Luận án tiến sĩ: Xuất bản sách dịch Việt Nam hiện nay - Vũ Thị Ngọc Thuỳ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN VŨ THỊ NGỌC THUỲ VẤN ĐỀ XUẤT BẢN SÁCH DỊCH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ XUẤT BẢN HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN VŨ THỊ NGỌC THUỲ VẤN ĐỀ XUẤT BẢN SÁCH DỊCH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Ngành: Xuất bản Mã số: 9 32 04 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ XUẤT BẢN Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Hà Huy Phƣợng 2. Trần Văn Hải HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả, số liệu nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, chính xác.

Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác. Tác giả luận án Vũ Thị Ngọc Thuỳ MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Những công trình nghiên cứu về hoạt động xuất bản.

Những công trình nghiên cứu về dịch thuật. Những công trình nghiên cứu về xuất bản sách dịch. Kết quả các công trình nghiên cứu và những vấn đề luận án cần giải quyết. 29 CHƢƠNG 2: XUẤT BẢN SÁCH DỊCH - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN.

Khái niệm, vai trò, đặc điểm và quy trình xuất bản sách dịch. Tiến trình lịch sử hoạt động xuất bản sách dịch Việt Nam. Cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và các yếu tố ảnh hưởng đến xuất bản sách dịch. Tiêu chí đánh giá chất lượng xuất bản sách dịch.

69 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ XUẤT BẢN SÁCH DỊCH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Giới thiệu các đơn vị khảo sát. Nội dung khảo sát. Nhận xét về vấn đề xuất bản sách dịch ở Việt Nam hiện nay.

111 CHƢƠNG 4: XU THẾ PHÁT TRIỂN VÀ GIẢI PHÁP CHO VẤN ĐỀ XUẤT BẢN SÁCH DỊCH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Xu thế phát triển của xuất bản sách dịch trong bối cảnh toàn cầu hóa. Giải pháp cho vấn đề xuất bản sách dịch ở Việt Nam hiện nay. 163 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

165 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 166 PHỤ LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Viết đầy đủ BTV Biên tập viên CTV Cộng tác viên CNXH Chủ nghĩa xã hội ĐVXB Đơn vị xuất bản ĐVKS Đơn vị khảo sát NCS Nghiên cứu sinh NXB Nhà xuất bản PVS Phỏng vấn sâu XBP Xuất bản phẩm XBSD Xuất bản sách dịch DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Số sách dịch xuôi các năm 2017, 2018, 2019. Số sách dịch tại 5 ĐVKS.

Quy định nhuận bút XBP thuộc loại dịch theo Nghị định 18/2014/NĐ-CP. Số sách liên kết xuất bản của 4 ĐVKS. Số sách dịch theo lượng bản in năm 2019. Ý kiến về giải pháp tăng cường xuất bản sách dịch ngược.

Ý kiến về giải pháp nâng cao chất lượng xuất bản sách dịch. 146 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Số sách dịch theo thể loại tại 5 ĐVXB khảo sát năm 2017, 2018, 2019. Cơ cấu thể loại sách dịch Việt Nam năm 2017, 2018, 2019.

Cơ cấu sách theo ngôn ngữ dịch tại 5 ĐVXB khảo sát. Cơ cấu sách xuất bản theo ngôn ngữ dịch tại Việt Nam. Lựa chọn của độc giả với sách dịch các nước. Cơ cấu số lượng xuất bản sách dịch Việt Nam.

Tỷ lệ sách dịch liên kết xuất bản. Khảo sát nguồn thông tin về sách dịch mà độc giả tiếp cận. Số tiền mua sách dịch trung bình hàng năm. Tỷ lệ độc giả mua sách dịch giả, sách dịch in lậu.

Đánh giá mức độ hài lòng của độc giả với sách dịch Việt Nam. Đánh giá thị trường xuất bản sách dịch hiện nay của độc giả. Nguyên nhân của vấn đề chất lượng sách dịch. Khung lý thuyết nghiên cứu.

Quy trình xuất bản sách dịch. Chi phí truyền thông Hội sách nửa giá. Lý do chọn đề tài Xuất bản sách dịch trong quá trình hình thành và phát triển nhìn chung đã giữ vững định hướng chính trị, tư tưởng, làm tốt chức năng tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước. Đồng thời hoạt động xuất bản sách dịch góp phần tích cực vào việc nâng cao dân trí, chống ảnh hưởng tiêu cực của văn hoá ngoại lai, xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Xuất bản sách dịch đã có tiến bộ đáng kể trong việc thỏa mãn nhu cầu thông tin, nhu cầu hưởng thụ văn hoá lành mạnh của nhân dân, có ảnh hưởng tích cực trong việc giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống của con người Việt Nam, phục vụ đắc lực công cuộc phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội. Trong giai đoạn hiện nay, sách dịch đang phát triển mạnh mẽ, chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu xuất bản sách của Việt Nam. Các nhà xuất bản và các đơn vị xuất bản tư nhân tham gia sôi nổi triển khai làm sách dịch nhiều với số đầu sách dịch cũng như bản sách dịch tăng đều đặn hàng năm. Nhiều kiệt tác trên thế giới trước đây người đọc chỉ có thể tiếp cận ở nguyên bản nay đã được dịch ra tiếng Việt.

Những tác phẩm hay, đang gây tiếng vang ở nước ngoài cũng đã được xuất bản nhanh chóng. Tuy nhiên, xuất bản sách dịch ở Việt Nam cũng đối diện với nhiều thách thức. Trong bối cảnh đất nước và quốc tế có nhiều biến động mau lẹ, phức tạp, thời cơ và thách thức đan xen: sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ thông tin, nhu cầu thông tin ngày càng đa dạng của nhân dân, nền kinh tế thị trường đặt ra nhiều thử thách khắc nghiệt, diễn biến khó lường của đại dịch toàn cầu… nhưng nhìn chung, hoạt động xuất bản sách dịch đã cố gắng phấn đấu vượt qua những khó khăn thử thách, bước đầu thích ứng với cơ chế thị trường, ứng dụng những tiến bộ về khoa học kỹ thuật tạo nên những tiến bộ và phát triển vượt bậc của toàn ngành trên cả ba lĩnh vực: xuất bản, in và phát hành cũng như 2 xuất nhập khẩu sách báo, giữ vững định hướng chính trị, góp phần vào thành tựu chung của sự nghiệp văn hoá, đổi mới đất nước. Đặc biệt trước bối cảnh cách mạng công nghệ 4.0 đang diễn tiến trên phạm vi toàn cầu, xuất bản nói chung và xuất bản sách dịch nói riêng phải đối diện với những vấn đề hết sức mới mẻ: sự xuất hiện những hình thái mới của sách, xuất bản điện tử ngày càng lấn chiếm sách in, quy trình xuất bản truyền thống có sự thay đổi… Trong quá trình hội nhập mạnh mẽ hiện nay, việc tìm hiểu tri thức và các nền văn hoá của các nước trên thế giới là vô cùng cần thiết, đi kèm theo đó là những tư tưởng xấu độc tác động tới người đọc trong nước khiến công việc của xuất bản sách dịch cũng càng trở nên nặng nề.

Từ trước tới nay đã có những công trình nghiên cứu các vấn đề của hoạt động xuất bản dưới góc độ tiếp cận là cơ sở lý luận và nghiệp vụ nhưng chưa có đề tài nghiên cứu bài bản về xuất bản sách dịch, một dòng sách hết sức quan trọng hiện tại. Những vấn đề xoay quanh hoạt động xuất bản sách dịch chưa được tổng kết, so sánh, xây dựng thành lý thuyết khoa học cụ thể cần được hướng đến tìm hiểu. Bên cạnh đó, cần có sự nghiên cứu về thực trạng các vấn đề của xuất bản sách dịch tại Việt Nam một cách hệ thống để giúp cho người làm xuất bản và người làm công tác lý luận xuất bản có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về sách dịch, mảng sách đang được nhiều đơn vị xuất bản thực hiện và nhận được sự quan tâm từ công chúng. Với ý nghĩa đó, nghiên cứu sinh lựa chọn đề tài Vấn đề xuất bản sách dịch ở Việt Nam hiện nay làm luận án tiến sĩ xuất bản với mục tiêu bổ sung những khoảng trống lý luận và thực tiễn trên.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở xây dựng khung lý thuyết về xuất bản sách dịch và đánh giá thực trạng hoạt động xuất bản sách dịch ở Việt Nam, luận án đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng xuất bản sách dịch. Nhiệm vụ nghiên cứu Để thực hiện được mục đích nêu trên, tác giả xác định thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu sau: Một là: Tiến hành tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Hai là: Hệ thống hóa, phân tích và làm rõ thêm những vấn đề lý luận về vấn đề xuất bản sách dịch.

Ba là: Nghiên cứu và đánh giá thực trạng hoạt động xuất bản sách dịch Việt Nam thông qua kết quả khảo sát một số NXB và công ty sách tư nhân. Trên cơ sở đó rút ra vấn đề của XBSD, những thành tựu và hạn chế của hoạt động XBSD Việt Nam hiện nay, những vấn đề đặt ra với xuất bản sách dịch. Bốn là: Đề xuất những giải pháp góp phần giải quyết các vấn đề XBSD Việt Nam hiện nay. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của luận án là những vấn đề của hoạt động xuất bản sách dịch ở Việt Nam hiện nay.

- Phạm vi nghiên cứu: Luận án khảo sát hoạt động xuất bản sách dịch tại 4 nhà xuất bản là: Thế giới, Kim Đồng, Văn học, Trẻ và Công ty cổ phần sách AlphaBooks từ 1/1/2017 đến 30/12/2019 (năm 2020, 2021 tình hình đại dịch Covid 19 diễn biến phức tạp, khó lường, gây khó khăn cho hoạt động thu thập số liệu). Hoạt động XBSD sẽ được nghiên cứu trên các nội dung về tổ chức bản thảo gồm kế hoạch đề tài và công tác cộng tác viên, biên tập - xuất bản, truyền thông và phát hành sách dịch. Bốn NXB khảo sát là những đơn vị có tên tuổi trong công tác xuất bản sách dịch. NXB Thế Giới là đơn vị được Nhà nước giao nhiệm vụ xuất bản các XBP bằng tiếng nước ngoài, song ngữ hoặc tiếng Việt để phục vụ công tác 4 thông tin, tuyên truyền đối ngoại, giao lưu quốc tế.

NXB Kim Đồng là đơn vị xuất bản sách thiếu nhi hàng đầu ở Việt Nam, sở hữu số đầu sách dịch thiếu nhi có chất lượng và lượng bản in lớn, thu hút sự quan tâm của độc giả.