Luận án triết học: Quan hệ thống nhất - đa dạng trong văn hóa quân sự

TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi X©y dùng MTVHQS ®ang lµ yªu cÇu kh¸ch quan ®Æt ra trong tæng thÓ qu¸ tr×nh x©y dùng qu©n ®éi “c¸ch m¹ng, chÝnh quy, tinh nhuÖ, tõng bíc hiÖn ®¹i”, tríc hÕt lµ x©y dùng vÒ chÝnh trÞ, t¹o c¬ së nÒn t¶ng gi÷ v÷ng sù æn ®Þnh trËn ®Þa chÝnh trÞ t tëng trong qu©n ®éi. §èi víi c¸c trêng sÜ quan, n¬i trùc tiÕp ®µo t¹o ®éi ngò c¸n bé - nh÷ng ngêi kÕ tôc sù nghiÖp x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc trong t¬ng lai, yªu cÇu ®ã l¹i cã tÇm quan träng ®Æc biÖt, nhÊt lµ trong bèi c¶nh toµn cÇu ho¸; sù ¶nh hëng cña c¸c kªnh t¸c ®éng tõ phÝa m«i trêng x· héi ®ang chøa ®ùng nh÷ng khÝa c¹nh phøc t¹p. Bëi vËy, mét trong nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra hiÖn nay ®èi víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn MTVHQS nãi chung, MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan nãi riªng lµ ph¶i ®ång thêi võa kh¼ng ®Þnh ®îc nh÷ng ch©n gi¸ trÞ truyÒn thèng cña d©n téc, v¨n ho¸ qu©n sù ViÖt Nam, võa tiÕp thu nh÷ng tinh hoa v¨n ho¸ nh©n lo¹i. VÊn ®Ò ®ã chØ ®îc gi¶i quyÕt khi c¸c chñ thÓ MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan nhËn thøc vµ vËn dông s¸ng t¹o c¸c quy luËt vµ nh÷ng vÊn ®Ò cã tÝnh qui luËt ph¸t triÓn v¨n ho¸ phï hîp víi m«i trêng ho¹t ®éng qu©n sù.

Trong ®ã, viÖc nhËn thøc vµ gi¶i quyÕt ®óng quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng trong ph¸t triÓn MTVHQS cã tÇm quan träng ®Æc biÖt. Mét trong nh÷ng ®Æc trng c¬ b¶n cña v¨n ho¸ lµ tÝnh phæ qu¸t vµ tÝnh b¶n s¾c, võa chøa ®ùng nh÷ng gi¸ trÞ ch©n, thiÖn, mü chung cña nh©n lo¹i, võa chøa ®ùng nh÷ng ®Æc ®iÓm, s¾c th¸i riªng cña mçi d©n téc, kh¼ng ®Þnh b¶n s¾c, truyÒn thèng cña mçi céng ®ång, d©n téc, mÆt kh¸c, trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn, tÝnh phæ 7 qu¸t vµ tÝnh b¶n s¾c cña v¨n ho¸ cßn ®îc thÓ hiÖn ë tÝnh kÕ thõa vµ ph¸t triÓn, qua ®ã lµm giµu thªm, phong phó thªm v¨n ho¸ cña mçi d©n téc. NÕu kh«ng chó ý gi¶i quyÕt hµi hoµ quan hÖ Êy th× cã thÓ dÉn ®Õn k×m h·m sù ph¸t triÓn cña mçi céng ®ång v¨n ho¸, còng nh cña tõng MTVH nhÊt ®Þnh. §Æc biÖt trong bèi c¶nh toµn cÇu ho¸ hiÖn nay, mét mÆt ®ang ®em l¹i nh÷ng ®iÒu kiÖn míi ®Ó ph¸t triÓn, hoµn thiÖn vµ hiÖn ®¹i ho¸ nÒn v¨n ho¸ cña c¸c d©n téc, mÆt kh¸c còng ®ang lµm cho tÝnh riªng biÖt, ®éc ®¸o cña mçi nÒn v¨n ho¸ dÔ bÞ mai mét, th× vÊn ®Ò gi¶i quyÕt quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng trong ph¸t triÓn v¨n ho¸ trë nªn cùc kú quan träng vµ cÊp b¸ch.

V× vËy, viÖc gi¶i quyÕt ®óng ®¾n quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng trong ph¸t triÓn MTVHQS kh«ng nh÷ng cho phÐp g×n gi÷ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc trong qu¸ tr×nh hiÖn ®¹i ho¸ MTVHQS, mµ cßn lµm cho MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan thùc sù trë thµnh ph¸o ®µi v÷ng ch¾c vÒ chÝnh trÞ t tëng, ®ång thêi lµ n¬i tiÕp nhËn nh÷ng chuÈn mùc gi¸ trÞ míi hoµ nhËp víi mÆt b»ng chung cña gi¸o dôc trong níc vµ quèc tÕ, ®¸p øng yªu cÇu nhiÖm vô ®µo t¹o ®éi ngò c¸n bé võa “hång” võa “chuyªn” cho qu©n ®éi vµ Tæ quèc. Thùc hiÖn “Cuéc vËn ®éng x©y dùng MTVH trong c¸c ®¬n vÞ qu©n ®éi” do Tæng côc ChÝnh trÞ ph¸t ®éng vµ thùc hiÖn NghÞ quyÕt 86/NQ-§UQSTW “VÒ c«ng t¸c gi¸o dôc - ®µo t¹o trong t×nh h×nh míi”, trong nh÷ng n¨m qua, MTVHQS trong c¸c trêng sÜ quan ®· ®îc x¸c lËp, tõng bíc cñng cè vÒ nhiÒu mÆt vµ ®· ph¸t huy vai trß quan träng trong gi¸o dôc - ®µo t¹o, ®Þnh h íng ph¸t triÓn nh©n c¸ch ®éi ngò häc viªn sÜ quan. Tuy nhiªn, bªn c¹nh nh÷ng u ®iÓm, nh÷ng c¸ch lµm hay, s¸ng t¹o, vÉn cßn béc lé 8 nh÷ng biÓu hiÖn lÖch l¹c, phiÕn diÖn, cha b¾t kÞp xu thÕ ph¸t triÓn cña thêi ®¹i vµ yªu cÇu gi¸o dôc - ®µo t¹o, do ®ã kh«ng chØ lµm h¹n chÕ chÊt lîng ®êi sèng v¨n ho¸ bé ®éi, mµ cßn ¶nh hëng kh«ng nhá ®Õn chÊt lîng gi¸o dôc - ®µo t¹o cña c¸c nhµ trêng. Nguyªn nh©n c¬ b¶n cña t×nh tr¹ng ®ã lµ do cha nhËn thøc, vËn dông ®óng qui luËt vµ nh÷ng vÊn ®Ò cã tÝnh qui luËt ph¸t triÓn v¨n ho¸, ®Æc biÖt lµ cha nhËn thøc vµ gi¶i quyÕt ®óng quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng trong ph¸t triÓn MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan, dÉn ®Õn cã nh÷ng bé phËn, nh÷ng thêi ®iÓm hoÆc qu¸ nhÊn m¹nh ®Õn ph¸t triÓn thèng nhÊt cña MTVHQS, hoÆc bu«ng láng, th¶ næi.

T×nh tr¹ng trªn nÕu chËm ®îc kh¾c phôc sÏ trùc tiÕp lµm gi¶m sót chÊt lîng gi¸o dôc - ®µo t¹o ®éi ngò sÜ quan trong t×nh h×nh míi. Tõ nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn trªn cho thÊy, viÖc nghiªn cøu c¬ b¶n, hÖ thèng “Quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng trong ph¸t triÓn MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam hiÖn nay” võa lµ vÊn ®Ò c¬ b¶n, l©u dµi, võa cã ý nghÜa lý luËn vµ thùc tiÔn cÊp b¸ch. Môc ®Ých, nhiÖm vô, ®èi tîng vµ ph¬ng ph¸p nghiªn cøu * Môc ®Ých: Tõ gãc ®é triÕt häc v¨n ho¸, luËn gi¶i mét c¸ch cã hÖ thèng nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ mèi quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng trong ph¸t triÓn MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan hiÖn nay, trªn c¬ së ®ã ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p mang tÝnh ®Þnh híng cho viÖc tiÕp tôc ph¸t triÓn MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan ®¸p øng ngµy cµng tèt h¬n yªu cÇu ®µo t¹o ®éi ngò sÜ quan qu©n ®éi trong t×nh h×nh míi. 9 * NhiÖm vô: - X©y dùng c¬ së lý luËn khoa häc ®Ó tiÕp tôc ph¸t triÓn, hoµn thiÖn MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam.

- Ph©n tÝch t¸c ®éng cña quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng ®Õn c¸c ph¬ng diÖn ph¸t triÓn cña MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan, trªn c¬ së ®ã luËn gi¶i ph¬ng thøc t¸c ®éng cña quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng ®Õn ph¸t triÓn MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam. - §¸nh gi¸ t×nh h×nh gi¶i quyÕt quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng trong ph¸t triÓn MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam hiÖn nay. - §Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p c¬ b¶n gi¶i quyÕt quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng trong ph¸t triÓn MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam hiÖn nay. * Kh¸ch thÓ vµ ®èi tîng nghiªn cøu: - Kh¸ch thÓ nghiªn cøu cña luËn ¸n lµ MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam hiÖn nay.

- §èi tîng nghiªn cøu cña luËn ¸n lµ quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng trong ph¸t triÓn MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam hiÖn nay. * Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu Trªn c¬ së hÖ thèng ph¬ng ph¸p luËn cña chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng vµ chñ nghÜa duy vËt lÞch sö, ph¬ng ph¸p nghiªn cøu c¬ b¶n, xuyªn suèt lµ ph¬ng ph¸p tiÕp cËn gi¸ trÞ v¨n ho¸ qu©n sù, ®ång thêi sö dông c¸c ph¬ng ph¸p chung trong nghiªn cøu khoa häc nh ph©n tÝch vµ tæng hîp; kh¸i qu¸t ho¸, trõu tîng ho¸; ph¬ng ph¸p 10 hÖ thèng - cÊu tróc; kh¶o s¸t - ®iÒu tra x· héi häc; ph¬ng ph¸p chuyªn gia. ®Ó ph©n tÝch, thÈm ®Þnh nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn, thùc tiÔn ®Æt ra. Nh÷ng ®ãng gãp míi vÒ khoa häc - §a ra c¸ch tiÕp cËn khoa häc vÒ MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam ®ã lµ sù tÝch hîp gi÷a MTVH, m«i trêng qu©n sù vµ m«i trêng s ph¹m qu©n sù h×nh thµnh nªn mét m«i trêng ®Æc thï: MTVHSPQS.

Qua ®ã, làm râ thùc chÊt quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng trong ph¸t triÓn MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam. - LuËn gi¶i t¸c ®éng cña quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng ®Õn c¸c ph¬ng diÖn ph¸t triÓn cña MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam vµ ph¬ng thøc t¸c ®éng cña quan hÖ ®ã ®Õn ph¸t triÓn MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam: ph¬ng thøc ®Þnh h×nh v¨n ho¸; ph¬ng thøc ®Þnh híng gi¸ trÞ vµ ph¬ng thøc thóc ®Èy vµ kiÒm to¶ v¨n ho¸. Sù t¸c ®éng ®ång bé cña c¸c ph¬ng thøc ®ã b¶o ®¶m cho MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan ph¸t triÓn ®óng ®Þnh h×nh, ®óng ®Þnh híng híng, thùc sù lµ ph¸o ®µi v÷ng ch¾c vÒ chÝnh trÞ t tëng trong qu©n ®éi. - Trªn c¬ së ®¸nh gi¸ ®óng thùc tr¹ng, ®Ò xuÊt hÖ thèng nh÷ng gi¶i ph¸p mang tÝnh ®Þnh híng cho viÖc tiÕp tôc ph¸t triÓn MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam hiÖn nay: nhãm gi¶i ph¸p ®Þnh h×nh v¨n ho¸; nhãm gi¶i ph¸p ®Þnh híng gi¸ trÞ vµ nhãm gi¶i ph¸p thóc ®Èy vµ kiÒm to¶ trong ph¸t triÓn m«i trêng v¨n ho¸ qu©n sù ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam hiÖn nay nh»m gãp phÇn n©ng cao chÊt lîng v¨n ho¸ ë c¸c trêng sÜ quan, t¹o ®iÒu kiÖn n©ng cao chÊt lîng gi¸o dôc - ®µo t¹o 11 cña mçi nhµ trêng ®¸p øng yªu cÇu nhiÖm vô x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc trong t×nh h×nh míi.

ý nghÜa cña luËn ¸n - Gãp phÇn lµm s©u s¾c thªm lý luËn triÕt häc v¨n ho¸ vÒ mèi quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng trong ph¸t triÓn c¸c céng ®ång v¨n ho¸. - LuËn ¸n cung cÊp nh÷ng luËn cø khoa häc nh»m ph¸t triÓn MTVHQS ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam theo ®óng ®Þnh híng “tiªn tiÕn, ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc”, gãp phÇn n©ng cao chÊt lîng gi¸o dôc - ®µo t¹o ë c¸c trêng sÜ quan hiÖn nay. - LuËn ¸n cã thÓ dïng lµm tµi liÖu tham kh¶o trong gi¶ng d¹y, nghiªn cøu trong c¸c Häc viÖn, Nhµ trêng qu©n ®éi. KÕt cÊu cña luËn ¸n LuËn ¸n gåm phÇn më ®Çu; 4 ch¬ng (9 tiÕt); kÕt luËn; danh môc c«ng tr×nh nghiªn cøu cña t¸c gi¶; danh môc tµi liÖu tham kh¶o vµ phô lôc.

12 Ch¬ng 1 T×nh h×nh nghiªn cøu vµ thùc chÊt quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng trong ph¸t triÓn m«i trêng v¨n ho¸ qu©n sù ë c¸c trêng sÜ quan Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam 1. Tæng quan t×nh h×nh nghiªn cøu vµ ph¬ng ph¸p tiÕp cËn thèng nhÊt - ®a d¹ng cña v¨n ho¸, m«i trêng v¨n ho¸ vµ m«i trêng v¨n ho¸ qu©n sù 1. T×nh h×nh nghiªn cøu quan hÖ thèng nhÊt - ®a d¹ng trong ph¸t triÓn v¨n ho¸, m«i trêng v¨n ho¸ vµ m«i trêng v¨n ho¸ qu©n sù VÒ lý luËn cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, t tëng Hå ChÝ Minh vµ quan ®iÓm cña §¶ng ta: Trong c¸c t¸c phÈm cña m×nh, C.Lªnin lu«n coi v¨n ho¸ lµ mét lÜnh vùc réng lín cña ®êi sèng x· héi.