Luận án tiến sĩ: Hoạt động truyền thông của các cơ quan hành chính nhà nước cấp trung ương tại Việt Nam - Nguyễn Thị Minh Hiền

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN NGUYỄN THỊ MINH HIỀN HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG CỦA CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC CẤP TRUNG ƢƠNG TẠI VIỆT NAM (Khảo sát Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Y tế và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giai đoạn từ 1/1/2014 đến 31/12/2017) LUẬN ÁN TIẾN SĨ BÁO CHÍ HỌC HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN NGUYỄN THỊ MINH HIỀN HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG CỦA CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC CẤP TRUNG ƢƠNG TẠI VIỆT NAM (Khảo sát Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Y tế và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giai đoạn từ 1/1/2014 đến 31/12/2017) Ngành : Báo chí học Mã số : 9 32 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ BÁO CHÍ HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS,TS. Đinh Thị Thúy Hằng HÀ NỘI - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Hệ thống dữ liệu, kết quả nêu trong luận án này là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác. Hà Nội, ngày.

năm 2019 Tác giả luận án Nguyễn Thị Minh Hiền LỜI CẢM ƠN Trƣớc tiên, tôi xin thể hiện lòng biết ơn sâu sắc và lời cảm ơn chân thành tới Ban lãnh đạo và toàn thể Quý thầy cô Học viện Báo chí và Tuyên truyền (AJC) đã tận tình chỉ bảo, động viên, quan tâm sát sao đối với việc thực hiện luận án của tôi trong suốt thời gian qua. Tôi xin đặc biệt chân thành bày tỏ lòng biết ơn và kính trọng sâu sắc đối với PGS,TS. Đinh Thị Thuý Hằng, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn, quan tâm, ủng hộ và giúp đỡ tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án này. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến với gia đình, bố mẹ, anh chị em cùng chồng và các con của tôi đã luôn yêu thƣơng, chăm sóc và giúp đỡ tôi hoàn thành tốt công việc.

Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày. năm 2019 Tác giả luận án Nguyễn Thị Minh Hiền DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BCTT Báo chí - Tuyên truyền CQHCNN Cơ quan hành chính nhà nƣớc CQHCNNTW Cơ quan hành chính nhà nƣớc cấp Trung ƣơng CCHCTW Cơ quan hành chính Trung ƣơng CQNN Cơ quan nhà nƣớc CQQLNN Cơ quan quản lý nhà nƣớc CTTĐT Cổng thông tin điện tử GDSK Giáo dục sức khỏe HĐTT Hoạt động truyền thông MHTT Mô hình truyền thông NNPTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nxb Nhà xuất bản PGS Phó giáo sƣ PVS Phỏng vấn sâu TGTW Tuyên giáo Trung ƣơng ThS Thạc sĩ TS Tiến sĩ TTBC Thông tin báo chí TTĐC Thông tin đại chúng TTĐT/BTC Thông tin điện tử/Bộ Tài chính TTGDSKTW Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khoẻ Trung ƣơng TTTC Truyền thông tổ chức TTTĐKT Truyền thông và Thi đua, khen thƣởng TTTT Thông tin truyền thông QHCC/PR Quan hệ công chúng VH,TT&DL Văn hóa, Thể thao và Du lịch DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Sơ đồ 1: Khung lý thuyết .1: Số lƣợng chuyên mục và mục trên các trang báo ngành .2: Phân bố tỷ lệ các bài viết theo mức độ liên quan trên các tờ báo ngành .3: Số lƣợng bài viết đƣợc phân tích trong 3 năm (từ 2015 – 2017) trên các báo ngành.4: Tỉ lệ tất cả kết quả tìm kiếm và kết quả tin bài .5: Tỉ lệ tin bài đƣa tin mỗi năm.6: Tỉ lệ tin bài mỗi Bộ .7: Số lƣợng tin bài về mỗi Bộ trong mỗi năm .8: Tổng số tin mỗi báo trong 3 năm .9: Số lƣợng tin bài từng Bộ trên mỗi báo năm 2016 .10: Những vấn đề nổi bật trên báo của Bộ Tài chính năm 2016 .11: Những vấn đề nổi bật trên báo của Bộ Y tế năm 2016 .12: Những vấn đề nổi bật trên báo của Bộ NNPTNT năm 2016.111 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Các lĩnh vực đƣợc đề cập trên Báo điện tử của Bộ Tài chính .1: Tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động theo dõi và thông tin báo chí của CQHCNNTW .2: Kế hoạch các khóa đào tạo của Phòng TTĐC, Bộ VHTT&DL Hàn Quốc năm 2016.3: Kế hoạch các khóa đào tạo, tập huấn trong năm cho các CQHCNNTW .157 DANH MỤC MÔ HÌNH Mô hình 2.1: Mô hình truyền thông của Lasswell .2: Mô hình truyền thông của Shanon và Weaver .3: Mô hình truyền thông đa bậc của Lazarsfeld .4: Mô hình truyền thông tổ chức của Gerald M.5: Mô hình quản lý QHCC chiến lƣợc .6: Mô hình thể hiện mức độ và các bƣớc đánh giá chƣơng trình truyền thông và QHCC.1: Mô hình bộ phận truyền thông VPCP .2: Mô hình bộ phận truyền thông Bộ Tài chính & Bộ NNPTNT .3: Mô hình bộ phận truyền thông Bộ Y tế.1: Mô hình bộ phận truyền thông Chính phủ Hàn Quốc .2: Mô hình bộ phận truyền thông của Bộ VH,TT&DL Hàn Quốc .3: Mô hình bộ phận truyền thông của Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc .4: Mô hình cơ chế quản lý hoạt động truyền thông của Phòng Truyền thông công, Bộ VH,TT&DL Hàn Quốc .5: Mô hình giải đáp các thắc mắc, tiếp nhận ý kiến của Phòng Thông tin công chúng, Hạ Nghị viện Nhật Bản .6: Nhóm tác chiến giải quyết khủng hoảng truyền thông .7: Mô hình chu trình truyền thông ra bên ngoài CQHCNNTW .8: Mô hình chu trình quản lý thông tin bên trong CQHCNNTW .9: Mô hình tổ chức bộ máy truyền thông của CQHCNNTW .167 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU .1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Tình hình nghiên cứu về truyền thông và truyền thông đại chúng. Tình hình nghiên cứu về truyền thông tổ chức.

Tình hình nghiên cứu về hoạt động truyền thông của cơ quan hành chính nhà nƣớc cấp Trung ƣơng tại việt nam .35 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG CỦA CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC TẠI VIỆT NAM. Một số khái niệm cơ bản. Cơ sở lý luận hoạt động truyền thông. Cơ sở thực tiễn hoạt động truyền thông .71 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG CỦA CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC CẤP TRUNG ƢƠNG TẠI VIỆT NAM.

Giới thiệu các cơ quan trong diện khảo sát. Mô hình hoạt động truyền thông của các cơ quan trong diện khảo sát. Hoạt động truyền thông của các cơ quan trong diện khảo sát. Đánh giá kết quả khảo sát.125 Chƣơng 4: GIẢI PHÁP VÀ ĐỀ XUẤT NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG CỦA CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC CẤP TRUNG ƢƠNG TẠI VIỆT NAM.

Tham khảo kinh nghiệm nƣớc ngoài. Những vấn đề đặt ra. Những giải pháp nâng cao chất lƣợng hoạt động truyền thông của các CQHCNNTW tại Việt Nam. Những đề xuất nâng cao chất lƣợng hoạt động truyền thông của các CQHCNNTW tại Việt Nam .170 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI .174 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh tình hình kinh tế và chính trị thế giới hiện nay có nhiều biến động lớn, hầu hết các quốc gia và khu vực đang gặp khó khăn trong việc duy trì tăng trƣởng kinh tế và hội nhập quốc tế, củng cố ổn định và tăng cƣờng an ninh, đối phó với khủng hoảng tài chính, nợ công và giải quyết các vấn đề xã hội. Nằm trong xu thế toàn cầu hóa của toàn thế giới, là một quốc gia mới gia nhập tổ chức Thƣơng mại thế giới WTO, Việt Nam đã và đang đối mặt với những tác động của bối cảnh thế giới lên tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của đất nƣớc. Đứng trƣớc những khó khăn, thách thức đó, bên cạnh việc triển khai các giải pháp cấp bách, Đảng và Nhà nƣớc rất chú trọng trong việc kiện toàn lại bộ máy quản lý nhà nƣớc để có thể điều hành đất nƣớc một cách hiệu quả nhằm đảm bảo thực hiện mục tiêu dài hạn phát triển kinh tế bền vững và giữ vững sự ổn định chính trị và xã hội của đất nƣớc. Để thực hiện chức năng quản lý điều hành của mình, các chủ trƣơng chính sách muốn đi vào cuộc sống cần phải đƣợc tuyên truyền một cách sâu rộng, hệ thống tới toàn thể ngƣời dân, có nhƣ vậy ngƣời dân hiểu và ủng hộ các chính sách của Nhà nƣớc.

Do đó, nhà nƣớc cần phải cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, chính xác đến ngƣời dân để không những đáp ứng quyền đƣợc thông tin của nhân dân mà còn phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong việc tham gia vào các vấn đề xã hội của đất nƣớc. Về vai trò của thông tin, PGS. Đinh Thị Thúy Hằng (2010) cũng chỉ ra rằng thông tin, mà cụ thể là thông tin báo chí về các vấn đề chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, thông tin về chính sách hay các hoạt động thuộc chức năng quản lý, điều hành của các cơ quan hành chính có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với cả nhà nƣớc và nhân dân. Thông tin nói chung và thông tin báo chí nói riêng vừa là phƣơng tiện điều hành của nhà nƣớc, vừa là phƣơng tiện để ngƣời dân theo dõi, giám sát hoạt động của bộ máy nhà nƣớc, thực hiện quyền dân chủ, vừa là công cụ thúc đẩy các hoạt động giao lƣu, hợp tác với bạn bè quốc tế.

[14] Tuy nhiên, để thông tin đến với ngƣời dân một cách có hiệu quả, các cơ quan hành chính nhà nƣớc cần chú trọng đến cách thức và chất lƣợng của thông tin. Các cơ quan hành chính nhà nƣớc cần phải xác định cụ thể phƣơng hƣớng và nội dung truyền thông để thông tin không đi vào những khẩu hiệu chung chung mà phải truyền thông một cách rõ ràng, cụ thể để ngƣời dân hiểu đƣợc quyền lợi 2 và trách nhiệm của mình khi tham gia vào các hoạt động trong phạm vi quản lý của cơ quan hành chính nhà nƣớc đó. Việc nâng cao chất lƣợng công tác thông tin, thông tin có phân tích và việc cung cấp thông tin kịp thời góp phần giúp cơ quan hành chính nhà nƣớc tránh bị dƣ luận đƣa ra những phân tích theo nhiều hƣớng khác nhau. Việc phản biện kịp thời các vấn đề mà dƣ luận quan tâm cũng nhƣ xử lý những đối tƣợng tung tin đồn thất thiệt hoặc xuyên tạc tình hình để trục lợi cũng góp phần ngăn chặn và đấu tranh với nguồn thông tin có tính chất phản động, kích động và gây tâm lý hoang mang, hoài nghi về hoạt động điều hành quản lý của nhà nƣớc.