nong hàm và 6 tháng duy trì.

Sự thay đổi trên phim CBCT sau khi ngừng nong và duy trì 6 tháng. Sự thay đổi trên phim sọ nghiêng. Kết quả điều trị. 84 Chương 4: BÀN LUẬN.

Đặc điểm lâm sàng và Xquang. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu. Một số biểu hiện lâm sàng. Độ rộng cung răng hàm trên và hàm dưới trên mẫu hàm.

Một số thông số trên phim sọ nghiêng trước điều trị. Một số thông số trên phim CBCT trước điều trị. Sự thay đổi kích thước cung răng sau khi nong hàm và sau 6 tháng duy trì. Sự thay đổi trên phim CBCT sau khi ngừng nong và duy trì 6 tháng.

Đánh giá sự thay đổi trên phim sọ nghiêng. Kết quả điều trị. 120 DANH MỤC CÁC BÀI BÁO ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CBCT Chụp cắt lớp chùm tia hình nón Cs Cộng sự CVM Cervical vertebral maturation Sự trưởng thành của cột sống cổ HL1 Răng hàm lớn thứ nhất HN1 Răng hàm nhỏ thứ nhất KC Khoảng cách MARPE Minivis assisted rapid palatal expander Minivis hỗ trợ nong hàm nhanh MPDG Mặt phẳng dọc giữa MPĐN Mặt phẳng đứng ngang MPKC Mặt phẳng khẩu cái MSE Maxillary Skeletal Expander RPE Rapid palatal expander Nong hàm nhanh SARPE Surgical assisted rapid palatal expander Phẫu thuật hỗ trợ nong hàm SPE Slow palatal expander Nong hàm chậm TMD Tầng mũi dưới TMT Tầng mũi trên XHD Xương hàm dưới XHT Xương hàm trên YTI Yonsei tranverse index Chỉ số chiều ngang của Yonsei DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang Bảng 1. Bảng phân loại nụ cười theo Moore.

Kích thước ngang (mm) của cung răng người Việt. Độ rộng XHT, XHD ở người bình thường theo tuổi. Tỷ lệ thành công của MARPE trong một số nghiên cứu. Sự phân bố các loại khớp cắn theo Angle bên trái và bên phải ở đối tượng nghiên cứu.

Phân bố đối tượng nghiên cứu theo phân loại cắn chéo răng sau. Tần xuất một số đặc điểm lâm sàng của hẹp chiều ngang XHT. Độ rộng cung răng trên đo trên mẫu hàm thạch cao (mm). Độ rộng cung răng dưới đo trên mẫu hàm thạch cao (mm).

Sự phân bố số lượng bệnh nhân theo mức độ trưởng thành của cột sống cổ (Cervical vertebral maturation) của Baccetti và cộng sự. Một số chỉ số đánh giá theo chiều đứng trên phim sọ nghiêng trước điều trị. Một số chỉ số đánh giá theo chiều trước sau trên phim sọ nghiêng trước điều trị. Các giai đoạn trưởng thành của khớp khẩu cái theo phân loại của Angelieri.

Một số thông số về kích thước ngang của XHT, XHD trên phim CBCT trước điều trị. Độ nghiêng của XOR và răng HL1 hàm trên trên phim CBCT. Độ dày XOR (mm) tại vị trí răng HN1 và HL1 hàm trên. Mối tương quan giữa nhóm tuổi và thời gian nong hàm (ngày).

67 Bảng Tên bảng Trang Bảng 3. Mối tương quan giữa mức độ trưởng thành của cột sống cổ và thời gian nong hàm (ngày). Mối tương quan giữa mức độ trưởng thành của khớp khẩu cái và thời gian nong hàm (ngày). Mức độ thay đổi kích thước cung răng (mm) ở các thời điểm trước, sau ngừng nong hàm và sau duy trì 6 tháng.

Sự thay đổi của khớp khẩu cái, XOR, răng sau khi nong hàm (trên lát cắt đứng ngang qua răng HL1). So sánh độ mở rộng của khớp khẩu cái tại vị trí gai mũi trước và gai mũi sau (mm). Độ mở rộng của khớp khẩu cái trên lát cắt đứng ngang (mm). So sánh độ mở rộng (mm) của khớp khẩu cái ở nam và nữ.

So sánh độ mở rộng (mm) của khớp khẩu cái ở nam và nữ. Sự dịch chuyển của XHT sang hai bên trên lát cắt ngang qua TMD (mm). Sự dịch chuyển của XHT sang hai bên trên lát cắt ngang. Sự dịch chuyển ra trước của XHT.

Sự thay đổi (o) của xương khẩu cái trên lát cắt ngang qua TMT. Sự thay đổi (mm) của khoang mũi sau khi nong hàm và sau 6 tháng duy trì. Độ nghiêng (o) của xương ổ răng tại vị trí răng HL1. Độ nghiêng (o) của răng HL1 hàm trên bên phải và bên trái.

Độ nghiêng (o) của răng HN1 hàm trên bên phải và bên trái. 77 Bảng Tên bảng Trang Bảng 3. Sự thay đổi của độ dày XOR tại vị trí răng HN1 hàm trên. Sự thay đổi độ dày xương ổ răng tại vị trí HL1 hàm trên (mm).

Tần xuất mở khớp chân bướm-khẩu cái ở nam và nữ. Độ rộng của khớp chân bướm-khẩu cái (MPKC) tại thời điểm ngừng nong hàm. Sự dịch chuyển ra trước của mỏm chân bướm trên lát cắt ngang qua TMD (mm). Sự dịch chuyển sang bên của mỏm chân bướm trên lát cắt đứng ngang qua TMD, TMT.

Sự thay đổi của xương gò má trên lát cắt đứng ngang qua khớp gò má-trán. Sự thay đổi các thông số trên phim sọ nghiêng tại thời điểm ngừng nong hàm và sau 6 tháng duy trì .39: Kết quả điều trị. Mối liên hệ giữa kết quả điều trị và tuổi bệnh nhân. Mối liên hệ giữa kết quả điều trị và độ trưởng thành CSC .