Luận án TS Y học: Đặc điểm huyệt giáp tích L5 và hiệu quả điện châm trị đau thắt lưng thoái hóa cột sống

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ HỌC VIỆN Y DƢỢC HỌC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM PHÙNG VĂN TÂN NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM HUYỆT GIÁP TÍCH L5 VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆN CHÂM HUYỆT NÀY TRONG ĐIỀU TRỊ ĐAU THẮT LƢNG DO THOÁI HÓA CỘT SỐNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ HỌC VIỆN Y DƢỢC HỌC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM PHÙNG VĂN TÂN NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM HUYỆT GIÁP TÍCH L5 VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆN CHÂM HUYỆT NÀY TRONG ĐIỀU TRỊ ĐAU THẮT LƢNG DO THOÁI HÓA CỘT SỐNG Chuyên ngành: Y học cổ truyền Mã số: 62720201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Đậu Xuân Cảnh 2. Nguyễn Bá Quang HÀ NỘI – 2018 LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện luận án này tôi luôn nhận đƣợc nhiều sự dạy dỗ, giúp đỡ và động viên của quý thầy cô, đồng nghiệp, bạn bè và gia đình. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn: Ban Giám đốc, Phòng đào tạo Sau đại học, Học viện Y Dƣợc học cổ truyền Việt Nam, Bệnh viện YHCT Tuệ Tĩnh, Bệnh viện Châm Cứu trung ƣơng đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và nghiên cứu.

Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Đậu Xuân Cảnh, PGS. Nguyễn Bá Quang ngƣời Thầy đã trực tiếp hƣớng dẫn tận tình, cho tôi nhiều kiến thức, chỉ bảo những kinh nghiệm quý báu trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tôi xin chân thành cảm ơn PGS.

Phạm Thúc Hạnh – Trƣởng phòng Sau Đại học, ngƣời Thầy đã dạy bảo, giúp đỡ động viên, tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới các quý Thầy Cô trong Hội đồng đã giúp tôi hoàn thành luận án này. Tôi luôn ghi nhớ sự giúp đỡ tận tình của Đảng ủy, Ban giám đốc, Phòng KHTH và các Y.Bác sỹ Bệnh viện Châm cứu Trung ƣơng đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu. Cuối cùng, với tất cả lòng kính trọng và biết ơn vô bờ tôi xin gửi đến gia đình và toàn thể ngƣời thân, bạn bè đã hết lòng giúp đỡ và động viên tôi trong công tác và học tập để tôi có đƣợc sự trƣởng thành nhƣ ngày hôm nay.

Hà Nội, ngày.năm 2018 Phùng Văn Tân LỜI CAM ĐOAN Tôi là Phùng Văn Tân, nghiên cứu sinh khóa 1 Học viện Y Dƣợc học Cổ truyền Việt Nam, chuyên ngành Y học cổ truyền, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của PGS. Đậu Xuân Cảnh và PGS. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã đƣợc công bố tại Việt Nam; 3.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã đƣợc xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Nghiên cứu sinh Phùng Văn Tân DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BN : Bệnh nhân CS : Cột sống CSTL : Cột sống thắt lƣng ĐTL : Đau thắt lƣng KC : Khoảng cách L : Đốt sống thắt lƣng n : Số lƣợng bệnh nhân NC : Nghiên cứu NP : Nghiệm pháp RMQ : Roland Morris Question S : Đốt sống cùng T0 : Trƣớc điều trị T1 : Ngày điều trị thứ 1 T4 : Ngày điều trị thứ 4 T7 : Ngày điều trị thứ 7 THCS : Thoái hóa cột sống THCSTL : Thoái hóa cột sống thắt lƣng TL : Thắt lƣng VAS : Visual Analogue Scale YHCT : Y học cổ truyền YHHĐ : Y học hiện đại MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

HUYỆT VÀ PHƢƠNG PHÁP CHÂM – ĐIỆN CHÂM. Quan niệm của Y học cổ truyền về huyệt. Một số đặc điểm của huyệt theo Y học hiện đại. Phƣơng pháp châm và điện châm.

HUYỆT GIÁP TÍCH L5 VÀ MỘT SỐ NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG HUYỆT GIÁP TÍCH TRONG ĐIỀU TRỊ ĐAU THẮT LƢNG. Vị trí, liên quan giải phẫu và tác dụng của huyệt Giáp tích L5. Một số kết quả nghiên cứu sử dụng huyệt Giáp tích trong điều trị đau thắt lƣng. ĐAU THẮT LƢNG DO THOÁI HÓA CỘT SỐNG THẮT LƢNG THEO Y HỌC HIỆN ĐẠI VÀ Y HỌC CỔ TRUYỀN.

Sơ lƣợc cấu trúc giải phẫu chức năng vùng thắt lƣng. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của đau thắt lƣng do thoái hóa. Đau thắt lƣng do thoái hóa đốt sống theo Y học hiện đại. Đau thắt lƣng theo Y học cổ truyền.

34 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỊA ĐIỂM VÀ ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU. Địa điểm, thời gian nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu.

PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Chọn mẫu và cỡ mẫu. Các chỉ tiêu nghiên cứu.

PHƢƠNG TIỆN NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH CÁC CHỈ TIÊU NGHIÊN CỨU. Xác định vị trí huyệt, diện tích, đặc điểm nhiệt độ bề mặt da và cƣờng độ dòng điện qua da huyệt Giáp tích L5. Kỹ thuật châm và kích thích bằng máy điện châm. Phƣơng tiện nghiên cứu và phƣơng pháp xác định các chỉ tiêu nghiên cứu.

THEO DÕI NGHIÊN CỨU. PHƢƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU. VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU. 55 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

ĐẶC ĐIỂM HUYỆT GIÁP TÍCH L5 Ở NGƢỜI BÌNH THƢỜNG. Vị trí, hình dáng, diện tích huyệt Giáp tích L5. Đặc điểm nhiệt độ trên bề mặt da và cƣờng độ dòng điện qua da huyệt Giáp tích L5. ĐẶC ĐIỂM HUYỆT GIÁP TÍCH L5 Ở NGƢỜI BỆNH ĐAU THẮT LƢNG DO THOÁI HÓA CỘT SỐNG THỂ HÀN THẤP.

Đặc điểm nhiệt độ bề mặt da và cƣờng độ dòng điện qua da huyệt Giáp tích L5 ở ngƣời bệnh đau thắt lƣng do thoái hóa đốt sống thể hàn thấp. Đặc điểm nhiệt độ bề mặt da và cƣờng độ dòng điện qua da vùng huyệt Giáp tích L5 ở ngƣời bệnh đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống thể hàn thấp so sánh với ngƣời bình thƣờng. KẾT QUẢ CỦA ĐIỆN CHÂM HUYỆT GIÁP TÍCH L5 TRONG ĐIỀU TRỊ ĐAU THẮT LƢNG DO THOÁI HÓA CỘT SỐNG THỂ HÀN THẤP. Đặc điểm lâm sàng ngƣời bệnh đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống thể hàn thấp.

Đặc điểm cận lâm sàng của ngƣời bệnh đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống thể hàn thấp. Kết quả của điện châm trong điều trị đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống thể hàn thấp trên lâm sàng. Sự biến đổi đặc điểm nhiệt độ bề mặt da và cƣờng độ dòng điện qua da vùng huyệt Giáp tích L5 ở bệnh nhân đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống thể hàn thấp dƣới ảnh hƣởng của điện châm. Sự biến đổi một số chỉ số sinh lý ở ngƣời bệnh đau thăt lƣng do thoái hóa cột sống thể hàn thấp đƣợc điều trị bằng điện châm.

Tác dụng không mong muốn của phƣơng pháp điện châm. 90 Chƣơng 4: BÀN LUẬN. ĐẶC ĐIỂM HUYỆT GIÁP TÍCH L5 Ở NGƢỜI BÌNH THƢỜNG 91 4. Về vị trí và diện tích huyệt Giáp tích L5.

Về nhiệt độ da tại huyệt Giáp tích L5. Về cƣờng độ dòng điện qua da vùng huyệt Giáp tích L5. ĐẶC ĐIỂM HUYỆT GIÁP TÍCH L5 TRÊN NGƢỜI BỆNH ĐAU THẮT LƢNG DO THOÁI HÓA CỘT SỐNG THỂ HÀN THẤP. KẾT QUẢ CỦA ĐIỆN CHÂM HUYỆT GIÁP TÍCH L5 TRONG ĐIỀU TRỊ ĐAU THẮT LƢNG DO THOÁI HÓA CỘT SỐNG THỂ HÀN THẤP.

Đặc điểm lâm sàng ngƣời bệnh đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống thể hàn thấp. Kết quả của điện châm điều trị đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống thể hàn thấp trên lâm sàng. Phƣơng pháp chọn huyệt và kỹ thuật châm. Về sự biến đổi các đặc điểm của huyệt Giáp tích L5 dƣới ảnh hƣởng của điện châm.

Sự biến đổi các chỉ số sinh lý ở ngƣời bệnh đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống thể hàn thấp đƣợc điều trị bằng điện châm. Về kết quả điều trị chung. 126 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CƢU ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Khoảng cách từ đầu dƣới mỏm gai sau đốt sống thắt lƣng L5 đến vị trí huyệt Giáp tích L5 (mm) đƣợc xác định bằng đồng thân thốn và bằng máy dò huyệt Neurometer.

Hình dáng, diện tích trên da huyệt Giáp tích L5 (mm2). Nhiệt độ trên da (0C) tại huyệt Giáp tích L5 ở nam giới theo nhóm lứa tuổi. Nhiệt độ trên da (0C) tại huyệt Giáp tích L5 ở nữ giới theo nhóm lứa tuổi. Nhiệt độ trên da (0C) ngoài huyệt Giáp tích L5 ở nam giới theo nhóm lứa tuổi.

Nhiệt độ trên da (0C) ngoài huyệt Giáp tích L5 ở nữ giới theo nhóm lứa tuổi. Nhiệt độ trên da (0C) trong và ngoài huyệt Giáp tích L5 theo các nhóm lứa tuổi và theo giới. Cƣờng độ dòng điện (μA) qua da tại huyệt Giáp tích L5 ở nam giới các nhóm lứa tuổi. Cƣờng độ dòng điện (μA) qua da tại huyệt Giáp tích L5 ở nữ giới các nhóm lứa tuổi.

Cƣờng độ dòng điện (μA) qua da ngoài huyệt Giáp tích L5 ở nam giới các nhóm lứa tuổi. Cƣờng độ dòng điện (μA) qua da ngoài huyệt Giáp tích L5 ở nữ giới các nhóm lứa tuổi. Cƣờng độ dòng điện (μA) qua da trong và ngoài huyệt Giáp tích L5 theo giới và theo các nhóm lứa tuổi. Nhiệt độ trên da (0C) tại huyệt Giáp tích L5 trên ngƣời bệnh đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống ở nam giới theo nhóm lứa tuổi.

Nhiệt độ trên da (0C) tại huyệt Giáp tích L5 trên ngƣời bệnh đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống ở nữ giới theo nhóm lứa tuổi. Nhiệt độ trên da (0C) trong huyệt Giáp tích L5 ở ngƣời bệnh đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống theo các nhóm lứa tuổi và theo giới. Cƣờng độ dòng điện (μA) qua da tại huyệt Giáp tích L5 trên ngƣời bệnh đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống ở nam giới các nhóm lứa tuổi. Cƣờng độ dòng điện (μA) qua da tại huyệt Giáp tích L5 trên ngƣời bệnh đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống ở nữ giới các nhóm lứa tuổi.

Cƣờng độ dòng điện (μA) qua da trong huyệt Giáp tích L5 ở ngƣời bệnh đau thắt lƣng do thoái hóa cột sống theo các nhóm lứa tuổi và theo giới .