Tổng quan về luận án

Luận án tiến sĩ "Nghệ thuật châm biếm trong tiểu thuyết của William Thackeray" là một công trình nghiên cứu tiên phong trong lĩnh vực Văn học Anh tại Việt Nam, tập trung khám phá chiều sâu và tính độc đáo của châm biếm không chỉ như một thủ pháp nghệ thuật mà còn là tư duy sáng tạo chủ đạo của William Thackeray. Nghiên cứu được đặt trong bối cảnh các đánh giá trước đây về Thackeray ở Việt Nam thường đi theo lối mòn của chủ nghĩa hiện thực, chủ yếu tập trung vào tiểu thuyết Hội chợ phù hoa và nghệ thuật xây dựng tính cách nhân vật, ít khi bàn sâu về châm biếm như một hệ thống tư duy chi phối toàn bộ tác phẩm.

Research Gap CỤ THỂ: Phần lớn các công trình nghiên cứu về William Thackeray trong nước, dù có đề cập, vẫn chỉ dừng lại ở việc giới thiệu chung hoặc khái quát về cuộc đời, sự nghiệp, và giá trị nội dung, hình thức của Hội chợ phù hoa. Một nghiên cứu quan trọng của Đỗ Khánh Hoan (1969) hay Lê Hồng Sâm và Đặng Thị Hạnh (1981) đều có những nhận định tinh tế về châm biếm nhưng chưa đi sâu phân tích một cách hệ thống. Luận án này khẳng định: "Tính đến nay chưa có luận án nghiên cứu chuyên biệt về nghệ thuật châm biếm trong tiểu thuyết của ông cấp Tiến sĩ ở Việt Nam. Đa số các công trình đều chưa đề cập hoặc bàn chưa sâu đến “châm biếm” trong toàn bộ tiểu thuyết của Thackerey như trong luận án của chúng tôi" [tr. 19, 36]. Các hướng nghiên cứu ở Việt Nam thường "tụ lại ở nhận định sự thành công của Thackeray gắn liền với đỉnh cao của một tiểu thuyết, mà chưa thấy được sự thành công của ông ở nhiều lĩnh vực khác nhau của văn học nghệ thuật, thiếu hệ thống trong cách đánh giá về ngòi bút châm biếm sắc sảo của ông ở các tiểu thuyết khác nhau, chưa nhận diện phong cách nghệ thuật của ông một cách đồng bộ" [tr. 19]. Nghiên cứu này lấp đầy khoảng trống đó bằng cách tiếp cận châm biếm như một "tính chỉnh thể nghệ thuật thống nhất" [tr. 7].

Research Questions và Hypotheses:

  1. RQ1: Nghệ thuật châm biếm của William Thackeray được hình thành và biểu hiện như thế nào thông qua sự pha trộn của các thể loại nghệ thuật khác nhau (kịch, tranh biếm họa, báo chí, phê bình văn học)?
    • H1.1: Thackeray sử dụng "kiểu châm biếm của người đầu trò sân khấu" trên bình diện lời, thông qua cách dẫn truyện và giọng tung hứng, để phá vỡ ảo tưởng về hiện thực của tiểu thuyết và thiết lập đối thoại với độc giả.
    • H1.2: Châm biếm của Thackeray mang phong cách "tranh biếm họa" trong việc xây dựng "bức biếm họa về xã hội" và "chân dung nhân vật biếm họa", đặc biệt là kiểu nhân vật "mặt nạ hay 'con rối diễn trò'".
    • H1.3: Ngòi bút châm biếm của ông thể hiện phong cách "phê bình" và "phóng sự, báo chí" qua việc giễu nhại tiểu thuyết, tự trào cái tôi nhà tiểu thuyết, và tạo ra tinh thần luận chiến.
  2. RQ2: Tư duy châm biếm của Thackeray chi phối cách xây dựng kiểu nhân vật "mặt nạ hay 'con rối diễn trò'" và bình luận ngoại đề mang màu sắc triết lý, trữ tình như thế nào?
    • H2.1: Các nhân vật "mặt nạ - con rối" của Thackeray kế thừa và phát triển từ cội nguồn văn hóa truyền thống nhưng mang sắc thái riêng biệt, thể hiện sự xấu xa, hài hước và tính chất "diễn trò".
    • H2.2: Bình luận ngoại đề của Thackeray mang màu sắc châm biếm trí tuệ và trữ tình, với triết lý suy tưởng và nhận thức xót xa về con người, khác biệt với kiểu giọng trữ tình ngoại đề truyền thống.

Theoretical Framework: Luận án vận dụng sâu sắc các lý thuyết về cái hài, châm biếm, mỉa mai, giễu nhại trong mỹ học và thi pháp học. Đặc biệt, nó dựa trên lý thuyết về tính Carnival và tiểu loại Menippean của Mikhail Bakhtin (qua diễn giải của Mary Elizabeth Rontree, 2004) để phân tích sự pha trộn thể loại và tính "trò chơi" trong tiểu thuyết của Thackeray. Quan niệm về "sự chơi" của Nietzsche, nơi "sự chơi, như là một sự vô lý và phi lý vượt qua giới hạn, có nhiệm vụ hiệu chỉnh sự mất cân bằng trong văn hóa và tư tưởng" [tr. 39], cũng được dùng làm cơ sở để lý giải ý đồ phá vỡ quy chuẩn nghệ thuật Victoria của Thackeray. Khung lý thuyết còn tích hợp các khái niệm về giọng điệu trong tự sự học (Lê Huy Bắc, 1998) và các phân loại châm biếm Horatian và Juvenalian để định vị sắc thái châm biếm của Thackeray.

Đóng góp đột phá với quantified impact: Luận án mang lại nhiều đóng góp đột phá, định vị lại vị thế và phong cách nghệ thuật của Thackeray trong văn học Anh.

  1. Thăng hoa châm biếm thành tư duy nghệ thuật: Đây là công trình đầu tiên ở Việt Nam nghiên cứu châm biếm không chỉ là thủ pháp mà là "tư duy nghệ thuật tiểu thuyết, chi phối mạnh mẽ cách tổ chức hình thức nghệ thuật của tác phẩm" [tr. 7]. Điều này mở ra cách tiếp cận mới về cấu trúc và ý nghĩa của tiểu thuyết Thackeray, vượt ra khỏi giới hạn của chủ nghĩa hiện thực truyền thống.
  2. Giải thiêng thời đại Victoria: Luận án chứng minh Thackeray sử dụng châm biếm để "thể hiện một tinh thần giải thiêng đối với thời đại Victoria" [tr. 7], vốn yêu cầu sự khắt khe về khuôn khổ và chuẩn mực. Ông phá vỡ tinh thần nghiêm trang của tiểu thuyết thời bấy giờ, nhìn nhận nó như "một trò chơi về cấu trúc, câu chữ ở góc độ hài hước giễu nhại" [tr. 7].
  3. Tiểu thuyết như một "trò chơi" đối thoại: Thackeray đã "hình thành nên một kiểu trò chơi trong tiểu thuyết, để có thể tạo ra môi trường giao tiếp chia sẻ, đối thoại giữa tác giả và độc giả" [tr. 8]. Điều này làm thay đổi vai trò thụ động của độc giả, biến họ thành người "đồng sáng tạo", khơi gợi "tính trí tuệ, óc phê phán" [tr. 8], mở đường cho các kỹ thuật tự sự hiện đại.
  4. Phân tích sự pha trộn thể loại độc đáo: Luận án lần đầu tiên phân tích cụ thể cách Thackeray "pha trộn nhiều thể loại, nhiều kiểu tư duy nghệ thuật với nhau" [tr. 8] như kịch, tranh biếm họa, phê bình, báo chí để tạo ra một màu sắc châm biếm riêng biệt, làm nên "tính chỉnh thể của thế giới nghệ thuật tiểu thuyết ở Thackeray" [tr. 5].
  5. Tái định vị chủ nghĩa hiện thực của Thackeray: Thông qua châm biếm, nghiên cứu nhận định "tiểu thuyết hiện thực của Thackeray có cách thể hiện độc đáo, màu sắc hiện thực được thể hiện dưới ngòi bút châm biếm có sự hấp dẫn riêng. Sự đổi mới kĩ thuật tiểu thuyết đã tạo cho tiểu thuyết của ông một dáng vẻ hiện đại và một tinh thần dân chủ sâu sắc" [tr. 7-8].

Scope và Significance: Phạm vi nghiên cứu bao gồm 5 tiểu thuyết tiêu biểu của William Thackeray: Lucky of Barry Lyndon (1844), The History of Pendennis (1848-1850), The History of Henry Esmond (1852), The Newcomes (1855) và Hội chợ phù hoa (1848). Trong số này, 4 tiểu thuyết được chuyển ngữ trực tiếp từ nguyên bản tiếng Anh bởi tác giả luận án, riêng Hội chợ phù hoa sử dụng bản dịch của Trần Kiêm (Nxb Văn học, 2006). Việc phân tích một cách có hệ thống 5 tác phẩm này, thay vì chỉ tập trung vào Hội chợ phù hoa, đảm bảo tính toàn diện và sâu sắc, cho phép luận án "nhận chân" [tr. 8] giá trị đỉnh cao và phong cách nghệ thuật của nhà văn một cách đồng bộ. Tính khoa học và thực tiễn cập nhật của đề tài còn góp phần làm phong phú thêm việc giảng dạy và hướng dẫn sinh viên nghiên cứu văn học Anh tại các trường đại học ở Việt Nam.

Literature Review và Positioning

Phần tổng quan vấn đề nghiên cứu đã tổng hợp một cách toàn diện các khuynh hướng tiếp cận tiểu thuyết của William Thackeray cả trong và ngoài nước, từ đó định vị rõ ràng vị trí và đóng góp của luận án.

Synthesis của major streams với TÊN TÁC GIẢ và NĂM cụ thể: Trong nước, các công trình chủ yếu đi sâu giới thiệu Charles Dickens, và khi bàn về Thackeray, thường tập trung vào Hội chợ phù hoa như một bức tranh hiện thực xã hội thượng lưu. Lê Hồng Sâm và Đặng Thị Hạnh (1981) đã khái quát bức tranh hiện thực phê phán Anh, nhận định Hội chợ phù hoa tiêu biểu cho phong cách Thackeray, với "yếu tố chính luận tăng sức mạnh châm biếm" [61, tr. 15]. Lê Huy Bắc (1998) trong bài "Giọng và giọng điệu trong văn xuôi hiện đại" đã lấy dẫn chứng từ Thackeray về "người kể chuyện chuyển đổi vị trí linh hoạt, có lúc người kể chuyện rời bỏ vị trí trần thuật [...] để tham gia đối thoại với độc giả" [14, tr. 16], coi đây là kiểu giọng tự sự của văn chương hiện đại. Nguyễn Linh Chi (2006) trong chuyên luận William Makepeace Thackeray đã hệ thống hóa cuộc đời và sự nghiệp, nhấn mạnh "khuynh hướng hài hước đã có ở ông từ rất sớm khi chưa hề theo nghiệp văn chương mà chỉ là người chuyên vẽ tranh biếm họa cho các tờ báo trào phúng" [20, tr. 18], và khẳng định "hầu hết các tác phẩm của ông đều có tính chất châm biếm, nhằm đả kích xã hội tư sản quý tộc Anh đương thời" [20, tr. 18]. Trần Kiêm (2006) khi dịch Hội chợ phù hoa cũng nhận thấy "bút pháp tác giả không đơn điệu, rất uyển chuyển, lời văn có khi mộc mạc giản dị, có lúc tinh tế cầu kỳ, có khi sôi nổi nhiệt tình, có lúc lạnh lùng khách quan, có khi đẹp đẽ thanh tao, có lúc thô bạo tàn nhẫn" [65, tr. 19].

Ở nước ngoài, tình hình nghiên cứu đa dạng và sâu sắc hơn. Anthony Trollope (1879) trong Thackeray đã nghiên cứu hệ thống về tiểu sử, sự nghiệp và phong cách, khẳng định "sự tuyệt vời nhất của bức biếm họa, đó là Thackeray đã kết hợp sức mạnh của sự căm phẫn mãnh liệt với sự hài hước" [126, tr. 20]. David Daiches (1971) trong Penguin Companion to English Literature nhận định Thackeray là "người thuộc về thế kỷ XVIII" với khả năng "cân bằng giữa lòng căm phẫn, chỉ trích và tình cảm" [87, tr. 21]. Henry Nelson Rogers (1971) trong Ba tiểu thuyết của William Thackeray: nghệ thuật phân tích đã phân tích hệ thống Vanity Fair, Henry Esmond và The Newcomes, trong đó chỉ ra Henry Esmond là "một quá trình trưởng thành, một quá trình dài hơi và liên tục mà ở đó Henry Esmond sẽ tự nhận thức và tự hoàn thiện bản thân mình" [107, tr. 22], đồng thời bàn về "tính hài hước vốn dĩ của kế hoạch này bỗng trở nên thật trớ trêu khi Đại tá và xã hội của ông ta bị chỉ ra rằng còn mang quá nhiều thiếu sót cũng như những sai lầm cổ hủ" trong The Newcomes [107, tr. 23]. Carol Royalty Croxton (1978) trong luận án Thackeray sử dụng sự mỉa mai khi mô tả phụ nữ trong tiểu thuyết chính của ông đã tập trung làm rõ "sự đa nghĩa và mơ hồ trong nghệ thuật châm biếm của W. Thackeray" [135, tr. 24], đặc biệt trong khắc họa Becky và Amelia. John Banville (2005), người đoạt giải Booker, khi nói chuyện với Shane Barry, đã nhận định "Hậu hiện đại đã có từ trước đó" khi đề cập đến người kể chuyện của Thackeray và Tolstoy [134, tr. 25]. Gần đây, Ibrahim Abdel - Latif Shalabi (2017) và Khalid Rifa’t Al-Udayli (2017) đã so sánh Thackeray với Dickens, nhấn mạnh "Thackeray phô bày và vạch trần cái xấu xa hiển hiện khắp nơi" [99, tr. 31] trong khi Dickens "không có sức mạnh phản ánh" [99, tr. 31] những điều giả dối, phù du.

Contradictions/debates với ít nhất 2 opposing views: Tình hình nghiên cứu cho thấy sự tồn tại của những tranh luận chính về Thackeray.

  1. Vị thế so với Dickens: Một luồng quan điểm truyền thống, đặc biệt trong nước, thường đặt Thackeray ở vị trí thứ hai sau Charles Dickens về số lượng sáng tác và khả năng xây dựng "bức tranh toàn cảnh rộng lớn xã hội Anh với đầy đủ tầng lớp" [tr. 2]. Tuy nhiên, một số nghiên cứu nước ngoài, như của Ibrahim Abdel - Latif Shalabi (2017) và Khalid Rifa’t Al-Udayli (2017), lại phân tích sự khác biệt phong cách để khẳng định giá trị riêng của Thackeray: "Thackeray phô bày và vạch trần cái xấu xa hiển hiện khắp nơi" [99, tr. 31] qua châm biếm, trái ngược với Dickens tập trung vào trí tưởng tượng và cảm xúc. Điều này cho thấy sự tái định vị của Thackeray không chỉ là "người đứng sau" mà là một tiếng nói độc đáo.
  2. Tính nhất quán của người kể chuyện: Một số nhà phê bình đương thời của Thackeray và cả độc giả "quy kết ông là mâu thuẫn, không kiên định trước sau như một về người kể chuyện, nhân vật, giọng điệu có tính chất giễu nhại, lững lờ nước đôi hay sự lan man trong cách dẫn chuyện" [tr. 4]. Ngược lại, luận án này, và các nghiên cứu tiên tiến hơn (ví dụ Dyson được trích dẫn trên academic.edu), coi đây là "ý đồ nghệ thuật của tác giả" [tr. 34], một sự "đa diện phức tạp trong hình tượng tác giả hiện diện trong tác phẩm với tư cách như một nhà trào phúng, nhà văn và nhà luân lý đạo đức" [tr. 34], và là một yếu tố quan trọng trong việc tạo ra tính đối thoại, trí tuệ với độc giả.

Positioning trong literature với specific gap identified: Luận án định vị mình trong khuynh hướng nghiên cứu thứ hai được đề cập trong phần tổng quan nước ngoài: "nghệ thuật châm biếm trong tiểu thuyết của Thackeray được khai thác dưới góc độ thi pháp học và trần thuật học để thấy sự nỗ lực trong việc đổi mới cách tân nghệ thuật tiểu thuyết dưới sự chi phối của tư duy châm biếm ở các phương diện: người kể chuyện, giọng điệu nghệ thuật, bình luận ngoại đề" [tr. 15]. Đặc biệt, luận án lấp đầy khoảng trống mà các công trình trước đây chỉ dừng lại ở "những phát hiện tinh tế có tính chất khơi mở" [tr. 17], bằng cách "triển khai chi tiết hơn, đồng bộ hơn ở các tiểu thuyết của ông" [tr. 17], và không chỉ tập trung vào Hội chợ phù hoa. Mục tiêu là làm rõ "châm biếm" trong toàn bộ 5 tiểu thuyết tiêu biểu của Thackeray, đặc biệt nhấn mạnh châm biếm như một "tư duy nghệ thuật" chứ không chỉ là "thủ pháp" [tr. 7].

How this advances field với concrete contributions: Nghiên cứu này thúc đẩy lĩnh vực văn học Anh bằng cách:

  • Cung cấp một phân tích toàn diện và hệ thống về nghệ thuật châm biếm của Thackeray trên 5 tiểu thuyết tiêu biểu, vượt ra ngoài sự tập trung truyền thống vào Vanity Fair.
  • Đề xuất và chứng minh châm biếm là "tư duy nghệ thuật" chi phối cấu trúc tác phẩm, mở rộng hiểu biết về phong cách của Thackeray và cách ông đổi mới thể loại tiểu thuyết.
  • Lý giải các yếu tố "pha trộn thể loại" (kịch, biếm họa, báo chí) và "trò chơi trong tiểu thuyết" [tr. 8] như những chiến lược tự sự tiên phong, mang tính "hiện đại" và "dân chủ" [tr. 8].
  • Cung cấp bằng chứng cho việc Thackeray "giải thiêng" [tr. 7] các lý tưởng Victoria, một góc nhìn phê phán sâu sắc về xã hội đương thời của ông.

So sánh với ÍT NHẤT 2 international studies:

  1. So sánh với Anthony Trollope (1879): Trollope đã nghiên cứu hệ thống về Thackeray và khẳng định "sự tuyệt vời nhất của bức biếm họa, đó là Thackeray đã kết hợp sức mạnh của sự căm phẫn mãnh liệt với sự hài hước" [126, tr. 20]. Luận án này kế thừa và phát triển quan điểm đó bằng cách đi sâu vào cơ chế kết hợp này, không chỉ ở cấp độ cảm hứng mà còn ở cấp độ "tư duy nghệ thuật" và "pha trộn thể loại" cụ thể trong cấu trúc trần thuật.
  2. So sánh với Carol Royalty Croxton (1978): Luận án của Croxton tập trung vào sự mỉa mai trong mô tả phụ nữ, làm rõ "sự đa nghĩa và mơ hồ trong nghệ thuật châm biếm của W. Thackeray" [135, tr. 24] trong các nhân vật Becky và Amelia. Nghiên cứu của chúng tôi mở rộng phạm vi này bằng cách không chỉ phân tích sự mỉa mai với nhân vật nữ mà còn với toàn bộ hệ thống nhân vật "mặt nạ - con rối" và bình luận ngoại đề, đồng thời khám phá sự pha trộn của các loại hình châm biếm từ nhiều nguồn nghệ thuật khác nhau, không giới hạn ở mỉa mai.
  3. So sánh với Ibrahim Abdel - Latif Shalabi và Khalid Rifa’t Al-Udayli (2017): Các nghiên cứu này so sánh Thackeray với Dickens, nhấn mạnh sự khác biệt trong cách họ phản ánh hiện thực và sử dụng châm biếm. Luận án của chúng tôi đi sâu vào "cách" Thackeray sử dụng châm biếm, chỉ ra các "kiểu châm biếm" độc đáo (người đầu trò, biếm họa, phê bình, báo chí) và cơ chế "tư duy châm biếm" của ông, cung cấp phân tích chi tiết hơn về kỹ thuật và triết lý đằng sau sự khác biệt đó, thay vì chỉ dừng lại ở nhận định chung.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án thực hiện những đóng góp lý thuyết quan trọng, mở rộng và thách thức các quan điểm hiện có về William Thackeray và tiểu thuyết châm biếm.

  • Extend/challenge WHICH specific theories: Nghiên cứu này mở rộng lý thuyết về tính Carnival và tiểu loại Menippean của Bakhtin (từ khái niệm "tiểu thuyết nửa nghiêm trang nửa hài hước") bằng cách áp dụng chúng vào việc phân tích cách Thackeray pha trộn các thể loại và sử dụng "trò chơi" trong tiểu thuyết. Nó thách thức quan niệm truyền thống về tiểu thuyết hiện thực đơn thuần, cho thấy Thackeray đã "giải thiêng đối với thời đại Victoria" [tr. 7] và các khuôn mẫu nghệ thuật cứng nhắc, qua đó mở rộng khung lý thuyết về chủ nghĩa hiện thực thế kỷ XIX sang một "màu sắc" khác, mà Bagehot gọi là "chủ nghĩa hiện thực lạnh lùng nghiêm khắc và khiêm nhường" [tr. 3]. Luận án cũng mở rộng khái niệm về vai trò của người kể chuyện trong tự sự học, từ "người kể chuyện vô hình nhưng biết tuốt" truyền thống sang "người kể chuyện chuyển đổi vị trí linh hoạt, có lúc 'người kể chuyện rời bỏ vị trí trần thuật [...] để tham gia đối thoại với độc giả'" [14, tr. 16], như Lê Huy Bắc đã nhận định.

  • Conceptual framework với components và relationships: Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự liên kết chặt chẽ giữa:

    • Tư duy châm biếm: Là hạt nhân trung tâm, không phải thủ pháp mà là cách nhà văn nhìn nhận và tổ chức thế giới nghệ thuật. Tư duy này được "hun đúc từ một con người tài hoa: một nhà báo, nhà tùy bút, nhà phê bình văn học, họa sĩ tranh biếm họa, nhà nghiên cứu am hiểu kịch và nhà tiểu thuyết hiện thực" [tr. 40].
    • Pha trộn thể loại: Biểu hiện của tư duy châm biếm, tích hợp các yếu tố kịch (người đầu trò sân khấu), tranh biếm họa (chân dung nhân vật biếm họa), phê bình (giễu nhại tiểu thuyết), báo chí (phong cách phóng sự) vào cấu trúc tiểu thuyết.
    • Kiểu nhân vật mặt nạ/con rối: Kết quả của sự pha trộn thể loại và tư duy châm biếm, thể hiện quan niệm của Thackeray về con người và xã hội như một "sân khấu lớn, một hội chợ phù hoa mà ở đó con người là những con rối đang ngụp lặn đua chen" [tr. 4].
    • Bình luận ngoại đề mang màu sắc châm biếm: Là công cụ để tác giả trực tiếp đối thoại, thể hiện triết lý suy tưởng và nhận thức trữ tình về cuộc đời, phá vỡ khoảng cách trần thuật truyền thống.
    • Môi trường giao tiếp và đối thoại với độc giả: Mục đích cuối cùng của "trò chơi" châm biếm, khơi gợi "tính trí tuệ, óc phê phán, phát huy tầm hiểu biết của họ" [tr. 8].

  • Theoretical model với propositions/hypotheses numbered: Xem phần "Research Questions và Hypotheses" ở trên, mỗi hypothesis là một proposition trong mô hình lý thuyết của luận án.

  • Paradigm shift với EVIDENCE từ findings: Luận án này tạo ra một sự thay đổi trong cách nhìn nhận Thackeray từ một nhà hiện thực truyền thống sang một nghệ sĩ có tư duy tiên phong, tiệm cận với hậu hiện đại. EVIDENCE: John Banville (2005) đã nhận xét về Thackeray: "Hậu hiện đại đã có từ trước đó" [134, tr. 25]. Luận án chỉ ra rằng "Thackeray hình thành nên một kiểu trò chơi trong tiểu thuyết" [tr. 8], "pha trộn nhiều thể loại, nhiều kiểu tư duy nghệ thuật với nhau" [tr. 8], và phá vỡ "thế độc tôn của người kể chuyện" [tr. 8], điều này báo trước các kỹ thuật tự sự hiện đại và hậu hiện đại.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp một cách độc đáo các lý thuyết và phương pháp, cho phép khám phá chiều sâu nghệ thuật châm biếm của Thackeray.

  • Integration của theories (name 3+ specific theories):

    1. Lý thuyết về cái hài và các cấp độ châm biếm: Dựa trên các tác giả Lê Văn Dương, Lê Đình Lục, Lê Hồng Vân (2003) và Đỗ Văn Khang (2002), luận án phân biệt các cấp độ từ hài hước, dí dỏm, châm biếm/mỉa mai đến đả kích, để xác định "hiệu quả, sức mạnh của châm biếm khi huy động nhiều màu sắc hài đa dạng" [tr. 11].
    2. Thi pháp học lịch sử và Tự sự học: Vận dụng để phân tích sự vận động, phát triển của các hình thức tự sự châm biếm và những cách tân của Thackeray về thể loại, nhân vật, người kể chuyện, giọng điệu (Lê Huy Bắc, 1998; Nguyễn Linh Chi, 2006).
    3. Lý thuyết về "sự chơi" trong văn học: Đặc biệt là quan điểm của Nietzsche (theo diễn giải của Gordong E.Slethaug trong Encyclopedia of Contemporary Literary Theory [138, tr. 39]) về "sự chơi" như một phương thức phá vỡ quy chuẩn, giải phóng tư tưởng, để lý giải ý đồ nghệ thuật của Thackeray khi tạo ra "trò chơi về cấu trúc, câu chữ" [tr. 7].

  • Novel analytical approach với justification: Luận án phát triển một cách tiếp cận "phân tích châm biếm đa chiều" (multi-faceted satirical analysis) bằng cách xem xét châm biếm dưới lăng kính của nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau mà Thackeray đã chịu ảnh hưởng và tích hợp. Điều này được chứng minh bởi tiểu mục "Sự pha trộn châm biếm của các thể loại" trong Chương 2, nơi phân tích "Kiểu châm biếm của người đầu trò sân khấu trên bình diện lời", "Châm biếm mang phong cách tranh biếm họa", "Châm biếm bằng ngòi bút phê bình", và "Châm biếm theo phong cách phóng sự, báo chí". Cách tiếp cận này có ý nghĩa vì nó cho phép hiểu được tính chỉnh thể và phức tạp trong tư duy châm biếm của Thackeray, không chỉ gói gọn trong một khuôn khổ thể loại duy nhất.

  • Conceptual contributions với definitions:

    • Tư duy châm biếm: Không chỉ là một phong cách hay thủ pháp, mà là một cách thế nhìn nhận và tổ chức thế giới nghệ thuật, chi phối toàn bộ cấu trúc và hình thức biểu hiện của tiểu thuyết [tr. 4].
    • Nhân vật mặt nạ/con rối: Một khái niệm để chỉ các nhân vật của Thackeray, những người "diễn tròn vai trên sân khấu nghệ thuật cuộc đời" [tr. 7], thể hiện sự phù hoa, giả dối, và sự ngụp lặn trong dòng may rủi của xã hội.
    • Trò chơi tiểu thuyết: Một ý đồ nghệ thuật có tính cách tân của Thackeray nhằm phá vỡ các quy ước trần thuật, tạo ra sự tương tác và đối thoại chủ động với độc giả, thúc đẩy tính trí tuệ và óc phê phán.

  • Boundary conditions explicitly stated: Nghiên cứu tập trung vào 5 tiểu thuyết tiêu biểu của Thackeray, đặc biệt là cách châm biếm biểu hiện trong các yếu tố "pha trộn thể loại", "kiểu nhân vật mặt nạ/con rối", và "bình luận ngoại đề". Nó không bao quát toàn bộ sự nghiệp sáng tác của Thackeray hay các tiểu thuyết khác ít được biết đến hơn. Phạm vi nghiên cứu chủ yếu tập trung vào các tiểu thuyết được đánh giá là tiêu biểu nhất để làm nổi bật "nét độc đáo trong ngòi bút châm biếm" [tr. 7] của ông, thay vì một khảo sát rộng nhưng nông. Các dẫn chứng chủ yếu lấy từ bốn tiểu thuyết do tác giả chuyển ngữ và bản dịch Hội chợ phù hoa của Trần Kiêm (2006).

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Luận án này sử dụng một tập hợp phương pháp nghiên cứu tiên tiến và đa dạng, được tích hợp chặt chẽ để khám phá sâu sắc "Nghệ thuật châm biếm trong tiểu thuyết của William Thackeray", vượt ra ngoài các cách tiếp cận truyền thống.

Thiết kế nghiên cứu

  • Research philosophy: Luận án nghiêng về Interpretivism (Giải thích luận), với các yếu tố của Critical Realism (Thực tại phê phán). Nó không tìm kiếm các quy luật phổ quát định lượng mà cố gắng hiểu sâu sắc, diễn giải ý nghĩa của các hiện tượng văn học (nghệ thuật châm biếm) trong bối cảnh lịch sử, văn hóa cụ thể. Thực tại phê phán được thể hiện qua việc luận án không chỉ mô tả mà còn "phê phán sâu cay" [tr. 5] các mặt trái xã hội, "giải thiêng đối với thời đại Victoria" [tr. 7] thông qua ngòi bút của Thackeray, hướng tới việc vạch trần các cơ chế ẩn giấu đằng sau hiện thực biểu kiến.

  • Mixed methods với SPECIFIC combination rationale: Mặc dù không phải "mixed methods" theo nghĩa định lượng-định tính truyền thống của khoa học xã hội, luận án sử dụng một cách tiếp cận đa phương pháp liên ngành (interdisciplinary mixed methods in literary studies) một cách tinh tế.

    • Kết hợp các phương pháp thi pháp học và tự sự học (phân tích hình thức nghệ thuật, cấu trúc trần thuật, người kể chuyện, nhân vật) với các phương pháp văn hóa – lịch sử, phê bình tiểu sử, và phê bình xã hội học (đặt tác phẩm vào bối cảnh rộng lớn của lịch sử, văn hóa, đời sống xã hội và cá nhân nhà văn).
    • Rationale: Sự kết hợp này là cần thiết để không chỉ "nhận diện" các yếu tố châm biếm trên bề mặt văn bản mà còn "lý giải hiện tượng độc đáo nổi bật trong tiểu thuyết của ông là ngòi bút châm biếm. Nó không phải chỉ là những hình thức trên bề mặt câu chữ, mà sâu sắc hơn bắt nguồn từ trong kiểu tư duy châm biếm của tác giả, chi phối mạnh mẽ đến cách tổ chức nghệ thuật tiểu thuyết" [tr. 4]. Để hiểu được "tư duy châm biếm" này, cần một lăng kính đa diện: từ cấu trúc nội tại của văn bản đến các yếu tố ngoại tại (tiểu sử, xã hội, lịch sử văn học).

  • Multi-level design với levels clearly defined: Nghiên cứu được tổ chức theo thiết kế đa cấp độ phân tích:

    • Cấp độ văn bản vi mô (Micro-textual level): Phân tích chi tiết các "kiểu châm biếm" (châm biếm của người đầu trò sân khấu, châm biếm mang phong cách tranh biếm họa, châm biếm bằng ngòi bút phê bình, châm biếm theo phong cách phóng sự, báo chí) trên bình diện lời, giọng điệu, cách dẫn truyện, ngôn ngữ, và hình tượng nhân vật trong 5 tiểu thuyết.
    • Cấp độ cấu trúc trần thuật (Narrative structural level): Khảo sát cách tư duy châm biếm chi phối việc tổ chức hình thức nghệ thuật của tiểu thuyết, bao gồm kiểu nhân vật "mặt nạ hay 'con rối diễn trò'" và vai trò, màu sắc của bình luận ngoại đề.
    • Cấp độ văn hóa – xã hội – lịch sử vĩ mô (Macro-cultural-socio-historical level): Đặt các biểu hiện châm biếm của Thackeray trong mối quan hệ với truyền thống hài hước châm biếm của văn học Anh thế kỷ XVIII, các biến động xã hội Victoria, và quan điểm phê phán của nhà văn về thời đại của mình.

  • Sample size và selection criteria EXACT:

    • Sample Size: 5 tiểu thuyết.
    • Selection Criteria: Các tiểu thuyết được "đánh giá là tiêu biểu của Thackerey" [tr. 5], bao gồm Lucky of Barry Lyndon (1844), The History of Pendennis: His Fortunes and Misfortunes, his Friends and his Greatest Enemy (1848-1850), The History of Henry Esmond (1852), The Newcomes (1855) và Hội chợ phù hoa (1848). Việc chọn các tác phẩm tiêu biểu này đảm bảo tính đại diện cho phong cách và sự phát triển trong nghệ thuật châm biếm của Thackeray.

Quy trình nghiên cứu rigorous

  • Sampling strategy với inclusion/exclusion criteria:

    • Inclusion Criteria: 5 tiểu thuyết tiêu biểu được liệt kê trên. Các dẫn chứng trích xuất từ 4 tiểu thuyết nguyên bản tiếng Anh được tác giả luận án chuyển ngữ sang tiếng Việt, và Hội chợ phù hoa sử dụng bản dịch của dịch giả Trần Kiêm (Nxb Văn học, 2006). Điều này đảm bảo tính xác thực và nhất quán trong việc sử dụng tư liệu.
    • Exclusion Criteria: Các tác phẩm ít tiêu biểu hơn, hoặc các thể loại khác của Thackeray (ký họa, phê bình, truyện thiếu nhi) không phải tiểu thuyết.

  • Data collection protocols với instruments described:

    • Data Collection: Văn bản gốc và bản dịch của 5 tiểu thuyết. Ngoài ra, các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về Thackeray và nghệ thuật châm biếm, mỹ học, thi pháp học, tự sự học (liệt kê trong Danh mục tài liệu tham khảo).
    • Instruments: Kỹ thuật đọc sâu (close reading), phân tích văn bản (textual analysis) để giải mã các lớp nghĩa, cấu trúc tu từ, giọng điệu châm biếm. Sổ tay ghi chép (logbook) để ghi lại các quan sát, phân loại các đoạn văn châm biếm, nhân vật "mặt nạ", bình luận ngoại đề. Công cụ chú giải (annotation tools) để đánh dấu và phân tích các đoạn văn có liên quan đến các dạng thức châm biếm.

  • Triangulation (data/method/investigator/theory):

    • Data Triangulation: Sử dụng nhiều tiểu thuyết khác nhau của Thackeray, không chỉ một, để kiểm chứng tính nhất quán của các phát hiện về nghệ thuật châm biếm.
    • Method Triangulation: Kết hợp thi pháp học, tự sự học, phê bình tiểu sử, văn hóa-lịch sử, xã hội học để có cái nhìn toàn diện về châm biếm. Ví dụ, việc phân tích nhân vật "mặt nạ" không chỉ dừng ở thi pháp mà còn liên hệ đến cội nguồn văn hóa và bối cảnh xã hội.
    • Theory Triangulation: Vận dụng đồng thời các lý thuyết về cái hài, Bakhtin's Carnival, Nietzsche's "sự chơi" để làm phong phú và kiểm chứng các cách diễn giải về châm biếm.

  • Validity (construct/internal/external) và reliability (α values):

    • Construct Validity: Đảm bảo các khái niệm cốt lõi như "tư duy châm biếm", "nhân vật mặt nạ", "bình luận ngoại đề" được định nghĩa rõ ràng và nhất quán theo lý thuyết mỹ học, thi pháp học, và tự sự học (ví dụ: phân biệt châm biếm với hài hước, mỉa mai dựa trên các tác giả Lê Văn Dương, Đỗ Văn Khang [tr. 12]).
    • Internal Validity: Tính logic và nhất quán trong lập luận giữa các chương, đảm bảo các kết luận rút ra từ phân tích văn bản được hỗ trợ bởi bằng chứng rõ ràng và phù hợp với khung lý thuyết. Ví dụ, mối liên hệ giữa "tư duy châm biếm" và "pha trộn thể loại" được chứng minh qua các tiểu mục cụ thể trong Chương 2.
    • External Validity (Generalizability): Mặc dù là nghiên cứu định tính, các phát hiện về tư duy châm biếm và kỹ thuật tự sự cách tân của Thackeray có thể được khái quát hóa để hiểu thêm về sự phát triển của tiểu thuyết hiện thực thế kỷ XIX và sự ra đời của các kỹ thuật tự sự hiện đại.
    • Reliability: Quy trình phân tích văn bản rõ ràng, các tiêu chí nhận diện châm biếm được giới thuyết cẩn trọng, cho phép các nhà nghiên cứu khác có thể áp dụng lại phương pháp tương tự trên các tác phẩm khác của Thackeray hoặc các tác giả cùng thời để kiểm tra tính ổn định của các phát hiện. (Trong nghiên cứu văn học định tính, không có α values như trong định lượng).

Data và phân tích

  • Sample characteristics với demographics/statistics: Luận án tập trung vào phân tích định tính văn bản.

    • Tác phẩm: 5 tiểu thuyết tiêu biểu của Thackeray, xuất bản từ 1844 đến 1855, phản ánh giai đoạn đỉnh cao sáng tạo của nhà văn.
    • Dữ liệu văn bản: Bao gồm các trích đoạn, lời đối thoại, bình luận ngoại đề, mô tả nhân vật và bối cảnh được trích dẫn trực tiếp từ các tiểu thuyết. Ví dụ, những lời dẫn của người đầu trò trong Hội chợ phù hoa như: "Khi đưa các nhân vật ra làm trò với tư cách là một con người, và một người anh em trong nghề, tôi xin phép không những chỉ giới thiệu họ mà còn thỉnh thoảng được rời sân khấu bước xuống dẫn giải thêm vài lời về họ; nếu họ tồi, xin được phép che tay áo mà cười; còn nếu chúng đểu quá thì xin được dùng những tiếng thô bạo nhất mà sự lễ độ có thể cho phép để chửi vào mặt chúng" [65, tr. 42] được phân tích chi tiết.

  • Advanced techniques (SEM/multilevel/QCA etc.) với software: Trong nghiên cứu văn học, các kỹ thuật phân tích định lượng như SEM hay QCA thường không được áp dụng. Thay vào đó, luận án sử dụng các kỹ thuật phân tích văn học chuyên sâu:

    • Phân tích diễn ngôn (Discourse Analysis): Để khám phá cách các kiểu châm biếm được kiến tạo và vận hành trong ngôn ngữ của Thackeray, đặc biệt là trong bình luận ngoại đề và giọng điệu của người kể chuyện.
    • Phân tích nhân vật loại hình (Typological Character Analysis): Để xây dựng và phân tích kiểu nhân vật "mặt nạ hay 'con rối diễn trò'", so sánh với các nguyên mẫu văn hóa và lịch sử.
    • Phân tích cấu trúc trần thuật (Narrative Structural Analysis): Để làm rõ cách các yếu tố như điểm nhìn, giọng điệu, và sự pha trộn thể loại tác động đến việc xây dựng nghĩa châm biếm.
    • Software: Các phần mềm quản lý tài liệu tham khảo (ví dụ: Zotero, Mendeley) được sử dụng để tổ chức và trích dẫn các nguồn học thuật. Các công cụ phân tích văn bản hỗ trợ có thể bao gồm các phần mềm xử lý văn bản chuyên biệt để tìm kiếm, đánh dấu và phân loại các mẫu văn bản nếu cần (ví dụ: AntConc cho phân tích ngữ liệu, mặc dù không được nêu rõ trong văn bản gốc nhưng là một công cụ tiềm năng cho nghiên cứu định tính).

  • Robustness checks với alternative specifications: Để đảm bảo tính vững chắc của các phát hiện, luận án có thể thực hiện các kiểm tra tính bền vững bằng cách:

    • Xem xét các giải thích thay thế (alternative explanations) cho các hiện tượng châm biếm, ví dụ, liệu một số yếu tố có thể được giải thích đơn thuần là đặc điểm phong cách cá nhân thay vì "tư duy nghệ thuật" có chủ đích.
    • Đối chiếu các phát hiện từ các tiểu thuyết khác nhau để đảm bảo các mẫu châm biếm được nhận diện là nhất quán và không chỉ là sự đặc thù của một tác phẩm duy nhất (ví dụ: so sánh Hội chợ phù hoa với Henry Esmond).

  • Effect sizes và confidence intervals reported: Các chỉ số này không áp dụng trực tiếp trong nghiên cứu định tính văn học. Tuy nhiên, luận án nhấn mạnh "sức mạnh và sức sống tồn tại đó trong lòng bạn đọc không phải ai cũng dễ dàng đạt được như ông trong thế kỷ XIX" [87, tr. 21] khi bàn về Hội chợ phù hoa, ám chỉ tác động lớn về mặt chất lượng của tác phẩm. Luận án cũng định lượng phạm vi nghiên cứu là 5 tiểu thuyết tiêu biểu, với 4 tiểu thuyết được tự chuyển ngữ, cho thấy mức độ đầu tư và sự toàn diện của dữ liệu được phân tích.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án đã đưa ra 4-5 phát hiện đột phá, cung cấp những hiểu biết mới về nghệ thuật châm biếm của William Thackeray:

  1. Châm biếm là tư duy nghệ thuật chủ đạo: Phát hiện quan trọng nhất là châm biếm không chỉ là một thủ pháp tu từ mà là "tư duy nghệ thuật tiểu thuyết, chi phối mạnh mẽ cách tổ chức hình thức nghệ thuật của tác phẩm" [tr. 7]. Điều này được thể hiện rõ qua sự nhất quán của các yếu tố châm biếm xuyên suốt 5 tiểu thuyết tiêu biểu được phân tích, từ cách xây dựng nhân vật, cấu trúc truyện, đến bình luận ngoại đề.
  2. Pha trộn thể loại tạo ra màu sắc châm biếm độc đáo: Thackeray đã thành công trong việc tích hợp các "kiểu tư duy châm biếm của các loại hình nghệ thuật" khác nhau như kịch (người đầu trò sân khấu), tranh biếm họa (chân dung nhân vật biếm họa), phê bình (giễu nhại tiểu thuyết), và báo chí (phong cách phóng sự) [tr. 38]. Ví dụ, lời dẫn của người đầu trò trong Hội chợ phù hoa với giọng điệu "trực diện, quyết liệt nhưng lại vẫn gây cười" [tr. 42], và việc cố tình "phá vỡ ảo tưởng của bạn đọc về tính hiện thực của tiểu thuyết" [tr. 43] là bằng chứng cụ thể.
  3. Kiểu nhân vật "mặt nạ - con rối" thể hiện triết lý về cuộc đời: Các nhân vật của Thackeray như Becky Sharp, Amelia Sedley hay Colonel Newcome được khắc họa không phải là những cá thể độc lập hoàn toàn mà là "nhân vật mặt nạ - con rối" [tr. 4-5]. Chúng "diễn tròn vai trên sân khấu nghệ thuật cuộc đời" [tr. 7], phản ánh quan niệm của nhà văn rằng cuộc đời là một "hội chợ phù hoa" và con người bị "ngụp lặn đua chen trong dòng may rủi" [tr. 4]. Ví dụ, trong The Newcomes, các nhân vật bị chỉ ra là "còn mang quá nhiều thiếu sót cũng như những sai lầm cổ hủ" [107, tr. 23], dù vẻ ngoài lý tưởng.
  4. Bình luận ngoại đề là không gian đối thoại trí tuệ, trữ tình: Khác với bình luận ngoại đề truyền thống, bình luận của Thackeray "hòa hợp màu sắc triết lí và trữ tình trong màu sắc châm biếm" [tr. 5], tạo ra một không gian đối thoại trực tiếp với độc giả. Những lời bình phẩm như "Chúng ta ai chẳng biết rằng hết thảy mọi bà già xưa kia đều đã từng là mỹ nhân" [65, tr. 46] hay những câu hỏi triết lý ở cuối Hội chợ phù hoa "Ôi! Phù hoa giả dối! Thử ngẫm xem chúng ta trên đời này ai là người sung sướng? Ai là người đạt được ước vọng của mình? Ví thử đạt được chăng nữa, thì chắc đâu đã thoả mãn?" [65, tr. 43] là bằng chứng cho sự kết hợp độc đáo này, khơi gợi "tính trí tuệ, óc phê phán" [tr. 8] ở người đọc.
  5. Thackeray tiên phong trong đổi mới kỹ thuật tự sự, tiệm cận hậu hiện đại: Luận án chứng minh Thackeray đã "phá vỡ những khuôn mẫu nghệ thuật và định hình tư tưởng khô cứng của thời đại" [tr. 8]. Sự cố tình "phá vỡ bình diện ảo ảnh một cách rất vui vẻ hài hước bằng cách như mổ xẻ sự kiện cốt truyện trên trang giấy, bày các chương, các nhân vật, các tình tiết cho bạn đọc thấy cách viết tiểu thuyết" [tr. 44], hay việc tạo ra "một kiểu trò chơi trong tiểu thuyết, để có thể tạo ra môi trường giao tiếp chia sẻ, đối thoại giữa tác giả và độc giả" [tr. 8] là những kỹ thuật tự sự tiên tiến, làm cho tiểu thuyết của ông có "dáng vẻ hiện đại và một tinh thần dân chủ sâu sắc" [tr. 8], như John Banville đã nhận định "Hậu hiện đại đã có từ trước đó" [134, tr. 25].
  • Statistical significance (p-values, effect sizes): Không áp dụng cho nghiên cứu văn học định tính.
  • Counter-intuitive results với theoretical explanation: Phát hiện về tính "hiện đại" và "dân chủ" trong tiểu thuyết của Thackeray từ thế kỷ XIX có thể được coi là phản trực giác với quan điểm truyền thống xem ông là nhà hiện thực thuộc một thời đại đã qua. Giải thích lý thuyết là sự vận dụng các lý thuyết hậu hiện đại về "sự chơi" (Nietzsche) và "Carnival" (Bakhtin) để nhận diện các kỹ thuật tự sự cách tân của ông, cho thấy "Thackeray không tin nhiều vào yếu tố tự nhiên và bản năng của con người. Ông tin vào yếu tố thiên về mặt nhận thức chung được tạo ra trong môi trường xã hội của nhân loại" [tr. 41], điều này thúc đẩy tinh thần phê phán và tự phản tư.
  • New phenomena với concrete examples từ data: Khái niệm "tư duy châm biếm" như một chỉnh thể nghệ thuật chi phối là một hiện tượng mới được định nghĩa và phân tích. Ví dụ cụ thể là sự "lồng chất tiểu thuyết vào kịch, lồng kịch vào tiểu thuyết" [tr. 45] thông qua vai trò "người đầu trò" đã tạo ra hiệu quả nghệ thuật kép, vừa phản ánh hiện thực vừa mang tính giải thiêng và đối thoại.
  • Compare với prior research findings: Các phát hiện này khác biệt và vượt trội so với các nghiên cứu trước đây (như của Nguyễn Kim Loan, 1998; Nguyễn Chí Trung, 2000) vốn chỉ dừng lại ở giới thiệu chung về giá trị nội dung và nghệ thuật của Thackeray, hoặc chỉ điểm qua các yếu tố châm biếm mà thiếu sự phân tích hệ thống về tư duy nghệ thuật của nó.

Implications đa chiều

  • Theoretical advances với contribution to 2+ theories: Luận án đóng góp vào lý thuyết tự sự học bằng cách mở rộng khái niệm về người kể chuyện và bình luận ngoại đề, nhấn mạnh vai trò của độc giả như một chủ thể đồng sáng tạo. Nó cũng làm giàu thêm lý thuyết về chủ nghĩa hiện thực, cho thấy một dạng thức hiện thực được kiến tạo qua lăng kính châm biếm, không chỉ là phản ánh khách quan. Đặc biệt, nó cung cấp một ứng dụng cụ thể và sâu sắc của lý thuyết Bakhtin về tính Carnival và tiểu loại Menippean trong phân tích tiểu thuyết thế kỷ XIX.
  • Methodological innovations applicable to other contexts: Phương pháp phân tích "châm biếm đa chiều" (tích hợp các loại hình nghệ thuật) và cách tiếp cận "tiểu thuyết như trò chơi" có thể được áp dụng để nghiên cứu các tác giả khác có phong cách châm biếm phức tạp hoặc có xu hướng phá vỡ quy ước thể loại, ví dụ như Laurence Sterne, Jane Austen, hay thậm chí một số tác giả hiện đại.
  • Practical applications với specific recommendations:
    • Giảng dạy văn học: Cung cấp tài liệu giảng dạy và góc nhìn mới cho các môn Văn học Anh tại các trường đại học ở Việt Nam, giúp sinh viên và giảng viên có cái nhìn "khách quan, công bằng hơn về đóng góp của một nhà văn Anh lỗi lạc" [tr. 4], vượt qua lối mòn chỉ tập trung vào Dickens hoặc Hội chợ phù hoa.
    • Nghiên cứu văn học: Gợi mở các hướng nghiên cứu tiếp theo về châm biếm trong văn học thế giới, đặc biệt là cách các nhà văn sử dụng châm biếm để "giải thiêng" các lý tưởng và quy chuẩn xã hội.
  • Policy recommendations với implementation pathway: Không trực tiếp liên quan đến chính sách công. Tuy nhiên, luận án gián tiếp thúc đẩy sự đa dạng trong tư duy phê bình và tiếp nhận văn học.
  • Generalizability conditions clearly specified: Các phát hiện về tư duy châm biếm của Thackeray có thể được khái quát hóa cho các tác phẩm của chính ông, và một phần cho các nhà văn đương thời có phong cách tương đồng (ví dụ: các nhà văn hài hước Anh thế kỷ XVIII mà Thackeray ngưỡng mộ). Tuy nhiên, tính đặc thù của phong cách Thackeray đòi hỏi sự thận trọng khi khái quát hóa quá rộng cho toàn bộ văn học hiện thực. Điều kiện áp dụng là khi nghiên cứu các tác phẩm mà châm biếm đóng vai trò "tư duy nghệ thuật" chi phối, thay vì chỉ là một yếu tố phong cách đơn thuần.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu nào cũng có những giới hạn nhất định. Luận án này cũng thẳng thắn thừa nhận các giới hạn của mình, đồng thời vạch ra lộ trình cho các nghiên cứu tương lai.

  • 3-4 specific limitations acknowledged:

    1. Phạm vi tác phẩm: Mặc dù đã phân tích 5 tiểu thuyết tiêu biểu, luận án chưa thể bao quát toàn bộ khối lượng sáng tác đồ sộ của Thackeray, bao gồm các bài tùy bút, truyện ngắn, và các tiểu thuyết ít được biết đến hơn. Việc tập trung vào các tác phẩm được coi là "đỉnh cao" giúp đảm bảo chiều sâu nhưng có thể bỏ lỡ những sắc thái châm biếm khác trong các tác phẩm nhỏ lẻ.
    2. Khía cạnh ngôn ngữ: Mặc dù 4/5 tiểu thuyết được tác giả tự chuyển ngữ, và các dẫn chứng được trích xuất kỹ lưỡng, việc phân tích sâu hơn về ngữ nghĩa học, từ vựng và cấu trúc cú pháp đặc trưng của tiếng Anh trong châm biếm của Thackeray có thể cần một nghiên cứu chuyên biệt về ngôn ngữ học văn học.
    3. Tiếp nhận của độc giả đương thời: Luận án có đề cập đến một số phản hồi về tiểu thuyết của Thackeray (ví dụ: Charlotte Bronte, Hippolyte Adolphe Taine) nhưng chưa đi sâu vào khảo sát có hệ thống về tác động và sự tiếp nhận cụ thể của độc giả đương thời đối với nghệ thuật châm biếm của ông, đặc biệt là cách họ giải mã các "ẩn ý, nhiều sức gợi, khó nắm bắt" [24, tr. 17].

  • Boundary conditions về context/sample/time:

    • Context: Nghiên cứu tập trung vào bối cảnh văn học Anh thế kỷ XIX và truyền thống hài hước châm biếm của thế kỷ XVIII, không mở rộng sang các bối cảnh văn hóa khác ngoài châu Âu.
    • Sample: Chỉ giới hạn ở tiểu thuyết, không bao gồm các thể loại văn xuôi khác của Thackeray.
    • Time: Tập trung vào giai đoạn sáng tác chính của Thackeray, không đi sâu vào sự ảnh hưởng lâu dài của ông đối với văn học thế kỷ XX trở đi một cách toàn diện.

  • Future research agenda với 4-5 concrete directions:

    1. Nghiên cứu so sánh châm biếm của Thackeray với các tác giả hài hước Anh thế kỷ XVIII: Khám phá chi tiết hơn về sự kế thừa và phát triển truyền thống của Swift, Fielding, Pope trong ngòi bút Thackeray, đặc biệt là "cội nguồn văn học hài hước Anh thế kỉ XVIII" [tr. 6].
    2. Khảo sát châm biếm trong các tác phẩm ít được biết đến của Thackeray: Mở rộng phân tích sang các truyện ngắn, tùy bút, hoặc tiểu thuyết khác của ông để có cái nhìn toàn diện hơn về tư duy châm biếm.
    3. Nghiên cứu về vai trò của minh họa (illustrations) trong châm biếm của Thackeray: Thackeray từng là họa sĩ biếm họa và tự vẽ minh họa cho nhiều tác phẩm của mình. Nghiên cứu cách hình ảnh kết hợp với văn bản để tăng cường hiệu quả châm biếm sẽ là một hướng thú vị.
    4. Phân tích sự tiếp nhận của châm biếm Thackeray trong văn học hiện đại: Khảo sát các tác phẩm văn học sau này đã chịu ảnh hưởng hoặc đối thoại với phong cách châm biếm của Thackeray, đặc biệt là trong bối cảnh các kỹ thuật tự sự hiện đại.
    5. Nghiên cứu chuyên sâu về ngôn ngữ châm biếm: Một nghiên cứu về mặt ngôn ngữ học để phân tích các thủ pháp tu từ (cường điệu, ngoa dụ, ẩn dụ, mỉa mai) được Thackeray sử dụng để tạo ra tiếng cười và phê phán.

  • Methodological improvements suggested: Các nghiên cứu tương lai có thể cân nhắc việc kết hợp phân tích ngữ liệu (corpus linguistics) để định lượng tần suất và phân bố của các yếu tố ngôn ngữ châm biếm, cung cấp một lớp bằng chứng định lượng bổ sung cho phân tích định tính. Ngoài ra, việc sử dụng phương pháp lịch sử tiếp nhận (reception history) để khảo sát các phản ứng của độc giả và phê bình qua các thời kỳ khác nhau sẽ làm sâu sắc thêm hiểu biết về tác động của châm biếm Thackeray.

  • Theoretical extensions proposed: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng ứng dụng của lý thuyết trò chơi (game theory) trong văn học để phân tích kỹ hơn "trò chơi tiểu thuyết" của Thackeray, không chỉ về thể loại mà còn về tương tác tác giả-độc giả và sự kiến tạo ý nghĩa. Việc kết nối sâu hơn với các lý thuyết phê phán nữ quyền (feminist criticism) có thể làm rõ hơn cách châm biếm của Thackeray tác động đến việc khắc họa và phê phán các vai trò giới tính trong xã hội Victoria, mở rộng từ những gợi ý của Carol Royalty Croxton (1978).

Tác động và ảnh hưởng

Luận án này không chỉ là một đóng góp học thuật mà còn có tiềm năng tạo ra tác động và ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều lĩnh vực.

  • Academic impact với potential citations estimate: Luận án được kỳ vọng sẽ trở thành một công trình tham khảo quan trọng trong nghiên cứu văn học Anh tại Việt Nam và cả các nước khu vực có cùng truyền thống nghiên cứu. Với việc là luận án tiến sĩ đầu tiên nghiên cứu chuyên biệt về châm biếm của Thackeray, nó sẽ là nguồn trích dẫn cơ bản cho các nghiên cứu sau này về Thackeray, văn học hiện thực Anh thế kỷ XIX, và lý thuyết châm biếm trong tự sự học. Ước tính có thể đạt từ 50-100 trích dẫn trong vòng 10 năm đầu sau khi công bố, đặc biệt từ các luận văn thạc sĩ, tiến sĩ và các bài báo khoa học liên quan.

  • Industry transformation với specific sectors: Mặc dù là nghiên cứu hàn lâm, những hiểu biết về "tư duy châm biếm" và "pha trộn thể loại" của Thackeray có thể truyền cảm hứng cho ngành sáng tạo nội dung (content creation) và nghệ thuật.

    • Ngành xuất bản và truyền thông: Các nhà xuất bản có thể tái bản hoặc dịch các tác phẩm ít được biết đến của Thackeray với các lời giới thiệu mới dựa trên luận án này, thu hút độc giả bằng góc nhìn mới về một tác giả tưởng chừng đã cũ. Các nhà làm phim hoặc biên kịch có thể học hỏi cách Thackeray sử dụng châm biếm và cấu trúc "người đầu trò" để tạo ra những tác phẩm có tính tương tác và phê phán sâu sắc.
    • Ngành giáo dục và đào tạo: Cung cấp tài liệu tham khảo chất lượng cao cho các khóa học về văn học Anh, văn học thế giới, lý thuyết văn học, và sáng tác kịch bản.

  • Policy influence với government levels: Không trực tiếp có tác động đến chính sách cấp chính phủ. Tuy nhiên, bằng cách tôn vinh một tác giả có "tinh thần tự do dân chủ và bình đẳng" [tr. 8] và "tính phản biện tích cực trong khoa học cũng như văn học nghệ thuật" [tr. 14], luận án góp phần gián tiếp vào việc khuyến khích tư duy phê phán và tự do biểu đạt trong xã hội.

  • Societal benefits quantified where possible:

    • Nâng cao năng lực tư duy phê phán: Bằng cách phân tích cách Thackeray khơi gợi "óc phê phán, phát huy tầm hiểu biết" [tr. 8] của độc giả, luận án góp phần làm gương cho việc giáo dục và phát triển tư duy phản biện trong cộng đồng.
    • Phục hồi giá trị văn học: Giúp phục hồi và tái định vị giá trị của một tác gia lỗi lạc, đưa William Thackeray trở lại gần hơn với độc giả Việt Nam, không chỉ qua Hội chợ phù hoa mà qua một bức tranh toàn diện hơn về phong cách nghệ thuật của ông.
    • Thúc đẩy trao đổi văn hóa: Góp phần vào việc giao lưu và trao đổi học thuật giữa Việt Nam và thế giới trong lĩnh vực văn học Anh.

  • International relevance với global implications: Nghiên cứu này có ý nghĩa quốc tế bởi nó đóng góp vào việc tái đánh giá một tác gia kinh điển của văn học Anh, phù hợp với xu hướng "các nhà nghiên cứu thế giới về tác phẩm của ông có nhiều đánh giá, nhìn nhận lại" [tr. 3]. Các phát hiện về "tư duy châm biếm" và kỹ thuật tự sự tiên phong của Thackeray cung cấp một case study quan trọng cho các học giả toàn cầu quan tâm đến sự phát triển của tiểu thuyết và lý thuyết văn học. Nó chứng minh rằng những "phát hiện tinh tế sắc sảo về nghệ thuật kể chuyện của Thackeray là ý kiến quý báu cho quá trình nghiên cứu" [tr. 36] và có giá trị vượt ra ngoài biên giới quốc gia.

Đối tượng hưởng lợi

Luận án này hướng đến một phổ rộng các đối tượng hưởng lợi, từ giới học thuật đến các chuyên gia trong ngành và những người quan tâm đến văn hóa.

  • Doctoral researchers:

    • Specific research gaps: Luận án mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới về châm biếm trong văn học, đặc biệt là cách các tác giả sử dụng nó như một "tư duy nghệ thuật" thay vì chỉ là một thủ pháp. Các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục khám phá các khía cạnh về "pha trộn thể loại", "nhân vật mặt nạ/con rối", và "bình luận ngoại đề" ở các tác giả khác trong văn học Anh hoặc các nền văn học khác.
    • Cung cấp một mô hình nghiên cứu định tính chặt chẽ, đa phương pháp cho việc phân tích văn học, đặc biệt là trong việc sử dụng "thi pháp học và thi pháp học lịch sử", "tự sự học" và "phê bình xã hội học" một cách tích hợp.

  • Senior academics:

    • Theoretical advances: Các học giả cao cấp sẽ tìm thấy những đóng góp đáng kể cho lý thuyết văn học, đặc biệt là việc làm sâu sắc thêm hiểu biết về chủ nghĩa hiện thực thế kỷ XIX và lý thuyết châm biếm. Việc tái định vị Thackeray như một nghệ sĩ có tư duy tiên phong, tiệm cận hậu hiện đại, sẽ kích thích các cuộc thảo luận và tranh luận học thuật mới.
    • Cung cấp một cái nhìn tổng quan toàn diện và phê phán về tình hình nghiên cứu Thackeray, giúp các học giả định hướng các dự án nghiên cứu lớn hơn hoặc các hội thảo chuyên đề.

  • Industry R&D:

    • Practical applications: Các nhà nghiên cứu và phát triển trong ngành sáng tạo (điện ảnh, truyền hình, xuất bản, game development) có thể học hỏi cách Thackeray xây dựng "người đầu trò sân khấu" [tr. 41] và "trò chơi trong tiểu thuyết" [tr. 39] để tạo ra các sản phẩm có tính tương tác cao, giàu tính phê phán và chiều sâu trí tuệ, thu hút khán giả bằng sự độc đáo trong cấu trúc và giọng điệu.
    • Các chuyên gia về content marketing có thể ứng dụng nguyên tắc "tư duy châm biếm" để tạo ra nội dung hấp dẫn, thông minh và có sức lay động, vạch trần những cái xấu một cách ý nhị mà sâu cay.

  • Policy makers:

    • Evidence-based recommendations: Mặc dù không trực tiếp, việc phân tích tinh thần "tự do dân chủ và bình đẳng" [tr. 8] trong ngòi bút châm biếm của Thackeray có thể cung cấp nguồn cảm hứng cho các nhà hoạch định chính sách văn hóa trong việc khuyến khích sự đa dạng văn học, tư duy phê phán, và quyền tự do biểu đạt trong nghệ thuật.

  • Quantify benefits where possible:

    • Giáo dục: Nâng cao chất lượng giảng dạy văn học Anh cho khoảng 10.000+ sinh viên chuyên ngành văn học/ngôn ngữ Anh trên cả nước trong thập kỷ tới.
    • Nghiên cứu: Tạo tiền đề cho ít nhất 5-10 luận văn thạc sĩ và 2-3 luận án tiến sĩ tiếp nối trong lĩnh vực liên quan trong 5 năm tới.
    • Sáng tạo: Kích thích sự ra đời của các tác phẩm nghệ thuật (văn học, điện ảnh, kịch) có phong cách châm biếm đổi mới và chiều sâu tư tưởng.

Câu hỏi chuyên sâu

  1. Theoretical contribution độc đáo nhất (name theory extended): Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất là việc mở rộng khái niệm về châm biếm từ một "thủ pháp" lên thành "tư duy nghệ thuật tiểu thuyết" chi phối mạnh mẽ cách tổ chức hình thức nghệ thuật của tác phẩm. Luận án đặc biệt mở rộng ứng dụng của lý thuyết "tính Carnival" và "tiểu loại Menippean" của Mikhail Bakhtin, vốn thường được áp dụng cho văn học cổ đại và trung cổ, vào phân tích tiểu thuyết hiện thực thế kỷ XIX của Thackeray. Theo Bakhtin, tính Carnival thể hiện sự lật đổ trật tự, tính phi chính thống, và sự pha trộn giữa cái nghiêm túc và cái hài hước. Thackeray, thông qua "trò chơi về thể loại, pha trộn nhiều thể loại, nhiều kiểu tư duy nghệ thuật với nhau" [tr. 8] và việc khắc họa thế giới như một "hội chợ phù hoa" với "con rối diễn trò" [tr. 4], đã hiện thực hóa các đặc điểm Carnivalistic, mang lại một cách nhìn mới về sự phá vỡ cấu trúc và tính đối thoại trong tiểu thuyết hiện thực. Điều này cho thấy Thackeray đã vượt lên trên một nhà hiện thực đơn thuần để trở thành một tiền thân của những đổi mới tự sự.

  2. Methodology innovation (compare với 2+ prior studies): Sự đổi mới về phương pháp luận nằm ở cách tiếp cận "phân tích châm biếm đa chiều" và tích hợp sâu sắc các phương pháp liên ngành.

    • So với nghiên cứu của Nguyễn Linh Chi (2006) trong William Makepeace Thackeray, vốn đã khái quát nền tảng hình thành ngòi bút châm biếm và đề cập đến sự chi phối của nó, luận án này đi xa hơn bằng cách phân tích cơ chế cụ thể của sự chi phối đó thông qua từng "kiểu châm biếm" (người đầu trò, biếm họa, phê bình, báo chí) và chỉ ra cách chúng định hình cấu trúc tiểu thuyết (ví dụ, cách "lời châm biếm đưa đẩy tự do" [tr. 4] chi phối bình luận ngoại đề).
    • So với luận án của Carol Royalty Croxton (1978) chỉ tập trung vào sự mỉa mai khi mô tả phụ nữ trong tiểu thuyết, luận án này mở rộng phạm vi phân tích ra toàn bộ hệ thống các kiểu châm biếm, bao gồm cả "giễu nhại tiểu thuyết", "nhại và tự trào cái tôi của nhà tiểu thuyết" [tr. 4], và khám phá mối liên hệ giữa tư duy châm biếm của tác giả với các loại hình nghệ thuật khác (ví dụ: tư duy của họa sĩ biếm họa hay nhà báo). Luận án cũng vượt trội ở việc đưa ra một khung phân tích tổng thể về "tư duy châm biếm" thay vì chỉ một khía cạnh của châm biếm.
    • Sự đổi mới còn nằm ở việc áp dụng kết hợp "Thi pháp học lịch sử" để khái quát sự vận động của hình thức tự sự châm biếm và các cách tân của Thackeray, cùng với "Tự sự học" để làm rõ vai trò của người kể chuyện "linh hoạt chuyển đổi vị trí" [14, tr. 16] và "bình luận ngoại đề", điều này tạo nên một hệ thống phân tích chặt chẽ và sâu sắc hơn so với các nghiên cứu trước đây vốn chỉ dừng lại ở những nhận định điểm xuyết.

  3. Most surprising finding (với data support): Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất là việc Thackeray, một nhà văn hiện thực thế kỷ XIX, đã có những kỹ thuật tự sự tiên phong, mang tinh thần của "hậu hiện đại" từ rất sớm, đặc biệt là thông qua việc tạo ra "trò chơi" và môi trường "đối thoại" với độc giả. EVIDENCE: John Banville, nhà văn đoạt giải Booker 2005, đã nhận định: "Hậu hiện đại đã có từ trước đó" [134, tr. 25] khi nhắc đến người kể chuyện của Thackeray. Luận án chỉ ra rằng Thackeray cố tình "phá vỡ ảo tưởng của bạn đọc về tính hiện thực của tiểu thuyết" bằng cách công khai "mổ xẻ sự kiện cốt truyện trên trang giấy, bày các chương, các nhân vật, các tình tiết cho bạn đọc thấy cách viết tiểu thuyết" [tr. 44]. Việc người kể chuyện "rời sân khấu bước xuống dẫn giải thêm vài lời về họ" [65, tr. 42] hoặc chêm xen lời bình luận như "Bạn hãy tưởng tượng lấy mà xem", "Nếu các bạn tính đúng thời gian cuộc đối thoại trên xảy ra... các bạn sẽ thấy cuốn truyện này viết rất chính xác" [65, tr. 47] đều là những cách thức phá vỡ bức tường thứ tư, kêu gọi độc giả tham gia vào quá trình đồng sáng tạo, điều thường thấy trong văn học thế kỷ XX và XXI.

  4. Replication protocol provided? Có, luận án cung cấp một giao thức nghiên cứu rõ ràng và chi tiết cho phép tái lập. Phần "Phương pháp nghiên cứu" mô tả cụ thể các phương pháp được sử dụng: "Phương pháp thi pháp học và thi pháp học lịch sử", "Phương pháp văn hóa – lịch sử", "Phương pháp phê bình tiểu sử", "Phương pháp phê bình xã hội học", "Phương pháp phân tích văn bản", cùng với việc vận dụng "phương pháp loại hình học và các vấn đề của tự sự học" [tr. 6]. Nó cũng nêu rõ "Đối tượng, phạm vi và nhiệm vụ nghiên cứu" [tr. 4-5], bao gồm 5 tiểu thuyết cụ thể và bản dịch được sử dụng. Điều này cung cấp đủ thông tin để các nhà nghiên cứu khác có thể áp dụng các phương pháp tương tự trên các tiểu thuyết khác của Thackeray hoặc các tác giả khác trong cùng bối cảnh, qua đó kiểm chứng hoặc mở rộng các phát hiện của luận án.

  5. 10-year research agenda outlined? Có, mặc dù không được đặt tên trực tiếp là "10-year research agenda", phần "Limitations và Future Research" đã vạch ra 4-5 hướng nghiên cứu cụ thể cho tương lai. Các hướng này bao gồm: "Nghiên cứu so sánh châm biếm của Thackeray với các tác giả hài hước Anh thế kỷ XVIII", "Khảo sát châm biếm trong các tác phẩm ít được biết đến của Thackeray", "Nghiên cứu về vai trò của minh họa (illustrations) trong châm biếm của Thackeray", "Phân tích sự tiếp nhận của châm biếm Thackeray trong văn học hiện đại", và "Nghiên cứu chuyên sâu về ngôn ngữ châm biếm" [tr. 50]. Các đề xuất này được xây dựng dựa trên các giới hạn của nghiên cứu hiện tại và những tiềm năng chưa được khám phá, cung cấp một lộ trình rõ ràng cho các nhà nghiên cứu muốn tiếp nối và làm sâu sắc thêm hiểu biết về Thackeray và nghệ thuật châm biếm.

Kết luận

Luận án "Nghệ thuật châm biếm trong tiểu thuyết của William Thackeray" là một công trình nghiên cứu sâu sắc và toàn diện, mang lại những đóng góp đáng kể cho lĩnh vực Văn học Anh.

  1. Châm biếm là tư duy nghệ thuật chủ đạo: Luận án đã thành công trong việc khẳng định rằng châm biếm không chỉ là một thủ pháp mà là "tư duy nghệ thuật tiểu thuyết, chi phối mạnh mẽ cách tổ chức hình thức nghệ thuật của tác phẩm" [tr. 7] của Thackeray, tạo nên tính chỉnh thể và độc đáo.
  2. Đổi mới kỹ thuật tự sự và pha trộn thể loại: Thackeray đã tiên phong trong việc "pha trộn nhiều thể loại, nhiều kiểu tư duy nghệ thuật với nhau" [tr. 8] như kịch, tranh biếm họa, phê bình và báo chí, thông qua các hình thức như "người đầu trò sân khấu" [tr. 41] và "bình luận ngoại đề mang màu sắc châm biếm" [tr. 6], tạo ra hiệu ứng nghệ thuật kép và phá vỡ các quy ước trần thuật.
  3. Giải thiêng các lý tưởng Victoria và tinh thần dân chủ: Ngòi bút châm biếm của ông đã "thể hiện một tinh thần giải thiêng đối với thời đại Victoria" [tr. 7], phê phán sự giả dối và khuôn khổ cứng nhắc, đồng thời "tạo cho tiểu thuyết của ông một dáng vẻ hiện đại và một tinh thần dân chủ sâu sắc" [tr. 8] thông qua việc đối thoại với độc giả.
  4. Kiến tạo nhân vật "mặt nạ - con rối" và triết lý về cuộc đời: Các nhân vật của Thackeray được phân tích như những "con rối diễn trò" [tr. 5], phản ánh quan niệm triết lý của nhà văn về cuộc đời như một "hội chợ phù hoa" [tr. 4] và sự ngụp lặn của con người trong dục vọng, mang lại tiếng cười uyên bác, ý nhị và sâu xa.
  5. Tiền thân của các kỹ thuật tự sự hiện đại/hậu hiện đại: Việc Thackeray tạo ra "một kiểu trò chơi trong tiểu thuyết" [tr. 8] và xóa bỏ "thế độc tôn của người kể chuyện" [tr. 8], khuyến khích độc giả tham gia đồng sáng tạo, đã báo trước các chiến lược tự sự của văn học thế kỷ XX và XXI, như John Banville nhận định "Hậu hiện đại đã có từ trước đó" [134, tr. 25].

Nghiên cứu này không chỉ làm rõ những đóng góp lớn lao của William Thackeray đối với văn học Anh mà còn định vị ông như một nghệ sĩ có tư duy tiên phong, vượt thoát khỏi các khuôn khổ thời đại. Luận án đã mở ra ít nhất 3 dòng nghiên cứu mới: 1) Phân tích chuyên sâu về sự tích hợp của các loại hình nghệ thuật khác vào tiểu thuyết; 2) Khảo sát các kỹ thuật tự sự phá vỡ quy ước và tính đối thoại trong văn học hiện thực; và 3) Nghiên cứu về vai trò "giải thiêng" của châm biếm trong việc tái định hình nhận thức xã hội và văn hóa.

Giá trị toàn cầu của luận án được thể hiện qua việc nó đóng góp vào các cuộc tranh luận học thuật quốc tế về Thackeray, vượt qua các giới hạn của nghiên cứu trong nước. Bằng cách tái đánh giá một tác gia kinh điển với một lăng kính mới, luận án làm phong phú thêm hiểu biết về sự phát triển của tiểu thuyết và lý thuyết văn học trên thế giới. Legacy của công trình này có thể đo lường bằng số lượng trích dẫn học thuật, sự thay đổi trong cách giảng dạy và tiếp nhận Thackeray tại các trường đại học, và nguồn cảm hứng mà nó mang lại cho các thế hệ nghiên cứu văn học và sáng tạo nghệ thuật tương lai, giúp "nhận chân giá trị đỉnh cao các tiểu thuyết của ông, định vị rõ rệt hơn vai trò, vị trí cũng như phong cách nghệ thuật của nhà văn trong nền văn học Anh" [tr. 8] một cách khách quan và toàn diện.