Giáo dục gia đình cho thế hệ trẻ ở ĐBSCL - Luận án tiến sĩ Nguyễn Thị Trang

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ TRANG GIÁO DỤC CỦA GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI THẾ HỆ TRẺ Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Hà Nội - 2018 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ TRANG GIÁO DỤC CỦA GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI THẾ HỆ TRẺ Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG HIỆN NAY Chuyên ngành: CNDVBC & CNDVLS Mã số: 9229002 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN XUÂN TẾ Hà Nội - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Xuân Tế. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả Nguyễn Thị Trang DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ĐBSCL : Đồng bằng sông Cửu Long GS : Giáo sư Nxb : Nhà xuất bản PGS : Phó giáo sư TS : Tiến sĩ MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Những công trình nghiên cứu về gia đình, giáo dục của gia đình và vai trò giáo dục của gia đình ở Việt Nam hiện nay. Những công trình nghiên cứu về thực trạng giáo dục của gia đình ở Việt Nam nói chung và thực trạng giáo dục của gia đình ở đồng bằng sông Cửu Long nói riêng.

Những công trình nghiên cứu về giải pháp giáo dục của gia đình Việt Nam nói chung và giải pháp liên quan đến giáo dục của gia đình ở đồng bằng sông Cửu Long nói riêng. Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu và một số vấn đề đặt ra mà luận án cần tiếp tục giải quyết. GIA ĐÌNH VÀ GIÁO DỤC CỦA GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI THẾ HỆ TRẺ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Quan niệm về gia đình, giáo dục của gia đình và vai trò giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở Việt Nam.

Nội dung và phương pháp giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở Việt Nam. Các yếu tố tác động đến giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở Việt Nam hiện nay. THỰC TRẠNG GIÁO DỤC CỦA GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI THẾ TRẺ Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA. Khái quát những nhân tố ảnh hưởng đến giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở đồng bằng sông Cửu Long.

Những thành tựu, hạn chế trong giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở đồng bằng sông Cửu Long những năm qua. Nguyên nhân của những thành tựu và hạn chế trong giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở đồng bằng sông Cửu Long và những vấn đề đặt ra. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC CỦA GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI THẾ HỆ TRẺ Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG HIỆN NAY. Giải pháp về nhận thức.

Giải pháp về kinh tế. Giải pháp về văn hóa - xã hội. Giải pháp về chính trị.147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ .150 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tính cấp thiết của đề tài Gia đình là tế bào của xã hội, là một thiết chế xã hội, là tổ ấm của mỗi người.

Gia đình đảm nhận những chức năng do hoàn cảnh lịch sử khách quan quy định, trong đó giáo dục của gia đình luôn là chức năng không thể thiếu của gia đình, có ảnh hưởng quan trọng đến sự hình thành và phát triển nhân cách của thế hệ trẻ, củng cố và hoàn thiện nhân cách của người lớn, góp phần xây dựng con người với tư cách vừa là thành viên của gia đình, vừa là thành viên của xã hội. Xã hội dù có biến đổi và phát triển thì giáo dục của gia đình vẫn là yếu tố ảnh hưởng quan trọng đối với mỗi cá nhân trong suốt cuộc đời. Giáo dục nhà trường và giáo dục xã hội dù có phong phú và quan trọng đến đâu cũng không thể thay thế được giáo dục của gia đình. Giáo dục nhà trường và xã hội chỉ có thể phát huy đầy đủ vai trò của chúng trong sự kết hợp với giáo dục của gia đình.

Trong những thập kỷ gần đây, cùng với cơn lốc của cách mạng công nghệ, của quá trình hiện đại hóa, đô thị hóa diễn ra ở nhiều quốc gia, nhất là các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam, gia đình - tế bào cơ bản của xã hội đã không ngừng được cảnh báo như là đối tượng đang bị đe dọa tổn thương và chịu những cú sốc riêng của nó. Chưa bao giờ vấn đề gia đình lại được đề cập và xem xét dưới mọi khía cạnh một cách sâu sắc trên quy mô quốc tế và quốc gia như hiện nay. Nhiều cường quốc trên thế giới sau một thời gian đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhưng xem nhẹ vấn đề gia đình nên phải trả giá đắt bằng những sai lệch, thậm chí đổ vỡ của quan hệ hôn nhân và gia đình, nói rộng ra là quan hệ giữa con người với con người. Phát triển kinh tế là mục tiêu cơ bản của mỗi quốc gia, song sẽ là hiểm họa nếu chỉ chú ý đến tăng trưởng kinh tế, không chú ý thỏa đáng đến vấn đề gia đình, đặc biệt là giáo dục của gia đình.

Hiện nay, một số nước phát triển, người ta đang muốn quay lại tìm kiếm những giá trị nhân văn đích thực, những giá trị giáo dục truyền thống vốn có của gia đình. Ở Việt Nam, vấn đề gia đình và giáo dục của gia đình từ lâu đã thu hút sự 1 quan tâm của nhiều người, nhiều tổ chức: từ các bậc làm cha làm mẹ đến các nhà khoa học, nhà giáo dục học, từ chính quyền, các đoàn thể nhân dân đến các cơ quan thông tin đại chúng. Sự quan tâm đó xuất phát từ thực tế là giáo dục của gia đình ở nước ta đã góp phần quan trọng vào sự nghiệp “trồng người” của dân tộc. Đặc biệt, khi giáo dục được khẳng định là quốc sách hàng đầu thì chức năng giáo dục của gia đình càng được chú trọng, được đề cập đến nhiều hơn trong các nghị quyết của Đảng và chính sách của Nhà nước.

Tuy nhiên, giáo dục của gia đình ở nước ta bên cạnh những mặt tiến bộ, tích cực vẫn còn những hạn chế, yếu kém. Sự sa sút về đạo đức nhân cách, sự gia tăng tội phạm vị thành niên, những biểu hiện của lối sống thực dụng, ích kỷ của một bộ phận thanh thiếu niên. trong những năm gần đây cố nhiên là do nhiều nguyên nhân, nhưng trước hết phải kể đến nguyên nhân từ giáo dục của gia đình. Hiện nay, ĐBSCL cũng như trên cả nước đang trong quá trình phát triển kinh tế thị trường, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế.

Trong thời gian qua thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, Nhà nước, ĐBSCL đã đạt được những thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội. Trong đó, những giá trị truyền thống tốt đẹp trong giáo dục của gia đình về cơ bản vẫn giữ gìn và phát triển, góp phần quan trọng vào sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ, xây dựng con người mới tại địa phương. Tuy nhiên, mặt trái của cơ chế thị trường, của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, của quá trình hội nhập và toàn cầu hóa đã và đang có những tác động tiêu cực đối với giáo dục gia đình ở ĐBSCL. Nhiều gia đình đang rất lúng túng trong việc xác định nội dung, phương pháp giáo dục con em mình.

Đối với con cái, nhiều cha mẹ đầu tư cho con học chủ yếu để làm việc, ít chú trọng học để làm người. Kiến thức, năng lực của các bậc cha mẹ tỏ ra bất cập so với yêu cầu mới của giáo dục nói chung, giáo dục của gia đình nói riêng. Tình trạng tội phạm trẻ em gia tăng, đạo đức một bộ phận thanh thiếu niên trong vùng còn yếu kém, tình trạng kết hôn không tình yêu với người nước ngoài, tình trạng ly hôn tăng, tệ nạn xã hội chưa giảm, thậm chí còn có chiều hướng gia tăng ở các vùng nông thôn, nhất là các xã vùng sâu vùng xa. Như vậy, giáo dục của gia đình vùng 2 ĐBSCL đang gặp phải những thách thức, những vấn đề đòi hỏi phải được nhận thức và xử lý đúng đắn mới có thể thực hiện tốt chức năng giáo dục của nó, góp phần đắc lực vào việc xây dựng con người mới với tư cách vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển kinh tế - xã hội, trước hết và trực tiếp là của từng địa phương trong vùng.

Do đó, việc nghiên cứu giáo dục của gia đình, phân tích thực trạng giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở ĐBSCL, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra, trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục của gia đình ở ĐBSCL hiện nay có ý nghĩa vừa cơ bản, vừa cấp bách cả về lý luận và thực tiễn. Những vấn đề trên cũng chính là lý do để nghiên cứu sinh chọn hướng nghiên cứu "Giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay" làm đề tài luận án tiến sĩ triết học, chuyên ngành Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2. Mục đích Trên cơ sở phân tích, làm rõ một số vấn đề lý luận giáo dục của gia đình và thực trạng giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở ĐBSCL, luận án đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở ĐBSCL hiện nay.

Nhiệm vụ Để đạt mục đích trên, luận án tập trung giải quyết những nhiệm vụ cơ bản sau: Thứ nhất, tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Thứ hai, làm rõ một số vấn đề lý luận về giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở Việt Nam hiện nay. Thứ ba, phân tích thực trạng giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở ĐBSCL, nguyên nhân của thực trạng và những vấn đề đặt ra. Thứ tư, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở ĐBSCL hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3.