Luận án tiến sĩ: Vai trò của truyền thông trong tăng cường quyền lực chính trị nhân dân Việt Nam - Phạm Thị Thúy Hồng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH PHẠM THỊ THÚY HỒNG VAI TRÒ CỦA TRUYỀN THÔNG TRONG VIỆC TĂNG CƯỜNG QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ Nghệ An, năm 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH PHẠM THỊ THÚY HỒNG VAI TRÒ CỦA TRUYỀN THÔNG TRONG VIỆC TĂNG CƯỜNG QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Chính trị học Mã số: 9310201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ Người hướng dẫn khoa học: 1. TS NGUYỄN THÁI SƠN 2. TS VŨ THỊ PHƯƠNG LÊ Nghệ An, năm 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố ở bất cứ công trình nghiên cứu khoa học nào.

Nếu có gì sai sót tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Nghệ An, năm 2023 TÁC GIẢ Phạm Thị Thúy Hồng LỜI CẢM ƠN Tác giả luận án xin trân trọng cảm ơn tập thể lãnh đạo và quý thầy cô Trường Đại học Vinh, Trường Khoa học Xã hội và Nhân văn, Phòng Đào tạo Sau đại học của Nhà trường đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và thực hiện Luận án. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn vô cùng sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Thái Sơn và TS Vũ Thị Phương Lê đã luôn tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện Luận án. Và cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, người thân, bạn bè và đồng nghiệp luôn là niềm động viên mạnh mẽ giúp tôi thực hiện Luận án.

Xin chân thành cảm ơn! MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH A. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài đã được công bố trong và ngoài nước. Các nghiên cứu về truyền thông và vai trò của truyền thông.

Các nghiên cứu quyền lực chính trị và phát huy quyền lực chính trị của nhân dân. Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết. Về nội dung. Về phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu.

Những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết. 27 Tiểu kết chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA TRUYỀN THÔNG TRONG VIỆC TĂNG CƯỜNG QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN DÂN. Các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài.

Các khái niệm liên quan đến truyền thông. Quyền lực, quyền lực chính trị. Quyền lực chính trị của nhân dân. Nội dung, phương thức thực thi quyền lực chính trị của nhân dân Việt Nam.

Nội dung quyền lực chính trị của nhân dân Việt Nam. Phương thức thực thi quyền lực chính trị của nhân dân Việt Nam. Vai trò của truyền thông trong việc tăng cường quyền lực chính trị của nhân dân. Truyền thông là công cụ sắc bén đưa đường lối của Đảng chính trị, chính sách nhà nước, định hướng phát huy sức mạnh chính trị của nhân dân và toàn xã hội.

Truyền thông cung cấp thông tin, định hướng tư tưởng chính trị, làm giàu tri thức, văn hóa chính trị cho nhân dân. Truyền thông giữ vai trò quan trọng trong giao tiếp chính trị, tham gia giám sát và phản biện xã hội. Truyền thông góp phần tao dư luận xã hội “nhân thêm cái đẹp, dẹp bớt cái xấu”, đấu tranh chống tiêu cực, tăng cường, củng cố quyền lực chính trị của nhân dân. Truyền thông góp phần đấu tranh chống âm mưu diễn biến hòa bình, đấu tranh chống các thế lực thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, góp phần tăng cường, củng cố quyền lực chính trị của nhân dân.

Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của truyền thông trong việc tăng cường quyền lực chính trị của nhân dân Việt Nam. Sự phát triển của cách mạng khoa học và công nghệ, nhất là công nghệ truyền thông. Đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về truyền thông. Hệ thống cơ quan truyền thông ở Việt Nam hiện nay.

Chất lượng của đội ngũ cán bộ truyền thông. 73 Tiểu kết chương 2. THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA TRUYỀN THÔNG TRONG VIỆC TĂNG CƯỜNG QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM. Thành tựu và nguyên nhân về phát huy vai trò của truyền thông trong việc tăng cường quyền lực chính trị của nhân dân Việt Nam.

Thành tựu chủ yếu. Nguyên nhân của các thành tựu. Một số tồn tại, hạn chế và nguyên nhân trong thực hiện vai trò của truyền thông để tăng cường quyền lực chính trị của nhân dân. Tồn tại, hạn chế.

Nguyên nhân của các hạn chế. 106 Kết luận chương 3. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA TRUYỀN THÔNG TRONG VIỆC TĂNG CƯỜNG QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY. Dự báo xu hướng ngày càng tăng về vai trò của truyền thông trong việc tăng cường quyền lực chính trị của nhân dân.

Truyền thông ngày càng phát triển và gắn bó chặt chẽ hơn với chính trị. Quyền lực chính trị của nhân dân ngày càng tăng trong thời kỳ đổi mới là động lực cho truyền thông phát triển mạnh hơn. Xu hướng phát triển nhanh của cách mạng khoa học - công nghệ, nhất là công nghệ truyền thông càng phát huy vai trò của truyền thông trong việc tăng cường quyền lực chính trị của nhân dân. Quan điểm phát huy vai trò của truyền thông trong việc tăng cường quyền lực chính trị của nhân dân.

Xác định mục tiêu phát triển truyền thông, vai trò lãnh đạo của Đảng đối với truyền thông về tăng cường quyền lực chính trị của nhân dân. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với truyền thông về tăng cường quyền lực chính trị của nhân dân. Phát huy vai trò của truyền thông trong việc tăng cường quyền lực chính trị của nhân dân cần gắn liền với quá trình hoàn thiện thể chế chính trị, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Các nhóm giải pháp phát huy vai trò của truyền thông trong việc tăng cường quyền lực chính trị của nhân dân Việt Nam hiện nay.

Nhóm giải pháp về nhận thức tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với truyền thông và đường lối của Đảng về quyền lực chính trị của nhân dân. Nhóm giải pháp phát huy vai trò truyền thông trong thực hiện chức năng giám sát và phản biện xã hội, góp phần đảm bảo quyền lực chính trị của nhân dân. Nhóm giải pháp phát huy vai trò truyền thông trong đấu tranh chống tiêu cực, các biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, chống âm mưu, luận điệu phản động, xuyên tạc của các thế lực thù địch, bảo vệ và phát huy quyền lực chính trị của nhân dân. Nhóm giải pháp đổi mới nội dung, phương pháp, phương tiện truyền thông và xây dựng lực lượng truyền thông.

141 Tiểu kết chương 4. DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 162 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.

Đánh giá hiệu quả cung cấp thông tin chính trị của truyền thông. Đánh giá hiệu quả giám sát, phản biện xã hội bằng truyền thông. Đánh giá hiệu quả đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực, lệch lạc, tự diễn biến, tự chuyển hóa, suy thoái về lập trường tư tưởng, đạo đức, lối sống. Đánh giá về tình trạng xa rời tôn chỉ, mục đích, đối tượng phục vụ và chệch định hướng chính trị tư tưởng trong hoạt động truyền thông ở nước ta.

Định hướng phát triển, các mục tiêu của ngành thông tin và truyền thông Việt Nam tới năm 2025 .119 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3. Mức độ tiếp cận với các phương tiện truyền thông của công chúng (%). Tỉ lệ tiếp nhận các lĩnh vực thông tin của công chúng. Lí do chọn đề tài Từ buổi đầu dựng nước và suốt chiều dài lịch sử hàng ngàn năm chống thiên tai, dịch họa đến thế lực ngoại xâm, ông cha ta đã từng thấy rõ sức mạnh của nhân dân.

Thế kỷ XIII, Nhà Trần mở hội nghị Diên Hồng để cùng các vị bô lão, đại biểu của dân bàn kế đánh giặc Nguyên. Thế kỷ XVI, Nguyễn Trãi đã viết thuyền lật rồi mới tin dân như nước. Chủ nghĩa Mác - Lênin đã khẳng định vai trò to lớn của quần chúng nhân dân trong lịch sử: Nhân dân là lực lượng sản xuất cơ bản của xã hội; là động lực cơ bản của mọi cuộc cách mạng; là lực lượng sáng tạo ra mọi giá trị văn hoá tinh thần của xã hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Trong bầu trời không có gì quý bằng nhân dân, trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân.

Khi sức dân được huy động, được tổ chức, được tập hợp dưới sự lãnh đạo của Đảng thì thành vô địch”. Người thường nhấn mạnh “dân là chủ”, “dân làm chủ”, “Dễ mười lần không dân cũng chịu, khó trăm lần, dân liệu cũng xong”. Trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn quan tâm đến vấn đề phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Trong thời kỳ đổi mới từ năm 1986 đến nay, Đảng nhấn mạnh nhiệm vụ mở rộng và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, coi đó là mục tiêu, là động lực bảo đảm cho thắng lợi của công cuộc đổi mới.

Nhân dân có quyền lực to lớn về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội nhưng quyền lực chính trị của nhân dân là quan trọng nhất, thúc đẩy các quyền lực về kinh tế, văn hóa, xã hội. Hiến pháp năm 2013 khẳng định: Nhà nước bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật.