Luận án: Tiểu thuyết xây dựng CNXH văn xuôi miền Bắc 1960-1975 - Đoàn Chai, ĐH Thái Nguyên

i B GIÁO D C VÀ ÀO T O I H C THÁI NGUYÊN OÀN CH I TI U THUY T V TÀI XÂY D NG CH NGH A XÃ H I TRONG V N XUÔI MI N B C GIAI O N 1960-1975 Chuyên ngành: V N H C VI T NAM Mã s : 62.21 LU N ÁN TI N S NG V N Thái Nguyên – 2013 ii L I CAM OAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi. Các s li u, k t qu đ c nêu trong lu n án là trung th c và ch a đ c ai công b trong b t k công trình khoa h c nào. N u sai, tôi hoàn toàn ch u trách nhi m. Thái Nguyên, tháng ….

n m 2013 TÁC GI LU N ÁN OÀN CH I iii L IC M N Tôi xin bày t lòng kính tr ng và bi t n sâu s c t i nh ng th y giáo đáng kính đã t n tình h ng d n và đ ng viên tôi trong su t quá trình th c hi n lu n án này. Tôi xin g i l i c m n chân thành t i c s đào t o đã t o đi u ki n đ tôi hoàn thành khóa h c và trình bày lu n án này. Tôi c ng xin g i l i c m n đ n các đ ng nghi p c a tôi đã chia s nhi u t li u và kinh nghi m quý báu liên quan đ n v n đ nghiên c u c a lu n án. Tôi c ng xin bày t lòng bi t n t i gia đình, ng i thân đã đ ng viên và giúp đ tôi trong quá trình hoàn thành lu n án.

Xin chân thành c m n! Thái Nguyên, tháng …… n m 2013 TÁC GI LU N ÁN OÀN CH I iv M CL C L I CAM OAN. LÝ DO CH N TÀI. IT NG, PH M VI NGHIÊN C U.PH NG PHÁP NGHIÊN C U. 14 Ch ng 1: KHÁI L C TI U THUY T V TÀI XÂY D NG CH NGH A XÃ H I MI N B C GIAI O N 1960-1975 .Hoàn c nh l ch s và tình hình v n h c th i k 1960-1975.

i s ng chính tr - xã h i. Ph ng pháp sáng tác hi n th c xã h i ch ngh a. Khái quát di n m o ti u thuy t v đ tài xây d ng ch ngh a xã h i mi n B c th i k 1960-1975. Nh ng tác gi và tác ph m tiêu bi u.

M t s tác ph m b phê phán ho c có d lu n trái chi u. 29 Ch ng 2: NH NG C M H NG CHÍNH G N V I CH T LI U PH N ÁNH VÀ TH GI I NHÂN V T TRONG CÁC KHUYNH H NG MIÊU T C A TI U THUY T. Nh ng c m h ng chính. C m h ng ng i ca g n v i s nghi p c i t o xã h i ch ngh a và xây d ng ch ngh a xã h i trong ti u thuy t….

C m h ng tr tình m áp, n ng đ m g n v i đ tài h u ph ng l n c a ti n tuy n l n. C m h ng phê phán h ng vào nh ng b t n trong đ i s ng xã h i d n t i nh ng “tai n n ngh nghi p”. Th gi i nhân v t trong các khuynh h ng miêu t c a ti u thuy t…. Nhân v t chính di n và các ph m ch t tích c c làm nên g ng m t con ng i m i – nhân v t trung tâm c a v n h c hi n th c xã h i ch ngh a.

Nhân v t ph n di n v i các y u t tiêu c c ho c đi ng c v i yêu c u xây d ng con ng i m i và con đ ng đi lên ch ngh a xã h i. Nhân v t trung gian g m c hai m t tích c c – tiêu c c ph n ánh th gi ng co gi a riêng và chung, t h u và công h u, cá nhân và t p th. 88 Ch ng 3: NH NG PH NG DI N C B N C A NGH THU T TI U THUY T V TÀI XÂY D NG CH NGH A XÃ H I GIAI O N 1960 - 1975 .K t c u ti u thuy t g n v i đi m nhìn không gian – th i gian và mô típ miêu t. i m nhìn không gian.

i m nhìn th i gian. Xung đ t ti u thuy t và các ki u mâu thu n – xung đ t.Các hình thái xung đ t và ph ng th c bi u hi n .Di n bi n và k t thúc xung đ t. Ngh thu t xây d ng nhân v t. Xây d ng tính cách đi n hình trong hoàn c nh đi n hình.Miêu t con ng i tr c các th thách và trong các m i quan h xã h i .Chú tr ng hành đ ng h n n i tâm….

Ngôn ng và gi ng đi u .Ngôn ng nhân v t và ngôn ng tác gi .Gi ng đi u ch âm và ph i h p. 154 vi NH NG BÀI BÁO LIÊN QUAN N LU N ÁN Ã C CÔNG B DANH M C TI U THUY T C CH N KH O SÁT, I CHI U X P THEO N M XU T B N VÀ X P THEO TÀI. Các tác ph m kh o sát x p theo n m xu t b n. Các tác ph m chính v đ tài xây d ng XHCN đ c kh o sát theo đ tài.

164 TÀI LI U THAM KH O. LÝ DO CH N TÀI Ti u thuy t Vi t Nam th i k 1945-1975 đã đ t đ c nh ng thành t u đáng k trên c hai ph ng di n n i dung t t ng và hình th c ngh thu t. Hi n th c cách m ng 30 n m đã dành m t s u đãi r t l n cho v n xuôi. Cu c kháng chi n ch ng Pháp, cu c kháng chi n ch ng M , công cu c xây d ng ch ngh a xã h i (CNXH) mi n B c và cu c cách m ng dân t c dân ch mi n Nam đã đem l i cho các nhà v n m t kh i l ng đ tài vô cùng phong phú, nh ng c t truy n h p d n đ y k ch tính, nh ng con ng i có tính cách đ c đáo và đ i s ng n i tâm sâu s c.

Xét theo ti n trình v n h c thì đây là th i k có ý ngh a quan tr ng b i đã xu t hi n hàng lo t ti u thuy t thu c lo i t m c , đ a ngh thu t ti u thuy t Vi t Nam t i nh ng thành t u nh t đ nh (tính đ n th i đi m 1975). Sau 15 n m phát tri n t 1945 đ n 1960, trong kho ng 15 n m (1960-1975), chúng ta đã có nh ng b ti u thuy t nhi u t p, ch ng ch c, b th , khái quát c m t th i k l ch s dài, tr i ra trên m t b i c nh r ng l n v không gian và th i gian, soi sáng v n m nh và con đ ng đi c a nhi u s ph n; nh ng b ti u thuy t hi n th c xã h i ch ngh a (XHCN) có quy mô l n, v a là ti u thuy t s thi v a là ti u thuy t tâm lý, v a là ti u thuy t tính cách, ti u thuy t s ki n và ti u thuy t lu n đ ; đã khép l i m t th i k v n h c mang đ c tr ng c a th i đ i chi n tranh cách m ng. - M c th i gian 1960 có nhi u ý ngh a trong l ch s xã h i c ng nh trong v n h c. Trong l ch s v n h c Vi t Nam sau 1945, th i k 1960-1975 có nh ng chuy n đ i quan tr ng trong n i dung và ngh thu t.

ây là th i k đ cm đ uv i ih i ng l n th III - n m 1960, v ch ra C ng l nh xây d ng ch ngh a xã h i và k ho ch 5 n m l n th nh t; th i k c n c ti n hành song song hai nhi m v chi n l c. M t là ti n hành và đ a cu c chi n đ u ch ng M - ng y trên c hai mi n đ n th ng l i cu i cùng v i i th ng mùa Xuân n m 1975, gi i phóng hoàn toàn mi n Nam, th ng nh t n c nhà. Và, hai là – xây d ng ch ngh a xã h i trong hoàn c nh th i chi n nh m b o v và xây d ng mi n B c v ng m nh, đ a l i c m áo, h nh phúc cho m i t ng l p nhân dân lao đ ng. Trong hai nhi m v đó thì nhi m v ch ng M , gi i phóng mi n Nam đã đ c th c hi n tr n v n, nh ng nhi m v xây d ng ch ngh a xã h i v n còn 2 ph i ti p t c trên c hai mi n B c – Nam.

V i đ lùi c a th i gian và d i ánh sáng c a công cu c i m i – kh i đ ng t 1986 thì s nghi p xây d ng ch ngh a xã h i trong h n 15 n m, k t sau 1960 đã b c l nhi u sai l m bu c dân t c ph i đ nh h ng l i trên tinh th n “l y dân làm g c” và “nhìn th ng vào s th t, đánh giá đúng s th t, nói rõ s th t”.