Nhu cầu thông tin chính trị của sinh viên đại học Hà Nội: Thực trạng và giải pháp

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN NGUYỄN VĂN VIỆT NHU CẦU THÔNG TIN CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC HÀ NỘI – 2024 BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN NGUYỄN VĂN VIỆT NHU CẦU THÔNG TIN CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY Ngành : Chính trị học Chuyên ngành: Công tác tư tưởng Mã số: 9 31 02 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Người hướng dẫn khoa học 1: PGS, TS. Nguyễn Chí Mỳ 2: PGS, TS. Mai Đức Ngọc HÀ NỘI – 2024 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CAND: Công an nhân dân CNH,HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNXH: Chủ nghĩa xã hội KHXH&NV: Khoa học xã hội và nhân văn LLCT: Lý luận chính trị NSC: Nghiên cứu sinh NXB: Nhà xuất bản PVS: Phỏng vấn sâu TTCT: Thông tin chính trị LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả của luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả Nguyễn Văn Việt MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. 9 LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 9 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHU CẦU THÔNG TIN CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC HIỆN NAY.

Thông tin và nhu cầu thông tin chính trị của sinh viên. Cấu trúc và vai trò nhu cầu thông tin chính trị của sinh viên. Các yếu tố tác động đến nhu cầu thông tin chính trị của sinh viên. 58 Chương 2: NHU CẦU THÔNG TIN CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI, THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA.

Khái quát về các trường đại học và đặc điểm sinh viên các trường đại học trong phạm vi khảo sát của luận án. Thực trạng nhu cầu thông tin chính trị của sinh viên các trường đại học trong phạm vi khảo sát. Đánh giá chung và những vấn đề đặt ra. 100 Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP ĐỊNH HƯỚNG, ĐÁP ỨNG NHU CẦU THÔNG TIN CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY.

Quan điểm định hướng, đáp ứng nhu cầu thông tin chính trị cho sinh viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội. Giải pháp định hướng, đáp ứng nhu cầu thông tin chính trị cho sinh viên. 164 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 167 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

178 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Mức độ theo dõi chương trình thời sự của sinh viên .2: Mức độ hiểu biết của sinh viên về Đại hội Đảng lần thứ XIII .4: Thái độ của sinh viên khi học tập các môn LLCT trên giảng đường 92 Biểu đồ 2.3: Đánh giá của sinh viên về nội dung TTCT tiế p thu được ở trường.5: Thái độ của sinh viên khi tham gia sinh hoạt chính trị .6: Thái độ của sinh viên khi tham gia các hoạt động ngoại khóa .7: Đánh giá của sinh viên về phương thức đáp ứng nhu cầu TTCT. Lý do chọn đề tài Thông tin chính trị (TTCT) có vai trò quan trọng trong thái độ và hành động chính trị của con người, nhất là hiện nay, khi “nguồn lực con người là quan trọng nhất”[39, t. Con người khi tồn tại có đời sống vật chất và đời sống tinh thần. Xã hội khi có giai cấp và nhà nước, xuất hiện đời sống chính trị.

Tương thích với các đời sống nói trên là các nhu cầu tương ứng. TTCT là một trong các loại hình thông tin và trở thành một thông tin tất yếu, quan trọng như không khí trong hơi thở cũng như trong đời sống chính trị của con người. TTCT đóng vai trò vô cùng quan trọng trong “giáo dục chính trị, tư tưởng, lý tưởng, truyền thống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước, xây dựng đạo đức, lối sống lành mạnh, ý thức tôn trọng và nghiêm chỉnh chấp hành Hiến pháp và pháp luật cho thế hệ trẻ” [38, tr. Sinh viên, nguồn lực quan trọng bảo đảm cho sự ổn định và phát triển vững bền của đất nước.

Vì thế Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, bồi dưỡng nhân cách và bản lĩnh chính trị cho sinh viên. TTCT đem đến cho sinh viên thuận lợi lớn trong quá trình học tập, nâng cao hiểu biết xã hội, đồng thời tạo cho họ cơ hội để tìm chỗ đứng trong cuộc sống, giúp họ phát triển nhân cách để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Giáo dục chính trị giúp sinh viên vững vàng về bản lĩnh chính trị, kiên định mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng, kiên định đường lối đổi mới của Đảng, vì độc lập dân tộc, dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, con người hạnh phúc. Để giữ vững định hướng XHCN, để đào tạo, giáo dục sinh viên trở thành con người phát triển toàn diện, không thể thiếu nhu cầu và định hương nhu cầu TTCT cho sinh viên vì hiện nay có không ít sinh viên “nhạt Đảng, phai Đoàn, khô chính trị”, tức là nhu cầu TTCT còn rất hạn chế.

Trên địa bàn Hà Nội hiện nay có nhiều trường đại học với đội ngũ sinh viên vô cùng đông đảo, họ luôn khao khát và mong muốn được tiếp nhận thông 2 tin để thỏa mãn nhu cầu chiếm lĩnh thế giới. Tuy nhiên thực tế, TTCT không phải là nhu cầu cần thiết đối với nhiều sinh viên, hoặc họ có nhu cầu tiếp nhận chỉ vì sự hiếu kỳ, không phân biệt được đâu là TTCT đúng đắn, chính đáng, bổ ích cho đời sống tâm hồn, cần được tiếp nhận. Một bộ phận sinh viên có nhu cầu về TTCT và mong muốn được đáp ứng và thỏa nhu cầu chính đáng đó. Nhưng TTCT đến từ nhiều nguồn, tác động đa chiều đến nhận thức, dẫn đến tình trạng một bộ phận sinh viên bị tác động, thay đổi hành vi, lối sống, xuống cấp về đạo đức, phai nhạt về lý tưởng, thờ ơ với những vấn đề chính trị xã hội của đất nước.

Một số tiếp nhận TTCT không tích cực trên các mạng xã hội, vô tình tiếp tay cho các thế lực thù địch xuyên tạc nền tảng tư tưởng của Đảng ta, phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam. Nghiên cứu đánh giá về nhu cầu TTCT của sinh viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội để thấy nếu sự thật là nhu cầu về TTCT của một bộ phận đang thấp, thậm chí có người không có hoặc chưa có nhu cầu thì phải có đề xuất, kiến nghị để tạo nhu cầu, kích thích nhu cầu; hoặc giả có nhu cầu TTCT nhưng nhu cầu đó lại sai hướng, lệch chuẩn thì cần đề xuất, kiến nghị để định hướng đúng đắn nhu cầu và đáp ứng nhu cầu chính đáng của sinh viên hiện nay. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã nhấn mạnh vấn đề “bảo đảm công khai, minh bạch thông tin, quyền được thông tin và cơ hội tiếp cận thông tin của mọi tầng lớp nhân dân” ”[39, t.51], góp phần xây dựng con người toàn diện, “phấn đấu đến giữa thế kỷ XXI, nước ta trở thành nước phát triển, theo định hướng xã hội chủ nghĩa”[39, t. Thực tiễn đặt ra yêu cầu cấp thiết là phải định hướng, đáp ứng nhu cầu TTCT cho sinh viên để “không chỉ hóa giải các nguy cơ, thách thức mà còn phải tích cực, chủ động trước thời cơ mới khi cấu trúc kinh tế thế giới, quản trị toàn cầu được định hình lại, phương thức sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng và đời sống xã hội thay đổi sau đại dịch COVID-19” [39, t.

Chính vì những lý do trên, NCS chọn vấn đề “Nhu cầu thông tin chính trị của sinh viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội hiện nay” cho luận án Tiến sĩ chuyên ngành Công tác tư tưởng của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về nhu cầu thông tin chính trị của sinh viên, luận án đề xuất các giải pháp nhằm đáp ứng nhu cầu TTCT của sinh viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội trong bối cảnh hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, luận án có các nhiệm vụ sau: - Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án.

- Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về nhu cầu TTCT của sinh viên, xây dựng khung lý thuyết cho luận án. - Nghiên cứu, phân tích thực trạng nhu cầu TTCT của sinh viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội, nhận diện vấn đề đặt ra cần giải quyết. - Đề xuất quan điểm và giải pháp đáp ứng nhu cầu TTCT của sinh viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội trong bối cảnh hiện nay. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.

Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận án là nhu cầu TTCT của sinh viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội hiện nay. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi đối tượng: Luận án nghiên cứu nhu cầu TTCT của sinh viên các Trường đại học trên địa bàn Hà Nội, cụ thể là sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền; Đại học Bách khoa Hà Nội; Đại học Phòng cháy, chữa cháy; trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội. Trong luận án, nội dung đối tượng nhu cầu TTCT chủ yếu được giới hạn trong các vấn đề về thể chế chính trị, thiết chế chính trị và thực tiễn chính trị Việt Nam hiện nay. - Phạm vi không gian, thời gian: Luận án nghiên cứu nhu cầu TTCT của sinh viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội từ năm 2016 đến 2021, gắn với khoảng thời gian giữa hai kỳ Đại hội Đảng lần thứ XII và XIII.

Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu 4. Câu hỏi nghiên cứu - Sự cần thiết phải nghiên cứu nhu cầu TTCT của sinh viên các trường đại 4 học trên địa bàn Hà Nội hiện nay ? - Thực trạng nhu cầu TTCT của sinh viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội và các yếu tố tác động đến thực trạng này ?