Luận án nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị ung thư dạ dày giai đoạn III kèm nạo vét hạch D2 bằng phẫu thuật nội soi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ NGUYỄN THANH QUÂN NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ DẠ DÀY GIAI ĐOẠN III KÈM NẠO VÉT HẠCH D2 BẰNG PHẪU THUẬT NỘI SOI LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC CẦN THƠ – 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ NGUYỄN THANH QUÂN NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ DẠ DÀY GIAI ĐOẠN III KÈM NẠO VÉT HẠCH D2 BẰNG PHẪU THUẬT NỘI SOI Chuyên ngành: NGOẠI TIÊU HÓA Mã số: 62.25 Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN VĂN LÂM CẦN THƠ – 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Thanh Quân MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục đối chiếu thuật ngữ Việt – Anh Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ Danh mục các hình MỞ ĐẦU. Giải phẫu của dạ dày.

Chẩn đoán ung thư dạ dày giai đoạn III. Điều trị ung thư dạ dày. Các phương pháp phẫu thuật điều trị ung thư dạ dày. Hóa trị trong ung thư dạ dày.

Tình hình nghiên cứu về phẫu thuật nội soi điều trị ung thư dạ dày trên thế giới và Việt Nam. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phân tích số liệu và xử lý thống kê. Quan điểm về y đức trong nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của ung thư dạ dày giai đoạn III. Đặc điểm chung.

Đặc điểm lâm sàng ung thư dạ dày giai đoạn III. Đặc điểm cận lâm sàng ung thư dạ dày giai đoạn III. Đặc điểm giải phẫu bệnh ung thư dạ dày giai đoạn III. Giai đoạn bệnh ung thư dạ dày giai đoạn III.

Đặc điểm thương tổn ung thư dạ dày giai đoạn III. Kết quả điều trị ung thư dạ dày giai đoạn III. Kết quả phẫu thuật ung thư dạ dày giai đoạn III. Hóa trị sau mổ ung thư dạ dày giai đoạn III.

Tái phát, di căn sau mổ ung thư dạ dày giai đoạn III. Thời gian sống thêm sau mổ và các yếu tố liên quan ung thư dạ dày giai đoạn III. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của ung thư dạ dày giai đoạn III. Đặc điểm chung.

Đặc điểm lâm sàng và các bệnh kèm theo ung thư dạ dày giai đoạn III. Đặc điểm cận lâm sàng ung thư dạ dày giai đoạn III. Đặc điểm thương tổn ung thư dạ dày giai đoạn III. Kết quả điều trị ung thư dạ dày giai đoạn III.

Kết quả phẫu thuật. Kết quả về phương diện ung thư học. Tái phát, di căn sau mổ. Thời gian sống thêm sau mổ và các yếu tố liên quan.

Một số lưu ý về kỹ thuật mổ. Hạn chế của nghiên cứu. 120 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC PHỤ LỤC 1: Bệnh án mẫu thu thập số liệu PHỤ LỤC 2: Chia các nhóm hạch của Hội ung thư dạ dày Nhật Bản (JGCA) PHỤ LỤC 3: Phân loại giai đoạn ung thư dạ dày của Hội nghiên cứu UTDD Nhật Bản năm 1995 PHỤ LỤC 4: Phân loại giai đoạn ung thư dạ dày của Hội nghiên cứu UTDD Nhật Bản năm 1998 PHỤ LỤC 5: Tỉ lệ biến chứng và tử vong trong mổ mở cắt dạ dày DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ASA (American Society of Anesthesiologists): Hiệp hội gây mê Mỹ. AJCC (American Joint Commission on Cancer): Hội chống ung thư Mỹ.

BCL: Bờ cong lớn. BCN: Bờ cong nhỏ. BN: Bệnh nhân BMI (Body mass index): Chỉ số khối cơ thể. CEA (Carcino-embryonic antigen): kháng nguyên bào thai ung thư biểu mô CI (Confidence intervals): Khoảng tin cậy.

DD: Dạ dày. EMR (Endoscopic mucosal resection): Nội soi cắt niêm mạc. ESD (Endoscopic submucosal dissection): Nội soi cắt dưới niêm mạc. JRSGC (Japanese Research Society for Gastric Cancer): Hội nghiên cứu ung thư dạ dày Nhật Bản.

JGCA (Japanese Gastric Cancer Association): Hội ung thư dạ dày Nhật Bản. N (Lymph Node): Hạch bạch huyết. PTNS: Phẫu thuật nội soi. PTV: Phẫu thuật viên.

TM: Tĩnh mạch. UTDD: Ung thư dạ dày. UICC (Union Internationale Contre le Cancer): Hiệp hội chống ung thư quốc tế. WMD (Weighted mean differences): Trọng số trung bình.

BẢNG ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ VIỆT - ANH Cắt túi mạc nối Bursectomy Chỉ số khối cơ thể Body Mass Index Loại, thể Type Phân loại Subtype DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Chặng hạch JGCA 3rd. Giai đoạn JGCA 3rd. Mức độ nạo hạch trong điều trị ung thư dạ dày.

Số bệnh nhân nghiên cứu theo từng năm. Xuất độ các triệu chứng lâm sàng. Tiền căn bệnh lý nội khoa. Kết quả các xét nghiệm máu lúc vào viện.

Vị trí u trong nội soi dạ dày và giải phẫu bệnh trước mổ. Siêu âm, chụp cắt lớp vi tính ổ bụng. Đặc điểm giải phẫu bệnh sau mổ. Giai đoạn T, N, TNM trước mổ.

Tỉ lệ giai đoạn T, N, TNM sau mổ. Giai đoạn bệnh theo JGCA 3rd sau mổ………………………………. Vị trí thương tổn trong mổ theo JGCA. So sánh thời gian mổ giữa nhóm giai đoạn T4b và dưới T4b.

So sánh thời gian mổ giữa phương pháp cắt toàn bộ và cắt bán phần. So sánh lượng máu mất giữa nhóm giai đoạn T4b và dưới T4b. So sánh lượng máu mất giữa phương pháp cắt toàn bộ và cắt bán phần. So sánh số hạch lympho nạo vét được giữa nhóm giai đoạn T4b và dưới T4b.

So sánh di căn hạch lympho giữa nhóm giai đoạn T4b và dưới T4b. So sánh số hạch lympho di căn giữa nhóm giai đoạn T4b và dưới T4b. So sánh thời gian trung tiện giữa nhóm cắt bán phần và cắt toàn bộ. So sánh thời gian nằm viện giữa nhóm giai đoạn T4b và dưới T4b.

So sánh thời gian nằm viện giữa nhóm cắt bán phần và cắt toàn bộ. Các biến chứng xảy ra sau mổ. Hóa trị hỗ trợ sau mổ. Thời gian sống còn toàn bộ và không bệnh ước lượng sau mổ.

Tỉ lệ bệnh nhân từng giai đoạn theo từng thời gian theo dõi. Tỉ lệ sống còn từng năm ở giai đoạn IIIA. Tỉ lệ sống còn từng năm ở giai đoạn IIB. Tỉ lệ sống còn từng năm ở giai đoạn IIIC.

So sánh sống còn theo giai đoạn IIIB và IIIC theo Kaplan- Meier. Thời gian sống còn toàn bộ theo di căn hạch lympho. Thời gian sống còn toàn bộ theo độ biệt hóa tế bào. Thời gian sống còn toàn bộ theo kích thước thương tổn.

Thời gian sống còn toàn bộ theo giai đoạn T. Thời gian sống còn toàn bộ theo nhóm tuổi. Thời gian sống còn toàn bộ theo nhóm có và không tai biến, biến chứng. Phân tích đa biến các yếu tố ảnh hưởng thời gian sống thêm sau mổ.

So sánh tỉ lệ biến chứng chung. So sánh tỉ lệ tử vong sớm sau mổ. So sánh thời gian mổ. So sánh lượng máu mất.

So sánh thời gian nằm viện. So sánh tỉ lệ sống còn. 111 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Phân bố nhóm tuổi.

Phân bố theo giới. Phân bố mức độ chỉ số khối cơ thể. Phân bố ASA. Tỉ lệ các phương pháp mổ.

Xác suất sống còn toàn bộ theo giai đoạn IIIB và IIIC theo Kaplan - Meier. Xác suất sống còn toàn bộ theo di căn hạch lympho theo Kaplan- Meier. Xác suất sống còn toàn bộ theo độ biệt hóa tế bào theo Kaplan- Meier. Xác suất sống còn toàn bộ theo kích thước thương tổn theo Kaplan- Meier.

Xác suất sống còn toàn bộ theo giai đoạn T theo Kaplan- Meier. Xác suất sống còn toàn bộ theo nhóm tuổi theo Kaplan- Meier. Xác suất sống còn toàn bộ theo nhóm có và không có tai biến, biến chứng theo Kaplan- Meier. 81 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.

Hình thể giải phẫu dạ dày. Ba vùng của dạ dày. Các động mạch cung cấp máu cho dạ dày. Tuần hoàn bàng hệ trong thành dạ dày.

Các vị trí dẫn lưu của TM vị trái. Sơ đồ hạch bạch huyết từ nhóm 1 đến nhóm 16. Sơ đồ vị trí các nhóm hạch quanh dạ dày. Phác đồ điều trị ung thư dạ dày.

Cắt phần xa dạ dày. Cắt phần gần dạ dày. Cắt toàn bộ dạ dày. Sơ đồ chọn mẫu nghiên cứu.

Tư thế bệnh nhân. Vị trí trocar. Sau nạo hạch nhóm 12a, 12b, 12p, 5, 8a, 8b. Sau nạo hạch nhóm 10 và 11.

Bệnh phẩm sau mổ. Bệnh phẩm sau mổ. 54 11 MỞ ĐẦU Ung thư dạ dày là loại ung thư thường gặp trên thế giới cũng như ở Việt Nam, Theo Globocan năm 2020 tỷ lệ ung thư dạ dày mắc mới xếp hàng thứ năm trên thế giới chiếm 5,6%, số ca tử vong năm 2020 đứng thứ tư chiếm 7,7%. Trong đó tỷ lệ mắc mới ở Mỹ chiếm 2,7%, Châu Âu chiếm 12,5%, 75,3% trường hợp là ở châu Á.

Tỷ lệ tử vong ở Mỹ chiếm 1,7%, Châu Âu chiếm 12,6% và Châu Á là 74,8%. Ở Việt Nam, xuất độ mắc ung thư dạ dày đứng hàng thứ tư sau ung thư gan, ung thư phổi và ung thư vú. Đứng thứ ba ở cả nam giới và nữ giới [126]. Phần lớn người bệnh ung thư dạ dày tại Việt Nam được phát hiện ở giai đoạn tiến xa.

Theo Nguyễn Quang Thái [24], khoảng 1/3 bệnh nhân (31%) ung thư còn khu trú trong thành dạ dày (giai đoạn T1, T2), số còn lại ở giai đoạn tiến xa: di căn hạch lympho hay di căn xa. Tương tự như vậy, theo Nguyễn Minh Hải [11] bệnh nhân ung thư dạ dày còn được phẫu thuật triệt căn ở giai đoạn I là 22,5%, 17,8% ở giai đoạn II, 46,4% giai đoạn III và 13,1% ở giai đoạn IV. TheoVõ Duy Long [16] có 44,7% bệnh nhân ung thư dạ dày ở giai đoạn III. Phẫu thuật nội soi cắt dạ dày được Kitano thực hiện lần đầu vào năm 1994 tại Nhật Bản [75].

Sau đó, nhiều tác giả khác đã ứng dụng và báo cáo kết quả ban đầu về điều trị ung thư dạ dày [81], [128], [140].