Luận án vai trò đội ngũ trí thức thành phố hồ chí minh trong giai đoạn hiện nay

MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Những công trình nghiên cứu ngoài nước và trong nước liên quan đến luận án 6 1. Giá trị, hạn chế của các công trình nghiên cứu có liên quan đến luận án và những vấn đề luận án tiếp tục làm sáng tỏ.

MỘT SỐ NỘI DUNG LÝ LUẬN VỀ TRÍ THỨC VÀ VAI TRÒ CỦA ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC VIỆT NAM. Quan niệm và đặc điểm của trí thức. Vai trò và các nhân tố ảnh hưởng đến vai trò của đội ngũ trí thức Việt Nam. VAI TRÒ CỦA ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA.

Khái quát về Thành phố Hồ Chí Minh và đặc điểm đội ngũ trí thức Thành phố Hồ Chí Minh. Vai trò của đội ngũ trí thức Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay - thành tựu và hạn chế. Một số vấn đề đặt ra đối với việc phát huy vai trò của đội ngũ trí thức Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay. GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY.

Nâng cao nhận thức cho người dân Thành phố Hồ Chí Minh về vai trò của đội ngũ trí thức trong giai đoạn hiện nay. Hoàn thiện chính sách tuyển dụng và sử dụng đội ngũ trí thức Thành phố Hồ Chí Minh. Tạo dựng môi trường và điều kiện hoạt động thuận lợi để phát huy có hiệu quả vai trò đội ngũ trí thức Thành phố Hồ Chí Minh. Đổi mới công tác đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ trí thức Thành phố Hồ Chí Minh.

Đổi mới chính sách đãi ngộ vật chất và tinh thần đối với đội ngũ trí thức Thành phố Hồ Chí Minh. 145 KẾT LUẬN CHUNG. 150 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 153 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay, cuộc cách mạng KH&CN đã đưa nhân loại chuyển từ nền kinh tế công nghiệp sang nền kinh tế tri thức, từ chỗ lấy tài nguyên thiên nhiên, vốn đầu tư, nguồn lao động giá rẻ; sang lấy trí tuệ, tri thức của con người làm nguồn lực, tạo nên sức mạnh quốc gia, động lực quan trọng để thúc đẩy sự phát triển nhanh và bền vững của mỗi đất nước. Vì vậy, vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với mỗi quốc gia, dân tộc hiện nay là phải đầu tư xây dựng nguồn lực trí tuệ vững mạnh, phát huy tri thức của con người một cách có hiệu quả để đưa đất nước hòa nhập vào xu hướng phát triển mới của thời đại. Đối với Việt Nam, một quốc gia bước vào thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội từ một nước nông nghiệp, nghèo nàn, lạc hậu, không qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, các cuộc chiến tranh để lại hậu quả nặng nề, nền sản xuất cơ bản nhỏ lẻ, manh mún, mang tính tiểu nông, năng suất lao động thấp, năng lực cạnh tranh kém. Ý thức được xu thế phát triển của thời đại và thực trạng của đất nước, trong quá trình lãnh đạo công cuộc đổi mới, Đảng ta đã chỉ rõ: “Cần khai thác và sử dụng nhiều nguồn lực khác nhau, trong đó nguồn lực con người là quý báu nhất, có vai trò quyết định, đặc biệt đối với nước ta, khi các nguồn lực tài chính và nguồn lực vật chất còn hạn hẹp” [25, tr.

Do đó, để sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại nhằm thực hiện mục tiêu: nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; kiên quyết và kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa; giữ gìn hoà bình, ổn định, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế để phát triển đất nước; nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới đòi hỏi chúng ta phải phát huy có hiệu quả sức mạnh tổng hợp các nguồn lực, cả nội lực lẫn ngoại lực, trong đó nội lực giữ vai trò quyết định và “đội ngũ trí thức trở thành nguồn lực đặc biệt quan trọng” [33, tr. Vì vậy, phát huy vai trò của đội ngũ trí thức để đảm bảo thực hiện thắng lợi các mục tiêu trên là một yêu cầu cấp bách đối với Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. 2 Đối với TPHCM, trên cơ sở quán triệt các quan điểm của Đảng và Nhà nước về đường lối, chủ trương phát triển đất nước nói chung, đội ngũ trí thức nói riêng, Đảng bộ và chính quyền đã cụ thể hóa bằng nhiều chủ trương, chính sách nhằm phát huy vai trò của đội ngũ này đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển Thành phố. Kết quả, từ khi đổi mới đến nay, đội ngũ trí thức TPHCM đã không ngừng lớn mạnh về mọi mặt và có nhiều “đóng góp tích cực, quan trọng vào sự phát triển của thành phố; góp phần tạo nên nhiều thành tựu trên các mặt đời sống kinh tế - văn hóa - xã hội” [34, tr.

Sau hơn bốn mươi năm được hoàn toàn giải phóng và đặc biệt sau hơn ba mươi năm thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện, giờ đây TPHCM đã trở thành một trung tâm kinh tế, văn hóa, GD&ĐT, KH&CN, đầu mối giao lưu và hội nhập quốc tế, có sức hút, sức lan tỏa lớn không chỉ đối với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam mà còn đối với cả nước. Tuy nhiên, trước yêu cầu “cùng cả nước, vì cả nước”, “đi trước, về đích trước” trong sự nghiệp CNH, HĐH và với mục tiêu xây dựng TPHCM trở thành thành phố có chất lượng sống tốt, văn minh, hiện đại, nghĩa tình; sớm trở thành một trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, KH&CN của khu vực; thì những đóng góp của “đội ngũ trí thức Thành phố vẫn chưa đáp ứng yêu cầu và chưa ngang tầm với trình độ phát triển của các thành phố trong khu vực” [34, tr. Những hạn chế đó xuất phát từ nhiều nguyên nhân, một trong những nguyên nhân không thể không kể đến đó là: công tác phát huy vai trò đội ngũ trí thức tại TPHCM thời gian qua có lúc, có nơi chưa được quan tâm đúng mức; một số cấp ủy đảng, chính quyền các cấp chưa nhận thức sâu sắc được vị trí, vai trò của đội ngũ này; bên cạnh đó, một bộ phận trí thức chưa ý thức được trách nhiệm của mình đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển của Thành phố. Những hạn chế kể trên đã dẫn đến hệ quả: một số chủ trương, chính sách của Đảng bộ và chính quyền TPHCM đề ra trong thời gian qua còn tồn tại một số bất cập, chưa theo kịp với yêu cầu phát triển của Thành phố và đất nước, cũng như xu thế vận động của thời đại; trước những vấn đề mới phát sinh, chính quyền Thành phố còn tỏ ra lúng túng khi thực thi các quyết sách; dẫn đến, cơ cấu kinh tế chuyển dịch còn chậm, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp; kết cấu hạ tầng thiếu đồng bộ, ngày càng quá tải, cản trở đến 3 mục tiêu tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống dân sinh; quy hoạch và quản lý đô thị chưa theo kịp tốc độ phát triển kinh tế; chất lượng GD&ĐT, KH&CN, nguồn nhân lực chưa thật sự là động lực để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội; một số vấn đề văn hóa - xã hội bức xúc trong nhân dân chậm được khắc phục, hợp tác quốc tế còn có những mặt hạn chế… Trước thực trạng đó, Đảng bộ TPHCM đã xác định: lấy phát huy nguồn nhân lực nói chung và phát huy vai trò đội ngũ trí thức nói riêng làm khâu đột phá hàng đầu, mang tính chiến lược quan trọng để khắc phục những tồn tại, khơi thông những điểm nghẽn nhằm thúc đẩy Thành phố phát triển nhanh hơn, đáp ứng sự tin tưởng của Đảng, sự kỳ vọng của nhân dân.

Chính vì vậy, việc đi sâu phân tích một cách khách quan, có hệ thống vai trò của đội ngũ trí thức TPHCM trong thời kỳ đổi mới, trên cơ sở đó đề ra các giải pháp khoa học để phát huy có hiệu quả hơn vai trò của đội ngũ này nhằm đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế của TPHCM cũng như cả nước là nhiệm vụ mang tính cấp thiết hơn bao giờ hết. Với những lý do như trên, nghiên cứu sinh đã chọn vấn đề: Vai trò đội ngũ trí thức Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay để làm đề tài luận án tiến sĩ Triết học của mình, với mong muốn góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và thực tiễn đang đặt ra hiện nay. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài 2. Mục đích của đề tài Trên cơ sở luận giải, làm sáng tỏ vai trò của đội ngũ trí thức TPHCM trong thời kỳ đổi mới, luận án đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy hơn nữa vai trò của đội ngũ này trong thời gian tới.

Nhiệm vụ của đề tài Để đạt được mục đích trên, ngoài việc tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài, luận án tập trung giải quyết những nhiệm vụ cơ bản như: Thứ nhất, luận giải một số nội dung lý luận về trí thức và vai trò của đội ngũ trí thức Việt Nam trong thời kỳ đổi mới. Thứ hai, phân tích thành tựu, hạn chế và một vấn đề đặt ra đối với việc thực hiện vai trò của đội ngũ trí thức TPHCM trong giai đoạn hiện nay. 4 Thứ ba, đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy hơn nữa vai trò của đội ngũ trí thức TPHCM trong thời gian tới. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Về cơ sở lý luận: luận án tiếp cận dưới góc độ triết học xã hội, được triển khai trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò đội ngũ trí thức trong sự vận động và phát triển xã hội.

Về phương pháp nghiên cứu: trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, luận án sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu như: phân tích và tổng hợp, lịch sử và lôgíc, quy nạp và diễn dịch, thống kê và so sánh, trừu tượng hóa và khái quát hóa… 4.