Luận án Truyền thông chính sách giáo dục đại học trên báo điện tử Việt Nam - Hoàng Lê Thúy Nga

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN HOÀNG LÊ THUÝ NGA Hoàng Lê Thúy Nga TRUYỀN THÔNG CHÍNH SÁCH VỀ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ BÁO CHÍ HỌC Hà Nội - 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN HOÀNG LÊ THÚY NGA TRUYỀN THÔNG CHÍNH SÁCH VỀ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Báo chí học Mã số: 9320101.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ BÁO CHÍ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Đỗ Anh Đức Hà Nội - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu riêng của tôi, các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Hoàng Lê Thúy Nga Hoàng Lê Thuý Nga LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài “Truyền thông chính sách về giáo dục đại học trên báo điện tử Việt Nam hiện nay”, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của tập thể lãnh đạo, các nhà khoa học, cán bộ, chuyên viên của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội; Ban Lãnh đạo Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, giảng viên, cán bộ các Phòng chức năng, Trường Đại học Khoa học Xã hội Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về sự giúp đỡ đó.

Tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc PGS. Dương Xuân Sơn và TS. Đỗ Anh Đức, những người trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, cơ quan, bạn bè, đồng nghiệp của tôi đã động viên, khích lệ, tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án này.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Hoàng Lê Thuý Nga MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC. 1 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT. 6 DANH MỤC CÁC BẢNG. 7 DANH MỤC CÁC HÌNH.

8 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. Khung phân tích. Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Các nghiên cứu về mối quan hệ giữa truyền thông và chính sách. Các nghiên cứu về truyền thông chính sách đối với giáo dục trên báo chí.

Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam. Các nghiên cứu về truyền thông chính sách và mối quan hệ giữa báo chí với truyền thông chính sách. Các nghiên cứu về truyền thông chính sách đối với giáo dục và giáo dục đại học. Kết quả đạt được của các công trình nghiên cứu và hướng nghiên cứu của luận án.

45 Tiểu kết chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Hệ thống khái niệm và nội dung liên quan đến đề tài. Chính sách.

Truyền thông chính sách. Chính sách giáo dục và giáo dục đại học. Các lý thuyết tiếp cận nghiên cứu. Lý thuyết Thiết lập chương trình nghị sự.

Lý thuyết Đóng khung. Lý thuyết Sử dụng và hài lòng. Chức năng phản biện xã hội. Cơ sở thực tiễn và pháp lý về truyền thông chính sách giáo dục đại học ở Việt Nam.

Quan điểm của Đảng về giáo dục và giáo dục đại học. Chính sách của Nhà nước về giáo dục đại học. Vai trò của báo chí đối với truyền thông chính sách và chính sách về giáo dục đại học. 97 Tiểu kết chương 2.

THỰC TRẠNG TRUYỀN THÔNG CHÍNH SÁCH VỀ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Thống kê và phân loại một số chính sách về giáo dục đại học được truyền thông trên báo điện tử. Tần suất truyền thông chính sách về giáo dục đại học trên các báo được khảo sát. Sự tham gia của các nhóm đối tượng trong quy trình chính sách được phản ánh trên các báo điện tử.

Báo điện tử thiết lập chương trình nghị sự về chính sách giáo dục đại học 112 3. Thông tin về vấn đề quy hoạch MLCSGDĐH. Thông tin về quan điểm phân tầng đại học là cần thiết. Thông tin về chủ trương tự chủ đại học và quá trình thực hiện tự chủ đại học, quản trị tự chủ đại học.

Thông tin về tầm quan trọng của công tác nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế ở các cơ sở GDĐH. Thông tin về sự liên kết giữa cơ sở GDĐH với đơn vị sử dụng lao động. Thông tin về tầm quan trọng của kiểm định chất lượng GDĐH. Thông tin về việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý.

Thông tin về việc thay thế chính sách miễn học phí cho sinh viên sư phạm bằng chính sách tín dụng. Báo điện tử phản biện xã hội về chính sách giáo dục đại học. Quan điểm trái chiều về mô hình đại học ở Việt Nam. Đề nghị xem xét mối quan hệ giữa cơ quan chủ quản đối với cơ sở GDĐH.

Đề nghị xem xét mối quan hệ 3 bên giữa Đảng uỷ- Ban giám hiệu- Hội đồng trường. Nguyên nhân của việc chưa đầu tư phát triển nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế. Đề nghị xem xét quá trình thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục đại học. Lý giải các nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng giảng viên.

Đề nghị xem xét tiêu chuẩn của Giáo sư, Phó giáo sư. Quan điểm trái chiều về chính sách miễn học phí và chính sách hỗ trợ vay tín dụng cho sinh viên ngành sư phạm. Báo điện tử đề xuất giải pháp, khuyến nghị, tạo sự đồng thuận xã hội về việc thực thi chính sách giáo dục đại học. Sắp xếp các trường đại học theo hướng sáp nhập, giải thể.

Cơ sở GDĐH nên lựa chọn bảng xếp hạng phù hợp và tham gia bảng xếp hạng quốc tế. Cơ sở GDĐH phải chú trọng tự chủ chuyên môn, học thuật thay vì đề cao tự chủ tài chính. Cơ sở GDĐH tự chủ phải gắn với trách nhiệm giải trình. Giải pháp cho việc phát triển nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế.

Giải pháp tăng hiệu quả liên kết giữa cơ sở GDĐH và đơn vị sử dụng lao động. Giải pháp nâng cao công tác kiểm định chất lượng. Nâng chuẩn giảng viên đại học, cán bộ quản lý bằng các quy định bắt buộc và các chính sách khuyến khích. Giải quyết dần những khó khăn trong quá trình thực thi chính sách hỗ trợ tiền đóng học phí, chi phí sinh hoạt dành cho sinh viên ngành sư phạm.

Hình thức chuyển tải của báo điện tử đối với truyền thông chính sách về giáo dục đại học. Hệ thống các chuyên mục. Hình thức thể loại tin bài về chính sách giáo dục đại học. Về các yếu tố đa phương tiện trong tác phẩm báo chí.

184 Tiểu kết chương 3. PHẢN HỒI CỦA MỘT SỐ NHÓM ĐỐI TƯỢNG LIÊN QUAN ĐỐI VỚI TRUYỀN THÔNG CHÍNH SÁCH VỀ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ. Mô tả thông tin đối tượng khảo sát. Đối với cán bộ viên chức và người lao động.

Sự tiếp nhận của một số nhóm đối tượng đối với chính sách về giáo dục đại học. Đối với cán bộ viên chức và người lao động. Đối với người học. Phản hồi của một số nhóm đối tượng đối với chính sách về giáo dục đại học được truyền thông.

Đối với cán bộ viên chức và người lao động. Đối với người học. Đánh giá của một số nhóm đối tượng liên quan về việc báo điện tử truyền thông chính sách giáo dục đại học. Về hạn chế.

218 Tiểu kết chương 4. MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP TRUYỀN THÔNG CHÍNH SÁCH VỀ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ. Một số thành công và hạn chế về truyền thông chính sách giáo dục đại học trên báo điện tử ở Việt Nam hiện nay. Về thành công.

Về hạn chế. Những vấn đề đặt ra từ việc nghiên cứu. Sự cần thiết của báo điện tử tham gia vào toàn bộ quy trình chính sách. Thông tin về chính sách giáo dục đại học có tính nghiêm túc, khó hấp dẫn bạn đọc.

Báo điện tử chưa phát huy thế mạnh để tạo “không gian công” cho truyền thông chính sách giáo dục đại học. Giải pháp để nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách về giáo dục đại học trên báo điện tử. Giải pháp đối với chủ thể truyền thông. Giải pháp về nội dung và phương thức truyền thông.

Giải pháp về năng lực tiếp nhận của công chúng. 252 Tiểu kết chương 5. 255 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ. 261 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

262 PHỤ LỤC 5 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT CBVC&NLĐ Cán bộ viên chức và người lao động GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo GDTĐO Giáo dục và Thời đại online GDVN Giáo dục Việt Nam TTO Tuổi trẻ online VnE VnExpress ĐH Đại học ĐHQG Đại học Quốc gia ĐHV Đại học vùng GDĐH Giáo dục đại học CSGDĐH Cơ sở giáo dục đại học CS Chính sách CT Chủ thể DN Doanh nghiệp DLXH Dư luận xã hội HĐT Hội đồng trường MLCSGDĐH Mạng lưới cơ sở giáo dục đại học BĐCL Bảo đảm chất lượng KĐCL Kiểm định chất lượng NCKH Nghiên cứu khoa học KHCN Khoa học Công nghệ GV Giảng viên GS Giáo sư PGS Phó Giáo sư PVS Phỏng vấn sâu 6 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Định lượng ý kiến của các chủ thể về chính sách giáo dục đại học. Thống kê số lần chủ thể tham gia phản biện và số lần ý kiến phản biện. Số lượng trường đại học ở 3 mốc thời gian.

Thể loại tin, bài về chính sách giáo dục đại học trên 5 tờ báo (Khảo sát 7/2017 đến 12/2020). Số lượng tin, bài tích hợp các yếu tố đa phương tiện trong tác phẩm báo chí ở 5 tờ báo. Mức độ tiếp nhận thông tin về chính sách giáo dục đại học qua các kênh (đối với CBVC&NLĐ) .2 Mức độ theo dõi thông tin về chính sách giáo dục đại học từ các báo điện tử/ trang thông tin điện tử (đối với CBVC&NLĐ) .