Nghiên cứu đặc điểm huyệt Ủy Trung và ảnh hưởng điện châm đến bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI VŨ THÁI SƠN NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM HUYỆT ỦY TRUNG VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA ĐIỆN CHÂM HUYỆT NÀY ĐỐI VỚI BỆNH NHÂN YÊU CƯỚC THỐNG THỂ THẬN HƯ LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI VŨ THÁI SƠN NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM HUYỆT ỦY TRUNG VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA ĐIỆN CHÂM HUYỆT NÀY ĐỐI VỚI BỆNH NHÂN YÊU CƯỚC THỐNG THỂ THẬN HƯ Chuyên nghành: Y học cổ truyền Mã số: 62720201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. LÊ ĐÌNH TÙNG HÀ NỘI - 2018 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới: Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau Đại học, Khoa Y học Cổ truyền, Bộ môn Sinh lý Trường Đại học Y Hà Nội đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và làm luận án. Đảng ủy, Ban Giám đốc, Phòng Kế hoạch Tổng hợp, các khoa phòng của Bệnh viện Châm cứu TW và Viện Y Dược học Dân tộc Thành phố Hồ Chí Minh đã cổ vũ, tạo mọi điều kiện cả về vật chất lẫn tinh thần cho tôi hoàn thành khóa học. Labo Trung tâm Sinh-Y-Dược quân sự, Bộ môn Sinh lý học-Học viện Quân Y đã cho phép và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong học tập, nghiên cứu.

Phó Giáo sư, Thầy thuốc nhân dân, Tiến sĩ Nguyễn Bá Quang, Giám đốc Bệnh viện Châm cứu Trung ương; PGS. Lê Đình Tùng, Trưởng Bộ môn Sinh lý, Trường Đại học Y Hà Nội là những người Thầy đã trực tiếp hướng dẫn vô cùng tận tình, chu đáo, đã dạy dỗ, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu. Quí Thầy đã trang bị cho tôi kiến thức chuyên ngành, giúp đỡ tôi sửa chữa thiếu sót trong luận án, động viên tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu. Các Thầy, Cô Khoa Y học Cổ truyền và Bộ môn sinh lý Trường Đại học Y Hà Nội với những kinh nghiệm, lòng nhiệt tình đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt thời gian học tập và hoàn thành luận án.

Các Nhà khoa học trong Hội đồng đánh giá luận án cấp Cơ sở và cấp Trường đã cho tôi những góp ý sâu sắc để tôi hoàn thiện bản luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới tất cả các bệnh nhân tình nguyện tham gia nghiên cứu. Cuối cùng con xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Bố mẹ, gia đình và người thân đã luôn bên cạnh, khuyến khích con trong suốt quá trình học tập. Tôi xin được cảm ơn tới bạn bè đồng nghiệp đã luôn động viên, khích lệ tôi để vượt qua những khó khăn trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Xin trân trọng cảm ơn ! Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Nghiên cứu sinh Vũ Thái Sơn MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Quan niệm của y học cổ truyền và các nghiên cứu của y học hiện đại về huyệt vị. Vai trò và tác dụng của huyệt.

Các nghiên cứu về huyệt. Sự tương đồng về huyệt theo Y học cổ truyền với Y học hiện đại. Phương pháp điện châm. Vài nét lịch sử của kích thích điện lên huyệt.

Ảnh hưởng của châm lên các hệ thống cơ quan trong cơ thể. Cách vận dụng các hiểu biết về điều trị điện vào kích thích điện lên huyệt. Cơ sở sinh lý của cảm giác đau và cơ chế kiểm soát cảm giác đau. Định nghĩa đau.

Ý nghĩa của cảm giác đau. Ngưỡng đau. Đường dẫn truyền cảm giác đau về hệ thống thần kinh trung TW. Các phương pháp giảm đau thường dùng trên lâm sàng.

Thuốc giảm đau tác dụng lên hệ thần kinh trung ương. Thuốc giảm đau tác dụng ngoại biên. Phương pháp xoa bóp. Phương pháp châm cứu.

Phương pháp ngoại khoa. Một số phương pháp vật lý trị liệu. Tổng quan về chẩn đoán và điều trị đau thần kinh hông to. Đau dây thần kinh hông to theo quan niệm Y học hiện đại.

Đặc điểm giải phẫu của dây thần kinh hông to và các cấu trúc liên quan. Nguyên nhân gây đau thần kinh hông to. Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng của đau thần kinh hông to. Chẩn đoán đau thần kinh hông to.

Điều trị đau dây thần kinh hông to. Chứng yêu cước thống theo quan niệm của Y học cổ truyền. Một số nghiên cứu điều trị đau thần kinh hông to tại Việt Nam và trên thế giới. Huyệt Ủy trung và ứng dụng thực tiễn lâm sàng.

Vị trí và liên quan giải phẫu vai trò của huyệt Ủy trung. Ứng dụng thực tiễn lâm sàng:Theo kinh nghiệm của người xưa. 36 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Người trưởng thành bình thường. Bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư. Tiêu chuẩn chọn bệnh. Tiêu chuẩn loại trừ.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Các chỉ tiêu nghiên cứu. Phương tiện nghiên cứu và phương pháp xác định các chỉ tiêu nghiên cứu.

Xác định vị trí huyệt và đặc điểm sinh lý huyệt Ủy trung. Kỹ thuật châm và kích thích bằng máy điện châm. Nghiên cứu hàm lượng beta-endorphin trong máu bệnh nhân đau thần kinh tọa khi điện châm huyệt Ủy trung. Nguyên lý hoạt động của máy đo ngưỡng đau do hãng Ugobasile sản xuất.

Đánh giá mức độ giảm đau theo thang điểm VAS của 2 nhóm điều trị. Các chỉ số lâm sàng. Nghiên cứu sự biến đổi một số chỉ số sinh tồn. Phương pháp xử lý số liệu.

Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu.53 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm sinh học huyệt Ủy trung ở người bình thường. Vị trí, hình dáng và diện tích của huyệt Ủy trung. Đặc điểm sinh học của huyệt Ủy trung.

Đặc điểm huyệt Ủy trung ở bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư. Đặc điểm huyệt Ủy trung ở bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư. Sự thay đổi đặc điểm huyệt Ủy trung dưới ảnh hưởng của điện châm. Tác dụng của điện châm trong điều trị bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư.

Đặc điểm bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu trước điều trị. Đánh giá kết quả điều trị. Kết quả điều trị chung.

So sánh hiệu quả điều trị của 2 nhóm theo thể bệnh YHCT:. Sự biến đổi các chỉ số sinh tồn ở bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư. Đánh giá sự thay đổi ngưỡng đau tại các thời điểm điều trị. Sự biến đổi hàm lượng beta-endorphin trong máu bệnh nhân qua các thời điểm điều trị.

Sự tương quan giữa ngưỡng đau và hàm lượng beta- endorphin. 96 Chương 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm sinh học huyệt Ủy trung ở người bình thường. Về vị trí, hình dáng và diện tích huyệt Ủy trung.

Về nhiệt độ da tại huyệt Ủy trung. Về cường độ dòng điện qua da vùng huyệt Ủy trung. So sánh đặc điểm huyệt Ủy trung trên bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư với người trưởng thành bình thường. Đặc điểm của huyệt Ủy trung ở bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư trước khi điện châm so với người trưởng thành bình thường 102 4.

Về sự biến đổi các đặc điểm của huyệt Ủy trung sau khi điện châm. Tác dụng của điện châm huyệt Ủy trung trong điều trị bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư. Đặc điểm của bệnh nhân. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư trước điều trị.

Tác dụng của điện châm trong điều trị bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư. 128 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Khoảng cách (mm) từ huyệt Ủy trung được xác định mốc YHCT đến vị trí huyệt được xác định bằng máy Neurometer. Diện tích huyệt Ủy trung.

Nhiệt độ da (0C) trong và ngoài huyệt Ủy trung ở các nhóm tuổi. Cường độ dòng điện (A) qua da trong và ngoài huyệt Ủy trung ở các nhóm tuổi. Đặc điểm nhiệt độ da (0C) tại huyệt Ủy trung ở bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư so sánh với người bình thường. Cường độ dòng điện qua da (A) vùng huyệt Ủy trung ở bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư so sánh với người bình thường.

Sự thay đổi nhiệt độ da (0C) tại huyệt Ủy trung ở bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư dưới tác dụng của điện châm. Sự thay đổi cường độ dòng điện qua da (A) vùng huyệt Ủy trung ở bệnh nhân yêu cước thống thể thận hư dưới tác dụng của điện châm. Phân bố bệnh nhân theo giới. Phân bố bệnh nhân theo tuổi.

Phân bố bệnh nhân theo thời gian mắc bệnh. Phân bố bệnh nhân theo tính chất lao động. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo vị trí rễ thần kinh bị chèn ép. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo thể bệnh của YHCT.

Phân loại mức độ đau theo thang điểm VAS trước điều trị. Phân loại mức độ giãn CSTL trước điều trị. Phân loại nghiệm pháp Lasègue trước điều trị. Đánh giá một số triệu chứng lâm sàng trước điều trị.

Phân loại tầm vận động CSTL trước điều trị. Đánh giá chức năng hoạt động CSTL trước điều trị. Đặc điểm phim X-quang CSTL. Bảng phân loại về mức độ giảm đau sau 4 ngày điều trị.

Bảng phân loại về mức độ giảm đau sau 7 ngày điều trị. Bảng phân loại mức độ giãn cột sống thắt lưng sau 4 ngày điều trị. Bảng phân loại mức độ giãn cột sống thắt lưng sau 7 ngày điều trị. Bảng phân loại sự cải thiện góc Lasègue sau 4 ngày điều trị.

Phân loại mức độ cải thiện góc Lasègue sau 7 ngày điều trị. Phân loại mức độ cải thiện chức năng hoạt động CSTL Owestry Disability sau 4 ngày điều trị. Phân loại mức độ cải thiện chức năng hoạt động CSTL Owestry Disability sau 7 ngày điều trị. Mức độ cải thiện các triệu chứng lâm sàng sau 4 ngày điều trị.

Mức độ cải thiện các triệu chứng lâm sàng sau 7 ngày điều trị. Kết quả điều trị chung sau 4 ngày điều trị. Kết quả điều trị chung sau 7 ngày điều trị. So sánh kết quả điều trị của hai nhóm theo thể thận âm hư .